Tỷ trọng token của mô hình open-weight Trung Quốc trên OpenRouter có tuần đạt 30%

Tỷ trọng token được xử lý bởi các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) open-weight của Trung Quốc trên OpenRouter có tuần đạt khoảng 30%, tăng mạnh từ mức thấp nhất 1,2% vào cuối năm 2024. Tuy nhiên, con số này không đại diện cho thị phần hay doanh thu của toàn bộ thị trường AI.

OpenRouter cho biết tỷ trọng mô hình open-weight của Trung Quốc trong lượng token sử dụng hàng tuần đã tăng như trên trong giai đoạn từ cuối năm 2024 đến cuối năm 2025. Token là đơn vị cơ bản để mô hình AI xử lý câu chữ, còn số liệu lần này chỉ tính lượng sử dụng thông qua OpenRouter.

Tính theo mức trung bình cả năm, các mô hình open-weight của Trung Quốc chiếm khoảng 13,0% lượng token. Các mô hình open-weight ngoài Trung Quốc chiếm 13,7%, trong khi mô hình độc quyền chiếm 70%, cho thấy mô hình đóng vẫn chiếm phần lớn tổng lượng sử dụng.

Tổng lượng token tích lũy theo từng nhà phát triển mô hình Trung Quốc lần lượt là DeepSeek 14,37 nghìn tỷ, Qwen 5,59 nghìn tỷ, MiniMax 1,26 nghìn tỷ và Moonshot AI 0,92 nghìn tỷ. Diễn biến này có thể được nhìn nhận là kết quả của việc các mô hình nhấn mạnh chi phí thấp và trọng số mở ngày càng được nhà phát triển cùng doanh nghiệp lựa chọn.

Mô hình open-weight là mô hình AI công khai các trọng số, tức sản phẩm đầu ra của quá trình huấn luyện, để nhà phát triển bên ngoài có thể tải xuống, sử dụng hoặc chỉnh sửa. Các mô hình Trung Quốc nhấn mạnh khả năng người dùng tự vận hành mô hình hoặc giảm chi phí nhờ cấu trúc này.

Diễn biến trên cũng nối tiếp phân tích cho rằng tỷ trọng sử dụng token của các mô hình AI mở đã đạt một phần ba tổng lượng sử dụng. Tuy nhiên, việc lượng sử dụng mô hình mở tăng không đồng nghĩa ngay với doanh thu doanh nghiệp hay thị phần dịch vụ trả phí tăng.

Gary Gensler, giáo sư MIT, được Crypto Briefing dẫn lời cảnh báo rằng sự mở rộng của các mô hình AI Trung Quốc có thể gây sức ép lên năng lực cạnh tranh và khả năng thu hồi các khoản đầu tư lớn của doanh nghiệp AI Mỹ. Tuy nhiên, nội dung gốc của cuộc phỏng vấn trên Bloomberg Radio chưa được xác nhận qua tìm kiếm công khai, nên chưa thể khẳng định đây là trích dẫn trực tiếp.

Quốc hội Mỹ không chỉ xem sự mở rộng của các mô hình AI Trung Quốc là vấn đề cạnh tranh về giá. Ủy ban An ninh Nội địa Hạ viện Mỹ và Ủy ban Đặc biệt về Trung Quốc đã công bố cuộc điều tra chung ngày 29 tháng 4 về các rủi ro an ninh quốc gia và an ninh mạng liên quan đến mô hình AI Trung Quốc.

Các đối tượng bị điều tra gồm DeepSeek, Alibaba, Moonshot AI và MiniMax. Các ủy ban cũng nêu nghi vấn doanh nghiệp Trung Quốc sử dụng đầu ra từ những mô hình tiên tiến của Mỹ để huấn luyện mô hình cạnh tranh thông qua kỹ thuật chưng cất mô hình.

Chưng cất mô hình là kỹ thuật sử dụng đầu ra hoặc hành vi của một mô hình lớn có sẵn để huấn luyện mô hình nhỏ hơn hoặc rẻ hơn. Kỹ thuật này cũng có thể được sử dụng trong nghiên cứu và phát triển thông thường, nên bản thân việc chưng cất không đủ để kết luận một doanh nghiệp cụ thể vi phạm pháp luật.

Điểm bị các ủy ban đặt vấn đề là liệu việc này có đi kèm với hành vi né tránh hạn chế truy cập thông qua tài khoản giả hoặc mạng lưới proxy hay không. Phản hồi của các doanh nghiệp liên quan và kết quả điều tra vẫn chưa được công bố.

Mối liên hệ giữa các mô hình AI Trung Quốc và chuỗi cung ứng chất bán dẫn cũng ngày càng rõ nét. AP đưa tin Trung Quốc đang bị hạn chế tiếp cận chip AI tiên tiến và thiết bị sản xuất do các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ, nhưng khoảng cách hiệu năng giữa mô hình của hai nước đang thu hẹp.

Sam Sacks, nghiên cứu viên cao cấp tại Trường Nghiên cứu Quốc tế nâng cao Johns Hopkins, đánh giá khoảng cách giữa mô hình AI Mỹ và Trung Quốc là 'hẹp và mong manh'. Điều này cho thấy cạnh tranh hiệu năng mô hình đang mở rộng từ phần mềm sang GPU, bộ nhớ, trung tâm dữ liệu và chính sách kiểm soát xuất khẩu.

Chi tiêu cho ngành AI cũng đang tăng. Gartner dự báo tổng chi tiêu AI toàn cầu đạt 2.670 tỷ USD (khoảng 361 nghìn tỷ won) vào năm 2026 và 3.637 tỷ USD (khoảng 492 nghìn tỷ won) vào năm 2027. Tuy nhiên, các con số này bao gồm tổng chi tiêu cho hạ tầng, phần mềm và dịch vụ AI, nên không thể so sánh trực tiếp với chi tiêu vốn cho hạ tầng AI của Mỹ.

Hiện chưa có bằng chứng cho thấy lượng sử dụng mô hình Trung Quốc tăng đã dẫn đến tỷ suất lợi nhuận của doanh nghiệp AI Mỹ suy giảm hoặc giá cổ phiếu của một doanh nghiệp bán dẫn cụ thể biến động. Thay đổi đang thể hiện là cạnh tranh giữa các mô hình AI không chỉ xoay quanh hiệu năng mà còn mở rộng sang chi phí, trọng số mở, an ninh dữ liệu, chuỗi cung ứng và kiểm soát xuất khẩu.