54% hộ gia đình Tây Ban Nha có nợ, trung vị 29.900 euro

54% hộ gia đình Tây Ban Nha có nợ, với số dư nợ chưa thanh toán ở mức trung vị 29.900 euro trong nhóm có nợ.

Thống đốc Ngân hàng Tây Ban Nha (Banco de España) José Luis Escrivá cho biết tại hội nghị Khảo sát Tài chính Hộ gia đình Tây Ban Nha (EFF) tổ chức ở Madrid ngày 4 tháng 9 rằng cần xem xét đồng thời cơ cấu thu nhập, tài sản và nợ của từng hộ để đánh giá mức độ dễ tổn thương tài chính. Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) đăng phát biểu này ngày 22 tháng 9.

Ông Escrivá giải thích lạm phát, lãi suất và biến động giá tài sản không tác động đến mọi hộ gia đình theo cùng một cách. Chỉ dựa vào các chỉ số vĩ mô như mức trung bình hoặc tổng giá trị sẽ khó xác định một hộ cụ thể đang chịu tác động từ cú sốc nào.

EFF là cuộc khảo sát do Ngân hàng Tây Ban Nha bắt đầu thực hiện năm 2002. Khảo sát được tiến hành ba năm một lần cho đến năm 2020 và chuyển sang chu kỳ hai năm từ năm 2022. EFF theo dõi thu nhập, tài sản, nợ và tiêu dùng của các hộ gia đình. Ngân hàng Tây Ban Nha cho biết EFF bổ sung cho dữ liệu tổng hợp trong các tài khoản tài chính quốc gia, đồng thời cho thấy sự khác biệt trong quyết định tài chính và phân bổ tài sản giữa các hộ.

Trong cuộc khảo sát năm 2024, tỷ lệ hộ có nợ giảm 3 điểm phần trăm so với năm 2022. Tỷ lệ nợ trên tổng tài sản cũng giảm từ 9,2% năm 2022 xuống 8,1% năm 2024, tính trên toàn bộ hộ gia đình.

Sự khác biệt giữa các nhóm hộ khá rõ. Tỷ lệ nợ trên tổng tài sản của 50% hộ có tài sản ròng thấp nhất giảm từ 37,8% năm 2022 xuống 31,3% năm 2024, trong khi tỷ lệ này tăng nhẹ ở 10% hộ có tài sản ròng cao nhất. Mức 29.900 euro là trung vị nợ chưa thanh toán của các hộ có nợ, không phải nợ bình quân hoặc nợ trên đầu người của toàn bộ hộ gia đình.

Cơ cấu nợ cũng thay đổi. So với cơ cấu trước đây chủ yếu là vay thế chấp nhà ở, tỷ trọng các khoản nợ khác và khoản vay cá nhân đã tăng lên. Ở nhóm 25% hộ có tài sản ròng thấp nhất, khoản vay cá nhân chiếm khoảng 23% tổng nợ, tăng 17 điểm phần trăm so với năm 2014.

Ông Escrivá cho biết dữ liệu phân bổ như vậy là cần thiết khi xem xét các chính sách an toàn vĩ mô dựa trên nhóm người vay. Theo ông, trước khi thiết kế các quy định như tỷ lệ khoản vay trên giá trị tài sản (LTV) hoặc tỷ lệ trả nợ trên thu nhập (LSTI), cần xác định nhóm nào thực sự dễ bị tổn thương.

EFF cũng được sử dụng để phân tích tình trạng nắm giữ tiền mã hóa của các hộ gia đình. Theo một nghiên cứu riêng của Ngân hàng Tây Ban Nha, trong năm 2022, 80% hộ sở hữu tiền mã hóa có tỷ trọng tiền mã hóa không vượt quá 10% danh mục tài chính; chỉ 0,6% hộ nắm giữ phần đáng kể tài sản tài chính dưới dạng tiền mã hóa.

Tuy nhiên, trọng tâm bài phát biểu tại BIS lần này không phải là triển vọng thị trường tiền mã hóa, mà là sự cần thiết phải phân tích tài chính hộ gia đình theo phân bổ thay vì chỉ dựa vào giá trị trung bình. Khảo sát Tài chính và Tiêu dùng Hộ gia đình (HFCS) của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cũng thu thập dữ liệu ở cấp hộ về nợ, tài sản, tiêu dùng, tiết kiệm, thu nhập và quyền hưởng lương hưu, qua đó tạo ra các biến số chung để so sánh giữa các quốc gia.

Như trong tranh luận về khoảng cách tài sản hộ gia đình tại Đức, các cuộc thảo luận về phân bổ tài sản giữa các hộ đang tiếp diễn ở nhiều quốc gia châu Âu. EFF của Tây Ban Nha đã mở rộng phạm vi phân tích chính sách tài chính bằng cách trình bày đồng thời cơ cấu nợ và tài sản của từng hộ.