Gánh nặng nắm giữ XRP có thể chuyển sang tổ chức bảo trợ, dự thảo XLS-68 trên XRPL

Nếu bản sửa đổi bảo trợ mới trên XRPL được kích hoạt, người dùng sẽ không còn phải tự nắm giữ XRP mới có thể mở tài khoản và giao dịch, bởi các tổ chức bảo trợ như ngân hàng, công ty fintech hay nền tảng có thể đứng ra thay người dùng chi trả khoản dự trữ tài khoản (reserve) và phí giao dịch.

XLS-68 là đề xuất mang tên 'Sponsored Fees and Reserves', cho phép một tài khoản gánh thay phí giao dịch cũng như chi phí liên quan đến tài khoản và các đối tượng trong sổ cái của một tài khoản khác. Đề xuất được cập nhật lần gần nhất vào ngày 30 tháng 1 năm 2026, nhưng hiện vẫn ở trạng thái 'Draft' (bản nháp).

Dù được bảo trợ, người dùng vẫn kiểm soát tài khoản và khóa riêng tư của chính mình, cơ chế này không thay đổi điều đó. XRP của tổ chức bảo trợ cũng không được chuyển vào ví người dùng. Tổ chức chỉ đứng ra chi trả chi phí sử dụng mạng lưới và khoản reserve thay cho người dùng.

Hiện tại, mức reserve cơ bản trên mainnet XRPL là 1 XRP cho mỗi tài khoản, cộng thêm 0,2 XRP owner reserve cho mỗi đối tượng trong sổ cái. Nếu một tổ chức đứng ra bảo trợ 1 triệu tài khoản, chỉ riêng phần reserve cơ bản đã có thể cần tới khoảng 1 triệu XRP, chưa tính các yếu tố khác.

Tuy nhiên mức gánh nặng thực tế còn phụ thuộc vào số lượng trust line, khối lượng giao dịch và số đối tượng sổ cái của từng tài khoản. Theo thiết kế của XLS-68, phần reserve của tài khoản được bảo trợ sẽ được tính vào chỉ số SponsoringAccountCount của bên bảo trợ chứ không phải của tài khoản người dùng. Reserve của các đối tượng sổ cái cũng có thể được tính vào phần bên bảo trợ phải gánh.

Với cấu trúc này, khi số lượng người dùng và tài khoản trên XRPL tăng lên, XRP có thể ngày càng tập trung trong bảng cân đối kế toán của một số tổ chức thay vì nằm rải rác trong ví cá nhân. Dù vậy, số tài khoản được bảo trợ tăng lên không đồng nghĩa các tổ chức sẽ ngay lập tức mua thêm XRP mới.

Các tổ chức hoàn toàn có thể dùng lượng XRP sẵn có để phân bổ cho hoạt động bảo trợ. Nhu cầu mua thêm thực tế sẽ tùy vào số dư hiện có, số tài khoản được bảo trợ, phí giao dịch phát sinh và thời gian duy trì tài khoản. Đây là phân tích rút ra từ cấu trúc của đề xuất, chứ chưa phải là việc các tổ chức đã thực sự mua thêm XRP.

Cơ chế bảo trợ được chia thành hai hình thức: đồng ký (co-signing) và nạp trước (pre-funding). Với đồng ký, tổ chức bảo trợ phải ký xác nhận cho từng giao dịch. Với nạp trước, tổ chức phân bổ sẵn chi phí, nhờ đó người dùng có thể không cần tự ký mỗi lần giao dịch.

Quan hệ bảo trợ được thiết kế để có thể kết thúc hoặc chuyển sang một bên bảo trợ khác. Khi việc bảo trợ chấm dứt, gánh nặng reserve sẽ quay trở lại với người dùng. Nếu không có đủ XRP cần thiết, người dùng có thể phải tìm bên bảo trợ mới hoặc xóa tài khoản.

Về tiến độ triển khai, bản sửa đổi Sponsor vẫn chưa được kích hoạt trên mainnet XRPL. Để kích hoạt, đề xuất cần được hơn 80% validator ủng hộ và duy trì tỷ lệ này liên tục trong 2 tuần.

CryptoSlate đưa tin ngày 15 rằng theo dữ liệu từ XRPScan, chỉ có 6 validator ủng hộ bản sửa đổi Sponsor, thấp hơn nhiều so với ngưỡng kích hoạt cần 29 validator. Trong khi đó, Heartland Ignite cho biết trong đánh giá ngày 3 rằng 5 trong số 35 validator thuộc danh sách UNL mặc định ủng hộ đề xuất này.

Hai con số trên được thống kê ở thời điểm và theo cách khác nhau, nên khó xem đây là số liệu ủng hộ theo thời gian thực. Trên danh sách bản sửa đổi chính thức của XRP Ledger, giá trị bỏ phiếu mặc định cho Sponsor amendment ở phiên bản ổn định mới nhất vẫn đang là 'No'.

Giới quan sát có những đánh giá trái chiều về đề xuất này. Ctrl Alt cho rằng cơ chế bảo trợ có thể giảm bớt áp lực phải nắm giữ XRP từ trước của người dùng, qua đó giúp các tổ chức tài chính và dịch vụ tài sản token hóa dễ tiếp cận XRPL hơn.

Ngược lại, CryptoSlate phân tích rằng XLS-68 có thể khiến XRP trở nên 'kém hiện diện' hơn trong mắt một số người dùng. Việc khối lượng giao dịch trên XRPL tăng chưa chắc đi kèm nhu cầu nắm giữ trực tiếp XRP của cá nhân cũng từng được TokenPost đề cập trong một bài viết trước đó, khi phân tích sự khác biệt giữa khối lượng giao dịch trên XRPL và nhu cầu thực đối với XRP.

Về bản chất, XLS-68 không nhằm loại bỏ việc sử dụng XRP mà chỉ thay đổi bên phải gánh chi phí. Lượng XRP trong ví người dùng có thể giảm, trong khi gánh nặng của các tổ chức bảo trợ có thể tăng lên, nhưng quy mô cụ thể cũng như việc cơ chế này có được duy trì lâu dài hay không sẽ chỉ rõ ràng sau khi đề xuất được kích hoạt và đưa vào ứng dụng thực tế.