6 triệu doanh nghiệp nhỏ Mỹ đổi chủ đến năm 2035, giá trị tài sản lên tới 5.000 tỷ USD

Số doanh nghiệp nhỏ tại Mỹ dự kiến 'chuyển giao quyền sở hữu' lên tới 6 triệu doanh nghiệp vào năm 2035, khi thế hệ chủ doanh nghiệp baby boomer bước vào giai đoạn nghỉ hưu hàng loạt. Nếu quá trình mua bán và kế thừa không diễn ra suôn sẻ, giá trị doanh nghiệp lên tới 5.000 tỷ USD cùng nền tảng việc làm tại nhiều địa phương có thể bị ảnh hưởng.

Theo báo cáo 'Cuộc chuyển giao quyền sở hữu vĩ đại' (The Great Ownership Transfer) do McKinsey công bố ngày 26 tháng 2, khoảng 6 triệu doanh nghiệp nhỏ tại Mỹ sẽ trải qua quá trình chuyển giao quyền sở hữu từ nay đến năm 2035. Trong số này, hơn 1 triệu doanh nghiệp được xếp vào nhóm có thể bán lại hoặc chuyển sang hình thức sở hữu bởi nhân viên, với tổng giá trị doanh nghiệp ước tính lên tới 5.000 tỷ USD.

Chuyển giao quyền sở hữu là quá trình chủ doanh nghiệp nghỉ hưu trao lại quyền sở hữu và điều hành cho người thân trong gia đình, nhân viên hoặc bên mua bên ngoài. Hình thức này không chỉ giới hạn ở việc kế thừa trong gia đình mà còn bao gồm bán cho bên thứ ba hoặc chuyển đổi sang mô hình sở hữu bởi nhân viên.

Nếu việc thay đổi chủ sở hữu không diễn ra đúng thời điểm, hoạt động kinh doanh có thể bị gián đoạn hoàn toàn. Với các doanh nghiệp gắn liền với địa phương, tác động của việc đóng cửa không chỉ dừng ở việc làm mà còn lan sang đối tác, chuỗi cung ứng và sức tiêu dùng tại khu vực đó.

Công tác chuẩn bị kế thừa đang diễn ra chậm hơn nhiều so với kế hoạch nghỉ hưu của các chủ doanh nghiệp. Theo khảo sát khoảng 1.000 chủ doanh nghiệp nhỏ tại Mỹ do Chase thực hiện và công bố vào tháng 5, 40% số người được hỏi cho biết họ có kế hoạch nghỉ hưu trong vòng 10 năm tới.

Trong khi đó, chỉ 28% cho biết đã cân nhắc phương án tìm chủ sở hữu mới. Điều này cho thấy dù thời điểm nghỉ hưu đang đến gần, số chủ doanh nghiệp thực sự xây dựng được lộ trình bán lại hoặc kế thừa cụ thể vẫn còn tương đối ít.

McKinsey cho biết doanh nghiệp nhỏ chiếm tới 99% tổng số doanh nghiệp tại Mỹ và tạo việc làm cho hơn 60 triệu người. Nhóm này cũng đóng góp tới 35% doanh thu doanh nghiệp trên toàn quốc.

Việc chuyển giao quyền sở hữu doanh nghiệp nhỏ không đơn thuần là thay đổi người đứng đầu. Quá trình này đòi hỏi tìm kiếm người mua, định giá doanh nghiệp, thu xếp nguồn vốn và giữ chân nhân sự chủ chốt diễn ra đồng thời để đảm bảo doanh nghiệp tiếp tục hoạt động liên tục.

Các doanh nghiệp quy mô nhỏ và gắn với địa phương thường khó tìm được bên mua tiềm năng cũng như nguồn vốn hơn so với doanh nghiệp lớn. Việc khó tiếp cận tư vấn chuyên môn và hạ tầng giao dịch cũng là gánh nặng trong quá trình kế thừa.

McKinsey ước tính nếu thị trường chuyển giao quyền sở hữu vận hành suôn sẻ, tối đa 12 triệu việc làm và khoảng 250 tỷ USD sức tiêu dùng hàng năm tại các địa phương có thể được giữ lại. Đây là con số tiềm năng được tính toán dựa trên khả năng doanh nghiệp chuyển giao hoặc đóng cửa, chứ không phải kết quả giao dịch thực tế.

Chuyển sang mô hình sở hữu bởi nhân viên là một trong những phương án giúp doanh nghiệp tiếp tục hoạt động và duy trì việc làm. Tuy nhiên, để nhân viên có thể mua lại cổ phần doanh nghiệp, cần có sự hỗ trợ về tài chính cũng như cơ chế thiết kế phù hợp đi kèm.

JPMorgan Chase($JPM) ngày 31 tháng 3 đã công bố khởi động chương trình 'American Dream Initiative', cam kết cung cấp khoảng 80 tỷ USD vốn vay cho doanh nghiệp nhỏ trong 10 năm tới. Ngân hàng này cũng đặt mục tiêu mở rộng số doanh nghiệp nhỏ được hỗ trợ từ 7 triệu lên 10 triệu trong vài năm tới.

Chương trình này không chỉ dừng ở cho vay mà còn bao gồm cố vấn, đào tạo và cung cấp công cụ vận hành doanh nghiệp. Việc mở rộng nguồn vốn có thực sự giúp kết nối các chủ doanh nghiệp sắp nghỉ hưu với người mua tiềm năng hay không vẫn là câu hỏi còn để ngỏ.

Việc chuyển giao quyền sở hữu doanh nghiệp nhỏ tại Mỹ đã trở thành bài toán mang tính cấu trúc, gắn liền giữa nghỉ hưu của chủ doanh nghiệp, bảo toàn giá trị doanh nghiệp và việc làm tại địa phương. Số doanh nghiệp thực sự tìm được chủ mới từ nay đến năm 2035 sẽ phụ thuộc vào mức độ chuẩn bị kế thừa và khả năng thu xếp vốn mua lại. Bình luận: khoảng cách giữa tỷ lệ chủ doanh nghiệp dự định nghỉ hưu và tỷ lệ đã có phương án kế thừa cụ thể cho thấy rủi ro gián đoạn kinh doanh có thể lớn hơn những gì con số tổng giá trị 5.000 tỷ USD thể hiện.