Đảng Bảo thủ Canada đề xuất kho dự trữ tài nguyên chiến lược trước thuế quan 50% của Mỹ

Đảng Bảo thủ Canada vừa đề xuất thành lập kho dự trữ chiến lược về năng lượng và khoáng sản thiết yếu, đồng thời cho phép các quốc gia duy trì thương mại miễn thuế với Canada được tiếp cận nguồn tài nguyên này, nhằm đối phó với mức thuế quan 50% mà Mỹ đang áp lên hàng hóa Canada. Đây mới chỉ là đề xuất chính sách từ phía đảng đối lập, chính phủ Canada chưa đạt thỏa thuận giảm thuế với Mỹ và cũng chưa chính thức áp dụng kế hoạch này.

Pierre Poilievre (Pierre Poilievre), lãnh đạo Đảng Bảo thủ Canada, cho biết Canada hiện là quốc gia duy nhất trong nhóm G7 chưa có kho dự trữ dầu chiến lược. Ông nhấn mạnh cần quản lý dầu mỏ và khoáng sản thiết yếu như nguồn dự trữ chiến lược để có thể hỗ trợ các nước đồng minh trong tình huống khủng hoảng nguồn cung, đồng thời tăng vị thế đàm phán đối ngoại cho Canada.

Trong đoạn video phát trên Bloomberg TV công bố ngày 22 tháng 3, ông Poilievre cũng từng nêu quan điểm rằng Canada nên dùng dầu mỏ và khoáng sản của mình làm đòn bẩy trong đàm phán thuế quan với Mỹ. Thông tin cho rằng ông có phát biểu tương tự trên Bloomberg TV vào ngày 11 tháng 9 hiện chưa được xác nhận; đoạn video có thể kiểm chứng được vẫn là bản phát sóng ngày 22 tháng 3.

Mỹ bắt đầu áp thuế 50% lên một số mặt hàng Canada từ ngày 22 tháng 8, với quy mô khoảng 27,6 tỷ USD. Nhà Trắng cho biết năng lượng và một phần khoáng sản thiết yếu được loại trừ khỏi diện chịu thuế lần này.

Đáp trả, chính phủ Canada áp thuế đối ứng 15%, 25% và 50% lên lượng hàng hóa Mỹ trị giá khoảng 27,6 tỷ USD, có hiệu lực từ ngày 8 tháng 9. Danh mục chịu thuế bao gồm thép, nhôm, đồ gia dụng, máy móc nông nghiệp, bột giấy, giấy và các sản phẩm điện tử.

Căng thẳng thuế quan lần này diễn ra sau khi lịch trình áp thuế của Mỹ lên hàng hóa Canada từng được điều chỉnh, và giờ đây cả hai bên đã cụ thể hóa danh mục hàng chịu thuế cũng như biện pháp đáp trả của mình. Đáng chú ý, hai con số 27,6 tỷ USD mà Mỹ và Canada đưa ra thực chất đề cập đến hai luồng hàng hóa theo hai chiều khác nhau.

Đề xuất dự trữ tài nguyên của Canada gắn liền với mức độ phụ thuộc của nước này vào xuất khẩu năng lượng sang Mỹ. Theo Cục Thống kê Canada, năm 2025 nước này xuất khẩu tổng cộng 249,9 triệu m³ dầu thô, trong đó 222,72438 triệu m³ được xuất sang Mỹ và 27,199685 triệu m³ xuất sang các thị trường khác.

Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) cho biết Canada vẫn là nguồn cung dầu thô lớn nhất cho Mỹ trong năm 2025, với sản lượng cung cấp trung bình 3,9 triệu thùng mỗi ngày. Dầu thô Canada được kết nối với thị trường lọc dầu và năng lượng Mỹ nhờ hệ thống đường ống sẵn có cùng vị trí địa lý gần gũi giữa hai nước.

Kho dự trữ chiến lược là hệ thống giúp một quốc gia chủ động tích trữ năng lượng và nguyên liệu thô để ứng phó với gián đoạn nguồn cung hoặc khủng hoảng. Theo đề xuất của ông Poilievre, quyền tiếp cận nguồn dự trữ này sẽ được dành cho những quốc gia duy trì thương mại miễn thuế với Canada, qua đó gia tăng sức mạnh đàm phán thương mại cho Ottawa.

Chính phủ Canada cũng đang triển khai cơ chế dự trữ khoáng sản thiết yếu như một phần trong chiến lược công nghiệp quốc phòng. Tài liệu của Bộ Quốc phòng Canada đề cập đến việc hỗ trợ dự trữ nhằm giảm rủi ro nguồn cung liên quan đến quốc phòng, cùng với việc xúc tiến các hợp đồng cung ứng scandium và than chì.

Tuy nhiên, chính sách hiện hành của chính phủ Canada chủ yếu tập trung vào mục tiêu quốc phòng và ổn định chuỗi cung ứng. Hiện chưa có chính sách chính thức nào liên kết trực tiếp việc dự trữ khoáng sản thiết yếu với mục tiêu xóa bỏ thuế quan của Mỹ.

Đề xuất của Đảng Bảo thủ kỳ vọng rằng quyền tiếp cận tài nguyên có thể trở thành công cụ gia tăng sức mạnh đàm phán. Ngược lại, trên mạng xã hội Canada cũng xuất hiện ý kiến phản biện cho rằng việc mở rộng hạ tầng vận chuyển như đường ống và cảng xuất khẩu nên được ưu tiên hơn là xây dựng kho dự trữ.

Vì đang là lãnh đạo đảng đối lập, ông Poilievre không có thẩm quyền trực tiếp quyết định việc xây dựng kho dự trữ chiến lược hay nới lỏng thuế quan với Mỹ. Do đó, đề xuất này có thể được xem là một chiến lược đàm phán khác biệt so với chính sách thuế đối ứng mà chính phủ Canada đang theo đuổi.

Tỷ trọng dầu thô Canada trong thị trường Mỹ đã được xác nhận qua số liệu thống kê chính thức, nhưng chưa có căn cứ nào cho thấy đề xuất lần này tác động trực tiếp đến giá dầu hay thị trường tiền mã hóa. Phản ứng của giá Bitcoin(BTC), Ethereum(ETH) hay các chỉ số on-chain liên quan cũng chưa được ghi nhận.

Chính phủ Canada hiện vẫn duy trì mức thuế đối ứng đã áp dụng từ ngày 8 tháng 9. Việc có xây dựng kho dự trữ năng lượng và khoáng sản chiến lược hay gắn kế hoạch này với đàm phán thuế quan với Mỹ hay không sẽ phụ thuộc vào quyết định tiếp theo của chính phủ Canada.