Iran và Nga kêu gọi BRICS mở rộng giao dịch bằng nội tệ

Iran và Nga đã kêu gọi các nước thành viên BRICS mở rộng thương mại và thanh toán bằng nội tệ để đối phó với các lệnh trừng phạt kinh tế từ phương Tây. Hậu quả của chiến tranh Iran và chiến tranh Ukraine cũng tiếp tục gây gián đoạn vận chuyển năng lượng và đẩy giá nhiên liệu tăng cao.

CNBC đưa tin ngày 11 (giờ địa phương) tại Diễn đàn Doanh nghiệp BRICS tổ chức ở New Delhi, Ấn Độ, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian(Masoud Pezeshkian) và Tổng thống Nga Vladimir Putin(Vladimir Putin) đã chỉ trích các lệnh trừng phạt của phương Tây. Ngày 11 giờ địa phương New Delhi tương ứng với ngày 12 giờ Hàn Quốc.

Tổng thống Pezeshkian cho rằng BRICS cần tạo ra một môi trường mà thương mại hợp pháp của các quốc gia khác không bị cản trở bởi việc một quốc gia cụ thể độc quyền công cụ tài chính hay công nghệ. Ông cũng kêu gọi mở rộng việc sử dụng nội tệ trong các giao dịch giữa các nước thành viên.

Ông khẳng định áp lực nhằm vào Iran đã bước vào “giai đoạn nguy hiểm”, chuyển từ các lệnh trừng phạt kinh tế sang các cuộc tấn công quân sự của Mỹ và Israel. Ông cũng cho rằng ảnh hưởng của chiến tranh Iran đã vượt qua biên giới, tác động đến sự ổn định của khu vực và toàn cầu.

Tổng thống Pezeshkian xác định an ninh lương thực và an ninh năng lượng là hai trụ cột của an ninh kinh tế. Ông cho biết Iran, quốc gia sở hữu trữ lượng năng lượng, đã sẵn sàng trở thành đối tác chiến lược.

Hậu quả của chiến tranh cũng thể hiện rõ trên thị trường năng lượng. Tình trạng gián đoạn vận chuyển dầu thô và khí đốt qua eo biển Hormuz ngày càng nghiêm trọng đã khiến giá năng lượng và nhiên liệu quốc tế tăng lên.

Giá dầu thô kỳ hạn của Mỹ đã vượt mốc 100 USD/thùng vào ngày 10. Giá dầu diesel tại Mỹ đạt 6 USD/gallon vào ngày 11.

Eo biển Hormuz là tuyến đường thủy chính vận chuyển dầu thô và khí đốt được sản xuất tại Trung Đông. Theo giải thích, chiến tranh Iran đã làm chao đảo hoạt động vận chuyển tàu qua eo biển này, khiến tình trạng gián đoạn nguồn cung nhiên liệu kéo theo chi phí vận chuyển tăng lên.

Nga cũng chỉ trích các lệnh trừng phạt của phương Tây là công cụ gây áp lực nhằm vào nền kinh tế nước này. Tổng thống Putin nói: “Các lệnh trừng phạt áp đặt lên Nga đã vượt quá 30.000 lệnh, gấp đôi tổng số lệnh trừng phạt áp đặt lên tất cả các quốc gia khác trên thế giới cộng lại”.

Tổng thống Putin cho rằng các quốc gia đang đối mặt với suy thoái công nghiệp và thâm hụt ngân sách đang tìm cách áp đặt trừng phạt lên Nga và Iran để bảo vệ khả năng cạnh tranh của mình. Đây là phát ngôn thể hiện quan điểm của Nga rằng các lệnh trừng phạt là công cụ gây áp lực xoay quanh cạnh tranh kinh tế.

Ông khẳng định các nước BRICS đã tạo ra hơn 40% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) tăng thêm của thế giới trong 5 năm qua, trong khi tỷ trọng của nhóm 7 nước công nghiệp phát triển (G7) chỉ là 29%. Ông cũng đánh giá BRICS là “nền tảng linh hoạt và khả thi” cho tăng trưởng toàn cầu.

Tổng thống Putin cho biết muốn thúc đẩy các dự án tiềm năng trong lĩnh vực du lịch, thương mại và đầu tư khu vực tư nhân tại các nước Nam bán cầu. Tuy nhiên, phát biểu lần này không đưa ra danh sách dự án cụ thể hay lộ trình thực hiện.

BRICS là khối hợp tác các nền kinh tế mới nổi được mở rộng, với hạt nhân là Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi. Các nước thành viên đã thảo luận về các phương án thay thế cho trật tự tài chính - thương mại lấy phương Tây làm trung tâm, nhưng hệ thống tiền tệ, tài chính cũng như lợi ích ngoại giao - kinh tế của từng nước lại khác nhau.

Việc mở rộng thanh toán bằng nội tệ là phương thức thanh toán tiền hàng thương mại bằng đồng tiền của các nước thành viên mà không thông qua đồng USD. Iran và Nga đã nhấn mạnh đây là công cụ để giảm bớt ảnh hưởng của hệ thống tài chính phương Tây và các lệnh trừng phạt, nhưng chỉ riêng phát biểu lần này thì khó có thể khẳng định một hệ thống thanh toán chung đã được xác định.

Trong bối cảnh có phân tích cho rằng chiến tranh Iran tiếp tục gây gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz, lãnh đạo hai nước đã đưa an ninh năng lượng và ứng phó trừng phạt trở thành nghị trình cốt lõi trong hợp tác BRICS. Mối liên hệ giữa xuất khẩu dầu thô của Nga và các lệnh trừng phạt cũng từng được báo đưa tin liên quan đề cập.