Garry Tan: “Sẽ không ngăn chưng cất AI”, trái ngược cách Mỹ ứng phó

Garry Tan (Garry Tan), CEO của Y Combinator, cho rằng thay vì ngăn chặn chưng cất mô hình trí tuệ nhân tạo (AI), thị trường nên xây dựng cấu trúc để mô hình trọng số mở (open-weight) và mô hình tiên tiến nhất cùng tồn tại. Ông nói về việc chưng cất mô hình AI rằng “sẽ không làm gì cả”.

Theo CNBC đưa tin ngày 10 (giờ địa phương), CEO Tan đã trả lời phỏng vấn tại demo day của Y Combinator khi được hỏi về việc các công ty Trung Quốc sử dụng đầu ra của mô hình OpenAI và Anthropic để phát triển mô hình riêng. CNBC dẫn lời ông cho biết trọng tâm quản lý nên đặt vào cấu trúc thị trường thay vì ngăn chặn bản thân việc chưng cất.

Chưng cất mô hình là phương pháp huấn luyện mô hình nhỏ hơn, chi phí thấp hơn bằng cách sử dụng đầu ra của mô hình có hiệu năng cao. OpenAI hiện cung cấp tính năng chưng cất chính thức, cho phép nhà phát triển tinh chỉnh mô hình tiết kiệm chi phí từ đầu ra của các mô hình lớn như GPT-4o.

Tranh cãi nảy sinh khi năng lực của mô hình đối thủ bị trích xuất theo cách không được cho phép. Điều này đòi hỏi phải phân biệt giữa việc thu nhỏ mô hình hợp pháp và hành vi chưng cất trái phép nhằm chiếm đoạt năng lực của đối thủ với chi phí thấp.

Hồi tháng 2, Anthropic từng cáo buộc DeepSeek, Moonshot và MiniMax của Trung Quốc đã tạo ra hơn 16 triệu cuộc hội thoại với Claude thông qua khoảng 24.000 tài khoản gian lận. Anthropic gọi đây là chiến dịch chưng cất ở quy mô công nghiệp nhằm trích xuất trái phép năng lực của mô hình mình.

Anthropic giải thích rằng chưng cất có thể được sử dụng như một phương pháp học hợp pháp, nhưng cũng có thể bị lợi dụng để chiếm đoạt năng lực của đối thủ với chi phí thấp. Trước đó, Anthropic từng nêu nghi vấn một công ty Trung Quốc sao chép mô hình của mình, và đây cũng là một phần của cùng cuộc tranh luận này.

OpenAI cũng cho biết trong tài liệu nộp lên Quốc hội Mỹ hồi tháng 2 rằng đã phát hiện dấu hiệu các tài khoản liên quan đến DeepSeek vượt qua giới hạn truy cập để thu thập đầu ra của mô hình AI Mỹ và sử dụng cho mục đích chưng cất. Tuy nhiên, OpenAI cho biết công ty cũng đang cung cấp kênh chưng cất có trách nhiệm trên nền tảng của mình.

Các cơ quan chính phủ Mỹ xem việc chưng cất trái phép là vấn đề an ninh quốc gia. Cơ quan An ninh Quốc gia (NSA), Cục Điều tra Liên bang (FBI) và Cơ quan An ninh mạng và Hạ tầng (CISA) đã cảnh báo hôm ngày 8 rằng các công ty AI có trụ sở tại Trung Quốc đang trích xuất một cách có hệ thống chức năng và năng lực của các mô hình AI tiên tiến nhất của Mỹ.

Các cơ quan này thừa nhận chưng cất là kỹ thuật hữu ích cho nghiên cứu, nhưng cho rằng việc chưng cất trái phép ở quy mô công nghiệp có thể giúp Trung Quốc thu hẹp khoảng cách công nghệ và tăng cường năng lực quân sự, an ninh mạng. Quan điểm của họ là cần tách bạch giữa việc sử dụng công nghệ và ứng phó an ninh.

Trong khi đó, CEO Tan đặt trọng tâm vào cấu trúc thị trường hơn là ngăn chặn công nghệ. Ông cho rằng mô hình trọng số mở mang lại khả năng tiếp cận và tùy biến cho người dùng, còn các công ty phát triển mô hình tiên tiến nhất cần duy trì mức giá cao cấp để tiếp tục hoạt động kinh doanh.

Ông nói mục tiêu của quản lý nên là cân bằng để hai hệ thống mô hình này cùng tồn tại. Đây là hướng đi khác với việc tăng cường kiểm soát truy cập và phát hiện gian lận mà các công ty AI và cơ quan chính phủ Mỹ đang nhấn mạnh.

Về vấn đề an toàn AI, CEO Tan cũng cho rằng nên tập trung vào các mối đe dọa an ninh mạng đang xảy ra trong hiện tại, thay vì rủi ro “tuyệt chủng AI” mang tính dài hạn. Quan điểm của ông là cần ứng phó với các mối đe dọa bảo mật đã được xác nhận ngay lúc này, thay vì tranh luận về rủi ro dài hạn.

Đáng chú ý, trong số 196 startup mà Y Combinator giới thiệu tại demo day lần này, có tới 149 công ty được xếp vào nhóm học máy và AI. Điều này cho thấy hoạt động khởi nghiệp và đầu tư vào lĩnh vực AI vẫn tiếp diễn, đồng thời lợi ích của các công ty liên quan đến quyền truy cập mô hình cũng ngày càng lớn.

Chưng cất mô hình được xem là công cụ tiết kiệm chi phí vì cho phép gọi hàng loạt một mô hình AI mạnh để thu thập phản hồi, sau đó dùng dữ liệu đó huấn luyện một mô hình rẻ hơn. Ngược lại, từ góc độ công ty phát triển mô hình gốc, đây cũng là mối lo ngại vì đối thủ có thể lợi dụng cách này để chiếm đoạt năng lực mô hình với chi phí thấp.

Cốt lõi của cuộc tranh luận lần này không nằm ở việc có cấm hoàn toàn công nghệ chưng cất hay không, mà ở cách phân biệt giữa sử dụng hợp pháp và hành vi trích xuất năng lực trái phép, cũng như mức độ cần tăng cường kiểm soát truy cập và phát hiện gian lận. Các công ty AI và cơ quan chính phủ Mỹ đang nhấn mạnh việc ngăn chặn và phát hiện chưng cất trái phép, trong khi CEO Tan đề xuất mục tiêu quản lý là để mô hình trọng số mở và mô hình tiên tiến nhất cùng tồn tại.