Dự báo 2030: Cứ 10 người mua sắm online có 1 người để AI thanh toán thay

Đến năm 2030, hơn 1 trong số 10 người mua sắm trực tuyến có thể giao việc tìm kiếm sản phẩm và thanh toán cho các 'AI agent'. Đây là nhận định cho thấy AI không chỉ dừng ở việc gợi ý mua hàng mà còn có thể thay mặt người tiêu dùng so sánh, quyết định và giao dịch, tạo ra một thách thức mới cho ngành thanh toán mang tên 'thương mại agent' (agent commerce).

Mastercard(MA) cho biết trong báo cáo 'Lịch sử ngắn gọn về tương lai của mua sắm và thanh toán' công bố ngày 8 tháng 9 rằng khi người dùng nhập các điều kiện mong muốn, AI agent có thể tự tìm kiếm, so sánh sản phẩm và thực hiện mua hàng thay họ. Báo cáo được xây dựng dựa trên góc nhìn của các nhà tương lai học, chuyên gia của Mastercard và kết quả khảo sát người tiêu dùng, xoay quanh những thay đổi trong trải nghiệm mua sắm, ngành bán lẻ cũng như hạ tầng thanh toán, xác thực danh tính và phê duyệt giao dịch.

Thay đổi cốt lõi mà báo cáo đưa ra là sự dịch chuyển từ 'tự làm' sang 'ủy quyền'. Người tiêu dùng chỉ cần đưa ra kết quả mong muốn, ngân sách và điều kiện ưu tiên, còn AI agent sẽ tìm kiếm sản phẩm, so sánh giá và điều kiện rồi tiến hành giao dịch. Những khoản mua sắm mang tính lặp lại và có tiêu chí rõ ràng như thực phẩm, dược phẩm hay các gói đăng ký định kỳ được cho là nhóm sản phẩm đầu tiên phù hợp để ủy quyền cho AI.

Trong quá trình này, vai trò của hạ tầng thanh toán cũng thay đổi. Ở mô hình truyền thống, người sở hữu thẻ chính là người trực tiếp bấm nút thanh toán nên hai yếu tố này luôn trùng khớp; nhưng khi AI agent tham gia, hệ thống cần xác định rõ ai đã thực hiện giao dịch với quyền hạn nào và người tiêu dùng đã đồng ý với điều kiện gì. Mastercard khẳng định rằng xác thực danh tính đáng tin cậy, cơ chế xác nhận rõ ràng, phê duyệt trước và lưu vết giao dịch chính là nền tảng cho việc thanh toán tự động.

Nhà tương lai học Patrick Dixon (Patrick Dixon) nói trong báo cáo rằng 'đến năm 2030, một website tải chậm hơn 3 giây có nguy cơ mất hơn 80% doanh thu'. Điều này 'bình luận' rằng trong môi trường mà AI agent là bên lựa chọn sản phẩm, tốc độ tải trang và cách tổ chức thông tin không chỉ ảnh hưởng đến người tiêu dùng mà còn tác động trực tiếp đến 'quyết định' của AI.

Nhà tương lai học Theodora Lau (Theodora Lau) cho rằng 'trong thế giới của agent, niềm tin không còn là một cảm xúc mà là thuộc tính của các điều khoản mà máy móc có thể đọc hiểu được'. Theo bà, chỉ khi AI có thể diễn giải được các điều khoản và điều kiện sử dụng, agent mới có thể xác định phạm vi quyền hạn mua hàng cũng như trách nhiệm đi kèm.

Nhà tương lai học Katja Forbes (Katja Forbes) dự đoán rằng đến năm 2030, khách hàng lớn nhất có thể chính là một mạng lưới agent có cơ cấu tổ chức nội bộ riêng. Trong khi đó, nhà tương lai học Magnus Lindkvist (Magnus Lindkvist) nhận định tương lai của thương mại sẽ được quyết định bởi những hệ thống mà con người đủ tin tưởng để giao phó quyền hạn.

Mastercard đang phát triển Agent Pay cùng hạ tầng liên quan để cho phép AI agent tham gia vào quá trình thanh toán. Tại Hàn Quốc, sự kiện ra mắt liên minh thanh toán AI agent với sự tham gia của các mạng lưới thẻ cũng đã kéo theo nhiều thảo luận xoay quanh hạn mức chi tiêu và khả năng giám sát giao dịch.

Tuy nhiên, những con số nêu trên chỉ là dự báo dựa trên nhận định của các nhà tương lai học và kết quả khảo sát của Mastercard. Tốc độ phổ biến thực tế sẽ phụ thuộc vào việc cơ chế đồng ý của người tiêu dùng, trách nhiệm giao dịch, bảo vệ dữ liệu cá nhân và quy trình xử lý tranh chấp được xây dựng rõ ràng đến đâu.