0,18 điểm % vượt ngưỡng: Bỏ phiếu ủy ban Cardano(ADA) vẫn gây tranh cãi

Một báo cáo cho biết đề xuất làm mới Ủy ban Hiến pháp trong cơ chế quản trị on-chain của Cardano(ADA) đã vượt ngưỡng biểu quyết vào phút chót. Tuy nhiên tính đến ngày 2 tháng 9, một số bảng theo dõi on-chain vẫn hiển thị đề xuất này ở trạng thái “Active”, nên chưa thể khẳng định chắc chắn kết quả phê chuẩn cuối cùng.

CryptoSlate đưa tin đề xuất “Update Constitutional Committee 2026” đạt tỷ lệ ủng hộ 69,36% từ DRep và 51,18% từ SPO tại thời điểm chụp nhanh trước mốc chốt ngày 1 tháng 9. Nếu con số này được giữ nguyên, đề xuất đã vượt cả hai ngưỡng bắt buộc là 67% với DRep và 51% với SPO. Tuy vậy mức ủng hộ của SPO chỉ nhỉnh hơn ngưỡng đúng 0,18 điểm phần trăm.

Đề xuất lần này nhằm cập nhật 4 ghế trong Ủy ban Hiến pháp của Cardano theo kết quả bầu cử năm 2026. Phần mô tả đề xuất trên hệ thống quản trị Cardano nêu rõ nhiệm kỳ của các thành viên mới kéo dài đến epoch 799. Cơ cấu ủy ban 7 người hiện tại được giữ nguyên, và tỷ lệ túc số vẫn ở mức hai phần ba, không thay đổi.

Ủy ban Hiến pháp là cơ quan kiểm tra xem các hành động quản trị on-chain có phù hợp với hiến pháp của Cardano hay không. Loại đề xuất “Update Committee” cho phép thay đổi số lượng thành viên, cơ cấu và ngưỡng biểu quyết của ủy ban. Tài liệu GovTool quy định rằng trong điều kiện bình thường, loại đề xuất này phải đạt tối thiểu 67% từ DRep và 51% từ SPO.

Trong bản cập nhật hàng tuần công bố ngày 21 tháng 8, tổ chức Intersect cho biết đề xuất này sẽ hết hạn vào ngày 1 tháng 9. Tại thời điểm đó, tỷ lệ ủng hộ chỉ đạt 37% từ DRep và 7,9% từ SPO. Intersect giải thích rằng nếu đề xuất không được phê chuẩn và triển khai, tính liên tục của quản trị sẽ bị gián đoạn, đồng thời có thể ảnh hưởng đến lịch trình hard fork Dijkstra.

Một bài đăng công khai từ cộng đồng Cardano cũng nêu vấn đề tương tự. Theo bài đăng này, nếu đề xuất được thông qua, việc phê chuẩn sẽ diễn ra tại mốc ngày 1 tháng 9 và việc triển khai sẽ diễn ra tại mốc ngày 6 tháng 9. Ngược lại, nếu đề xuất thất bại, số thành viên ủy ban sẽ giảm còn 3 người, thấp hơn mức tối thiểu cần thiết.

Các số liệu có thể kiểm chứng trên những bảng theo dõi khác nhau lại không đồng nhất. Tab dữ liệu on-chain của DRepTalk, tính đến lần đồng bộ gần nhất, vẫn hiển thị đề xuất ở trạng thái “Active”, với tỷ lệ ủng hộ 67,2% từ DRep và 49,5% từ SPO. Con số này vượt ngưỡng của DRep nhưng chưa đạt ngưỡng của SPO.

Trong khi đó, AdaStat hiển thị cùng đề xuất với tỷ lệ ủng hộ 51,98% từ DRep và 21,91% từ SPO. CardanoCube lại đưa ra số liệu 3,42 tỷ ADA ủng hộ từ phía DRep và 5,31 tỷ ADA ủng hộ từ phía SPO. Do công thức tính tỷ lệ và thời điểm chốt dữ liệu khác nhau giữa các bảng theo dõi, rất khó để kết luận chỉ dựa vào một con số duy nhất.

Đợt bỏ phiếu lần này là diễn biến tiếp theo của một vấn đề từng bộc lộ những bất cập trong quản trị của Cardano, xuất phát từ tỷ lệ tham gia thấp và xung đột trong cách diễn giải quy tắc mà TokenPost từng phản ánh trước đó. Ở giai đoạn trước, các báo cáo liên tục cho thấy tỷ lệ ủng hộ của cả DRep lẫn SPO đều chưa đạt ngưỡng cho đến sát hạn chót. Lần này, điểm gây tranh cãi là sự chênh lệch giữa thông tin cho rằng đề xuất đã vượt ngưỡng vào phút chót và dữ liệu thực tế trên các bảng theo dõi on-chain.

Trong cơ cấu quản trị của Cardano, DRep và SPO phải đáp ứng hai ngưỡng riêng biệt. DRep là đại diện được ủy quyền, bỏ phiếu cho các đề xuất quản trị dựa trên lượng ADA được ủy thác, còn SPO là đơn vị vận hành stake pool, đảm nhiệm việc tạo khối. Nếu chỉ một trong hai ngưỡng được đáp ứng thì đề xuất khó được xem là đã thông qua, đó là lý do mức chênh lệch 0,18 điểm phần trăm của SPO được chú ý đặc biệt.

CryptoSlate nhận định rằng lượng cổ phần SPO không tham gia bỏ phiếu, dù không mang tính phản đối rõ ràng, trên thực tế vẫn có thể gây bất lợi cho việc làm mới ủy ban. Theo giải thích này, phiếu trắng công khai và phiếu trắng tự động không được tính vào kết quả, nhưng lượng cổ phần không tham gia bỏ phiếu vẫn có thể khiến việc đạt ngưỡng trở nên khó khăn hơn. Với cơ chế như vậy, không chỉ tỷ lệ ủng hộ mà cả tỷ lệ tham gia cũng có thể quyết định kết quả cuối cùng.

Phía ủng hộ lập luận rằng kết quả bầu cử cần được phản ánh trên on-chain. Một bình luận ủng hộ trên DRepTalk cho rằng kết quả bầu cử đã qua kiểm toán cần được tôn trọng. Ngược lại, phía phản đối cho rằng quy mô ủy ban giảm từ 8 xuống còn 7 người sẽ khiến quyền lực bị tập trung hơn.

Lợi ích của hai phía cũng không đơn giản. Nhóm muốn phản ánh kết quả bầu cử đặt trọng tâm vào việc tránh để ủy ban bị khuyết và duy trì quy trình quản trị liên tục. Nhóm phản đối cho rằng vì cơ cấu và phân bổ quyền lực của ủy ban được xác định thông qua thủ tục on-chain, nên bản thân cách thức làm mới cũng cần được xem xét kỹ.

Đối với nhà đầu tư, vấn đề này gần với rủi ro vận hành mạng lưới hơn là một yếu tố tác động trực tiếp đến giá. Chưa có căn cứ riêng nào được đưa ra về ảnh hưởng của sự việc đến giá ADA hay thanh khoản thị trường. Tuy nhiên, do túc số của Ủy ban Hiến pháp và lịch trình hard fork được nhắc đến cùng nhau, khả năng quy trình quản trị này liên quan đến lộ trình kỹ thuật vẫn còn để ngỏ.

Tính đến thời điểm hiện tại, điều được xác nhận là đã có báo cáo cho rằng đề xuất vượt ngưỡng vào phút chót, trong khi một số bảng theo dõi vẫn hiển thị trạng thái và số liệu khác nhau. Theo bài đăng của cộng đồng, nếu đề xuất được thông qua, việc triển khai sẽ được thực hiện tại mốc ngày 6 tháng 9.