Solana bỏ phiếu đề xuất đốt phí giao dịch, validator chia rẽ ý kiến

Solana (SOL) validator đã bắt đầu bỏ phiếu cho đề xuất quản trị SGP-0003, nhằm thay đổi cấu trúc đốt phí giao dịch. Đề xuất này tách phí cơ bản cố định hiện tại thành phí bao gồm cơ bản (base inclusion fee) và phí tài nguyên (resource fee), đồng thời đốt toàn bộ phí tài nguyên.

Lịch trình quản trị Solana cho biết cả ba đề xuất SGP-0001, SGP-0002, SGP-0003 đều đã vượt ngưỡng ủng hộ 15% tổng stake đang hoạt động tại epoch 1012, và việc bỏ phiếu trên toàn mạng diễn ra trong giai đoạn epoch 1021-1023. Kết quả dự kiến được tổng hợp tại epoch 1024, sau 7 giờ sáng ngày 30/8 (giờ Hàn Quốc).

Đợt bỏ phiếu này diễn ra sau khi quản trị validator Solana bắt đầu bỏ phiếu cho ba đề xuất liên quan đến hiến pháp, tỷ lệ lạm phát và cải cách phí giao dịch, trong đó các vấn đề chi tiết của đề xuất phí dần được làm rõ. Trong số ba đề xuất trên, SGP-0003 là đề xuất trực tiếp đề cập đến cơ chế phí giao dịch và cách thức đốt phí.

SGP-0003 là phiếu biểu quyết định hướng, chưa phải là triển khai hoàn chỉnh. Kho lưu trữ quản trị Solana mô tả SGP là hình thức bỏ phiếu on-chain theo trọng số stake, đặt câu hỏi mạng lưới nên làm gì. Phiếu thuận được hiểu là sự ủy quyền để tiến hành triển khai tiếp theo, còn việc thay đổi giao thức trên thực tế phải trải qua tài liệu triển khai riêng và được các client áp dụng.

Tài liệu kỹ thuật cốt lõi là SIMD-0553 'Phí bao gồm cơ bản và phí dựa trên tài nguyên' (Base Inclusion and Resource-based Fees). Tài liệu này ghi nhận mức phí hiện tại 5.000 lamport cho mỗi chữ ký sẽ được tách thành phí bao gồm cơ bản 2.500 lamport và phí tài nguyên. Phí tài nguyên được tính theo đơn vị chi phí (compute unit) được yêu cầu và bị đốt toàn bộ.

Phí ưu tiên (priority fee) vẫn giữ nguyên cấu trúc trả cho validator như hiện tại. Tài liệu chính thức của Solana giải thích phí cơ bản hiện nay là 5.000 lamport mỗi chữ ký, trong đó 50% bị đốt và 50% trả cho validator. Riêng phí ưu tiên thì 100% được trả cho validator.

Vì vậy, đợt bỏ phiếu lần này không thay đổi cách phân bổ phí ưu tiên. Đây là cấu trúc tách riêng phí cơ bản và cách tính phí tài nguyên mạng, nhằm gắn kết trực tiếp hơn giữa tài nguyên mà giao dịch thực sự yêu cầu và quy mô đốt phí.

Tài liệu SIMD-0553 đề xuất áp dụng mức phí tài nguyên theo từng giai đoạn: 1/10 lamport, 1/4 lamport và 1/2 lamport cho mỗi đơn vị chi phí được yêu cầu. Cũng theo tài liệu này, hiện tại chỉ riêng phí chữ ký đã khiến khoảng 648 SOL bị đốt mỗi ngày.

Ở giai đoạn 1/2 lamport, lượng phí tài nguyên bị đốt có thể tăng lên mức 7.500-9.000 SOL mỗi ngày, theo số liệu được đưa ra. Tuy nhiên đây là dự báo có điều kiện, dựa trên giả định đề xuất được thông qua, được triển khai và mô hình sử dụng mạng trên thực tế. Kết quả bỏ phiếu một mình không quyết định con số đốt phí này.

Solana là blockchain lớp 1 (layer 1) tốc độ cao, nổi bật với phí thấp và tốc độ xử lý giao dịch nhanh. Thiết kế phí tác động đồng thời đến chi phí người dùng, phần thưởng validator và cơ chế đốt token. Vì vậy, dù cùng là một đợt cải cách phí, lợi ích giữa bên coi trọng sự ổn định chi phí giao dịch và bên coi trọng việc tính phí theo mức sử dụng mạng lại khác nhau.

Phản ứng trong ngành cũng trái chiều. Solana Company hôm 21/8 tuyên bố phản đối SGP-0003. Công ty cho rằng mức phí hiện tại là một hằng số đã biết, giúp các tổ chức có thể lập ngân sách trước, và nếu chuyển chi phí giao dịch sang cấu trúc biến động trước khi hệ sinh thái kịp thích ứng, rủi ro dự đoán chi phí sẽ dồn sang người dùng và bên vận hành.

Lập trường này tiếp nối quan điểm trước đó của Solana Company khi công ty ủng hộ đề xuất hiến pháp nhưng phản đối cải cách phí. Công ty vẫn duy trì thái độ thận trọng đối với việc thay đổi các tham số kinh tế như tỷ lệ lạm phát và phí giao dịch vào thời điểm này, hơn là phản đối việc thể chế hóa quản trị nói chung.

Phía ủng hộ cho rằng phí tài nguyên là cơ chế gắn kết mức sử dụng mạng với việc đốt phí. Phía phản đối lại nêu vấn đề về chi phí ứng dụng và việc mất khả năng dự đoán. Điểm chung giữa hai phía là cả hai đều đặt trọng tâm tranh luận vào thiết kế phí và sự ổn định vận hành, thay vì dự báo giá SOL.

Cần phân biệt rõ SGP-0003 và SIMD-0553. SGP-0003 là phiếu tín hiệu để validator và staker thể hiện ý kiến về định hướng mạng lưới, còn SIMD-0553 là tài liệu kỹ thuật quy định cách triển khai trên thực tế cấu trúc phí. Ngay cả khi đề xuất được thông qua, các bước triển khai tiếp theo và việc client áp dụng vẫn phải được thực hiện sau đó.

Kết quả của đợt bỏ phiếu lần này dự kiến được tổng hợp sau epoch 1024. Theo lịch trình công khai hiện tại, thời điểm tổng hợp kết quả là sau 7 giờ sáng ngày 30/8 (giờ Hàn Quốc), còn việc quy tắc phí có thực sự thay đổi hay không sẽ được xử lý trong quy trình triển khai riêng biệt sau đó.