Mỹ hoãn 3 ngày thuế 50% với Canada, đàm phán tiếp tục

Mỹ đã hoãn thêm ba ngày việc áp thuế bổ sung 50% lên một số mặt hàng nhập khẩu từ Canada, trong khi hai bên tiếp tục đàm phán thương mại. Diện áp thuế liên quan đến lượng hàng hóa trị giá 20 tỷ USD, với các vấn đề trọng tâm là thuế ô tô, thép, nhôm, gỗ và việc điều chỉnh Hiệp định Mỹ-Mexico-Canada (USMCA, phía Canada gọi là CUSMA).

Theo hãng tin AP đưa tin ngày 20 (giờ địa phương), Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết mức thuế 50% với một số mặt hàng nhập khẩu từ Canada sẽ được hoãn thêm ba ngày. Ông Trump giải thích rằng văn bản thỏa thuận giữa hai nước vẫn cần được hoàn tất.

Thủ tướng Canada Mark Carney nói đã có "tiến triển đáng kể" nhưng vẫn còn nhiều việc quan trọng phải làm. Hai bên có thêm thời gian để tránh xung đột thuế quan, nhưng một thỏa thuận tạm thời đã ký kết vẫn chưa được công bố.

Vòng đàm phán lần này không chỉ là một đợt điều chỉnh thuế đơn lẻ, mà nằm trong quá trình tái cấu trúc trật tự thương mại Bắc Mỹ. Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) ngày 20 tháng 7 công bố mức thuế bổ sung 50% theo Điều 338 Đạo luật Thuế quan, với lý do Canada áp dụng biện pháp phân biệt đối xử với rượu, sữa và ô tô của Mỹ.

Điều 338 Đạo luật Thuế quan cho phép tổng thống Mỹ áp thuế đối phó khi một chính phủ nước ngoài bị xác định có hành vi phân biệt đối xử với thương mại Mỹ. Thời điểm có hiệu lực ban đầu là 30 ngày sau khi công bố, sau đó thuế với rượu, sữa và ô tô từ Canada được lùi sang 11 giờ 01 phút ngày 22 (giờ Việt Nam).

Chính phủ Canada cho biết ngày 6 tháng 8 rằng các cuộc thảo luận với Mỹ đang được đẩy mạnh trước hạn chót 19 tháng 8. Đến ngày 14 tháng 8, Bộ trưởng phụ trách quan hệ thương mại Mỹ của Canada Dominic LeBlanc và Trưởng đoàn đàm phán thương mại Mỹ của Canada Janice Charette đã gặp Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer tại Washington, sau đó chia sẻ nội dung buổi làm việc với các bộ trưởng thương mại cấp bang, vùng lãnh thổ và hội đồng tư vấn.

Theo tài liệu công khai, điểm khởi đầu của quá trình trao đổi đề xuất là cuộc gặp ngày 2 tháng 6. Bộ trưởng LeBlanc cho biết sau cuộc gặp với ông Greer khi đó rằng Canada đã "đưa ra đề xuất cụ thể mà chúng tôi cho là có lợi trong bối cảnh rộng hơn của nền kinh tế Bắc Mỹ."

Tuy nhiên, tài liệu công khai không xác nhận việc ông Greer cùng Canada xây dựng đề xuất chung. Điều có thể xác nhận qua bài viết là Canada đã gửi đề xuất cho phía Mỹ, và hai bên đang tiếp tục đàm phán trên cơ sở đó.

Hãng tin Reuters dẫn lời ông Greer cho biết ông muốn đạt được thỏa thuận thương mại tạm thời riêng với Canada và Mexico trong năm nay. Ông cho biết những vấn đề phức tạp hơn như quy tắc xuất xứ ô tô hay tiêu chuẩn lao động, môi trường có thể phải đàm phán kéo dài đến năm 2027.

Điều này cho thấy trọng tâm đàm phán năm nay có thể là các thỏa thuận tạm thời và giảm gánh nặng thuế quan, hơn là sửa đổi toàn diện hiệp định. Khung của hiệp định ba nước Bắc Mỹ được giữ nguyên, trong khi các mặt hàng nhạy cảm, quy tắc xuất xứ và tiêu chuẩn thực thi được điều chỉnh theo từng giai đoạn.

Quy mô thương mại song phương cũng là điều đáng chú ý. Theo Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ, năm 2025 Mỹ nhập khẩu hàng hóa từ Canada trị giá 383 tỷ USD, còn tổng kim ngạch thương mại hàng hóa hai chiều đạt 719,5 tỷ USD.

Tổng kim ngạch thương mại hàng hóa và dịch vụ giữa Mỹ và Canada năm 2024 đạt 909,1 tỷ USD. Do chuỗi cung ứng ô tô, năng lượng và hàng công nghiệp giữa hai nước gắn kết chặt chẽ, mọi thay đổi về thuế quan và quy tắc xuất xứ đều tác động trực tiếp đến chi phí của nền kinh tế thực Bắc Mỹ.

Doanh nghiệp Canada tạm thời đón nhận việc hoãn thuế, nhưng cho rằng vẫn còn bất định khi chưa có thỏa thuận tạm thời được ký kết chính thức. Phòng Thương mại Canada cho biết việc hoãn ba ngày mang lại phần nào sự yên tâm cho doanh nghiệp, nhưng sự chắc chắn thực sự chỉ đến khi có một thỏa thuận tạm thời được ký kết.

Diễn biến lần này là phần tiếp theo của việc hoãn áp thuế với rượu, sữa và ô tô từ Canada mà TokenPost từng đưa tin trước đó. Khi đó, việc áp thuế đã không bắt đầu đúng kế hoạch, và hai bên tiếp tục hoàn thiện văn bản cũng như đàm phán thêm trước thời điểm có hiệu lực mới.

Tài liệu hiện có chưa cho thấy mối liên hệ trực tiếp nào giữa vụ việc này với thị trường tiền mã hóa hay chất bán dẫn. Ở thời điểm hiện tại, đây vẫn là tin tức về chính sách thương mại và chuỗi cung ứng Bắc Mỹ.