10,8 tỷ bảng: Jackdaw, Rosebank thử thách chuẩn duyệt Biển Bắc

Hai dự án dầu khí Biển Bắc của Anh là Jackdaw và Rosebank vẫn đang trong giai đoạn tái thẩm định trước khi có quyết định phê duyệt cuối cùng, tính đến ngày 19 tháng 8 năm 2026. Cả hai dự án được ủng hộ vì lý do an ninh năng lượng, việc làm và thu hút đầu tư, nhưng vấp phải phản đối vì gánh nặng khí hậu và hiệu quả thực tế trong việc ổn định giá năng lượng trong nước.

Theo trang thông tin chính thức của Bộ An ninh Năng lượng và Net Zero Anh cùng Cơ quan Quản lý Đóng cửa Môi trường Dầu khí Ngoài khơi (OPRED), trạng thái của cả Jackdaw và Rosebank hiện được ghi là “đang xem xét”. Vòng tham vấn công khai bổ sung cho Jackdaw diễn ra từ ngày 8 tháng 7 đến ngày 10 tháng 8, còn vòng tham vấn cho Rosebank kéo dài từ ngày 16 tháng 7 đến ngày 17 tháng 8.

Đợt tái thẩm định lần này xuất phát từ phán quyết Finch của Tòa án Tối cao Anh vào tháng 6 năm 2024, khiến quy trình đánh giá tác động môi trường phải thay đổi. Đến tháng 6 năm 2025, chính phủ Anh ban hành hướng dẫn đánh giá tác động môi trường mới, yêu cầu tính cả lượng phát thải phát sinh khi đốt cháy sản phẩm sau khai thác, chứ không chỉ phát thải tại công trình sản xuất.

Phát thải giai đoạn đốt cháy được hiểu là lượng khí nhà kính sinh ra khi dầu, khí đã bán được người tiêu dùng cuối sử dụng và đốt, chứ không chỉ phát thải trực tiếp từ cơ sở khai thác. Với hướng dẫn mới này, ngay cả những dự án đã được cấp phép trước đó cũng có thể nộp lại hồ sơ xin phê duyệt.

Jackdaw là dự án khai thác khí và condensate tại khu vực trung tâm Biển Bắc của Anh. Theo thông báo dự án của Adura, phần thượng tầng của giàn khoan Jackdaw đã được lắp đặt vào tháng 10 năm 2025 và hoạt động khoan đã hoàn tất vào đầu năm 2026.

Adura cho biết Jackdaw có tiềm năng cung cấp khoảng 6% nhu cầu khí đốt của Anh, tương đương lượng khí đủ dùng cho 1,4 triệu hộ gia đình. Đây là con số ước tính từ phía nhà điều hành dự án, mức đóng góp thực tế sẽ chỉ được xác nhận sau khi dự án được phê duyệt chính thức và bắt đầu sản xuất.

Rosebank là dự án khai thác dầu khí ở vùng biển phía tây bắc quần đảo Shetland. Adura triển khai Rosebank theo hai giai đoạn, trong đó giai đoạn một dự kiến khoan 4 giếng sản xuất và 3 giếng bơm ép nước.

Trang dự án của Adura đặt mục tiêu khai thác dòng dầu đầu tiên tại Rosebank trong giai đoạn 2026-2027. Thông cáo báo chí tháng 7 năm 2026 của Adura cùng bản đăng lại từ phòng thương mại địa phương cho biết tổng vốn đầu tư cho Rosebank là 8,7 tỷ bảng Anh, còn tổng vốn đầu tư của cả Jackdaw và Rosebank cộng lại là 10,8 tỷ bảng Anh.

Giới công nghiệp xem hai dự án này là phép thử cho ngành năng lượng Biển Bắc. Trong văn bản công bố ngày 28 tháng 7, Hiệp hội Năng lượng Ngoài khơi Anh (OEUK) xác nhận quy mô đầu tư kết hợp của Jackdaw và Rosebank là 10,8 tỷ bảng Anh.

OEUK cho rằng trong suốt vòng đời sản xuất, hai dự án có thể tạo ra tổng giá trị gia tăng 28,7 tỷ bảng Anh, thúc đẩy 9,1 tỷ bảng Anh hoạt động chuỗi cung ứng và hỗ trợ hơn 3.500 việc làm trong giai đoạn xây dựng cao điểm. Tổ chức này cũng cho rằng hai dự án có thể đóng góp 10% sản lượng khí đốt và 10% sản lượng dầu trong nước.

David Whitehouse (David Whitehouse), Giám đốc điều hành OEUK, nói trong văn bản công bố rằng “việc cấp phép cho hai dự án này sẽ giúp tháo gỡ tình trạng đình trệ đang cản trở phát triển các dự án khác ở Biển Bắc”. Theo giới công nghiệp, quyết định lớn đầu tiên dưới khung đánh giá môi trường mới có thể trở thành chuẩn mực tham chiếu cho các dự án Biển Bắc khác.

Phía phản đối cho rằng hiệu quả an ninh năng lượng của hai dự án bị phóng đại. Tổ chức môi trường Uplift giải thích rằng khoảng 90% trữ lượng của Rosebank là dầu, và lượng dầu này sẽ được bán ra thị trường quốc tế thay vì phục vụ trực tiếp nhu cầu trong nước.

Uplift ước tính tổng lượng phát thải khí nhà kính trong suốt vòng đời của Rosebank vào khoảng 254 triệu tấn CO2 quy đổi. Con số này đối lập trực tiếp với lập luận của giới công nghiệp rằng sản xuất trong nước tốt hơn nhập khẩu xét về cả an ninh năng lượng lẫn phát thải.

Biển Bắc của Anh hiện là thị trường chịu tác động cùng lúc từ sản lượng suy giảm ở các mỏ đã khai thác lâu năm, dòng vốn đầu tư thu hẹp và chính sách khí hậu ngày càng siết chặt.

Vấn đề then chốt không chỉ nằm ở việc có phê duyệt hay không, mà ở tiêu chuẩn dùng để đưa ra quyết định phê duyệt. Chính phủ Anh cho biết theo hướng dẫn mới, bộ trưởng phụ trách sẽ xem xét đồng thời tác động môi trường và tác động kinh tế của từng dự án cụ thể. Vòng tham vấn công khai của cả hai dự án đã kết thúc, nhưng quyết định cuối cùng vẫn chưa được công bố.