Giảm 53,8%, di cư ròng Mỹ còn 1,3 triệu, việc làm nội địa chưa rõ khởi sắc

Di cư ròng vào Mỹ giảm từ 2,7 triệu người xuống còn 1,3 triệu người chỉ trong một năm, khiến giới quan sát tranh luận gay gắt về việc chính sách siết nhập cư của Tổng thống Trump thực sự tác động thế nào đến thị trường lao động. Dòng người nhập cư sụt giảm mạnh, nhưng các số liệu hiện có chưa cho thấy rõ điều này kéo theo việc làm và tiền lương của người bản địa tăng tương ứng.

Fortune đưa tin ngày 16 (giờ địa phương), dẫn phân tích của Mark Zandi (Mark Zandi), kinh tế trưởng tại Moody's(MCO), rằng chính sách siết nhập cư của chính quyền Trump có thể gây tác dụng ngược trên thị trường lao động. Theo ông Zandi, nếu nhìn dữ liệu chưa điều chỉnh theo mùa qua trung bình động 12 tháng, tỷ lệ thất nghiệp của lao động sinh ra ở nước ngoài đã giảm xuống dưới tỷ lệ thất nghiệp của lao động bản địa vào tháng 10/2025.

Theo Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ (U.S. Census Bureau), trong giai đoạn từ ngày 1/7/2024 đến ngày 30/6/2025, di cư ròng quốc tế của Mỹ chỉ đạt 1,3 triệu người, giảm 53,8% so với mức 2,7 triệu người của năm trước đó. Cơ quan này cho biết nếu xu hướng hiện tại tiếp diễn, con số này có thể tiếp tục giảm xuống còn khoảng 321.000 người vào tháng 7/2026.

Di cư ròng quốc tế là hiệu số giữa lượng người nhập cư và xuất cư của một quốc gia. Khi chỉ số này giảm, không chỉ số lượng người nhập cư giảm theo mà nguồn cung lao động, mức tiêu dùng và nhu cầu dịch vụ tại các địa phương cũng thay đổi. Trang này từng phân tích rằng việc siết chặt kiểm soát nhập cư có thể tạo thêm gánh nặng lên chi phí sinh hoạt và kinh tế địa phương.

Viện Brookings (Brookings), trong bản cập nhật ngày 13 tháng 1, ước tính di cư ròng của Mỹ năm 2025 dao động trong khoảng từ -10.000 đến -295.000 người. Viện này cũng nhận định khả năng cao là di cư ròng năm 2026 sẽ tiếp tục ở mức rất thấp hoặc âm. Điều này đồng nghĩa việc thu hẹp nhập cư có thể kéo giảm ngay nguồn cung lao động, từ đó hạ thấp mức nền của tăng trưởng việc làm.

Cơ cấu ngành nghề cũng khiến việc thay thế lao động không đơn giản. Cục Thống kê Lao động Hoa Kỳ (BLS) cho biết trong năm 2025, lao động sinh ra ở nước ngoài tập trung nhiều hơn lao động bản địa ở các nhóm ngành dịch vụ, tài nguyên thiên nhiên - xây dựng - bảo trì, và sản xuất - vận tải - di chuyển vật liệu. Mức lương tuần trung vị của lao động toàn thời gian sinh ra ở nước ngoài là 1.059 USD, trong khi con số này ở lao động bản địa là 1.236 USD.

Như vậy, lương của lao động sinh ra ở nước ngoài chỉ bằng khoảng 85,7% so với lao động bản địa. Khoảng cách này gắn liền với thực tế nhóm lao động sinh ra ở nước ngoài tập trung ở những công việc lương thấp và đòi hỏi thể lực cao hơn. Vì vậy, khó có chuyện lao động bản địa lập tức thế chỗ những vị trí này với cùng điều kiện làm việc.

Ông Zandi nói với Fortune rằng “những công việc này nhìn chung rất vất vả, nặng nhọc và đòi hỏi thể lực lớn”, đồng thời cho biết “lao động bản địa đã không làm những công việc này trong một thời gian khá dài, và hiện tại họ cũng không mặn mà, ít nhất là ở mức lương hiện nay”. Theo ông, để lao động bản địa chuyển sang những công việc này, mức lương phải tăng lên đáng kể, nhưng điều đó có thể làm lung lay bài toán kinh tế sản xuất của doanh nghiệp.

Các chỉ số tiền lương hiện đang cho tín hiệu trái chiều. Trong báo cáo việc làm tháng 6, Cục Thống kê Lao động Hoa Kỳ cho biết tỷ lệ thất nghiệp giữ ở mức 4,2%, không biến động nhiều, còn lương giờ bình quân của khu vực tư nhân phi nông nghiệp đạt 37,64 USD, tăng 0,3% so với tháng trước và tăng 3,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Lương vẫn duy trì đà tăng nhưng chưa cho thấy dấu hiệu tăng tốc rõ rệt.

Nhóm nghiên cứu của Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York (New York Fed), trong bài viết ngày 26 tháng 5, nhận định lạm phát tiền lương theo xu hướng đã hạ nhiệt so với đỉnh năm 2021 và gần đây đang ổn định quanh mức của cuối những năm 2010. Tuy nhiên, nhóm này cũng lưu ý lương ở ngành xây dựng và khai khoáng tăng mạnh hơn mặt bằng chung, và cho rằng nhu cầu xây dựng trung tâm dữ liệu AI cùng với việc di cư ròng giảm có thể là những yếu tố tác động.

Nhà Trắng lại có đánh giá khác. Ông Kush Desai (Kush Desai), người phát ngôn Nhà Trắng, nói với Fortune rằng nhờ chính sách an ninh biên giới và siết nhập cư của Tổng thống Trump, lương thực tế của lao động Mỹ trong các ngành trọng yếu như xây dựng, sản xuất, vận tải và kho vận đang tăng nhanh hơn mức tăng lương chung.

Bộ Lao động Mỹ, trong các thông báo hồi tháng 6 và tháng 7, cũng khẳng định chính sách “America First” đang thúc đẩy cải thiện tiền lương và mở rộng việc làm ở ngành sản xuất và xây dựng. Quan điểm này khác với phân tích của New York Fed vốn nhấn mạnh xu hướng lạm phát tiền lương nói chung đang chậm lại. Các số liệu hiện tại cho thấy xu hướng lương tổng thể và xu hướng lương ở một số ngành cụ thể đang không đi cùng một hướng.

Điểm mấu chốt khi đánh giá hiệu quả chính sách nằm ở quan hệ nhân quả. Số liệu đã xác nhận việc nhập cư giảm khiến nguồn cung lao động sinh ra ở nước ngoài thu hẹp. Nhưng liệu điều đó có trực tiếp dẫn tới việc làm của lao động bản địa tăng lên hay tiền lương tăng tốc hay không thì các chỉ số việc làm chính thức và phân tích tư nhân vẫn chưa cho một kết luận thống nhất.

Thị trường lao động Mỹ thường chịu tác động đồng thời từ nhập cư, nhu cầu theo ngành, mặt bằng lương và khả năng dịch chuyển lao động giữa các vùng. Ở những ngành cần lao động trực tiếp tại hiện trường như xây dựng, vận tải, dịch vụ, dù thiếu người thì cơ cấu lao động cũng khó thay đổi nhanh chỉ bằng cách điều chỉnh lương. Vì thế, việc thu hẹp nhập cư có thể trước tiên thể hiện ra dưới dạng áp lực chi phí ở một số ngành.

Những gì đã được xác nhận cho đến nay không nghiêng hẳn về một kết luận duy nhất. Nhập cư giảm đã thu hẹp nguồn cung lao động sinh ra ở nước ngoài và làm tăng áp lực tiền lương ở một số ngành. Nhưng đồng thời, thực tế cũng cho thấy lao động bản địa không lập tức chuyển sang những công việc đó. Với các số liệu hiện có, chưa thể khẳng định một cách đơn giản rằng việc thu hẹp nhập cư trực tiếp làm tăng việc làm cho lao động bản địa.