2 tàu dầu ADNOC bị tấn công liên tiếp ở Hormuz, đồng minh Vịnh bất bình với Mỹ

Các đồng minh Ả Rập vùng Vịnh của Mỹ đang bày tỏ bất bình về cách Washington phản ứng quân sự với Iran và phối hợp ngoại giao trong khu vực. Căng thẳng càng leo thang khi tàu thương mại liên tiếp bị tấn công tại eo biển Hormuz, khiến vấn đề Trung Đông gắn chặt với cả vận chuyển năng lượng lẫn tâm lý tài sản rủi ro.

Hãng tin AP đưa tin các nước Ả Rập vùng Vịnh đã lên tiếng bất bình về chiến dịch quân sự và phản ứng phòng thủ của Mỹ trước Iran. Phản ứng chính thức từ các nước này nhìn chung khá kiềm chế, nhưng tại khu vực đang lan rộng nhận thức rằng trong lúc Mỹ tập trung bảo vệ Israel và lực lượng quân sự của chính mình, rủi ro mà các đồng minh vùng Vịnh phải gánh vẫn chưa được giảm bớt đáng kể.

Theo thống kê của AP, kể từ sau chiến tranh, Iran đã phóng ít nhất 380 tên lửa và hơn 1.480 máy bay không người lái nhắm vào 5 nước Ả Rập vùng Vịnh. Turki al-Faisal (Prince Turki al-Faisal), cựu Giám đốc Tình báo Ả Rập Saudi, nói trong một cuộc phỏng vấn với CNN rằng “đây là cuộc chiến của Netanyahu”. Bình luận này phần nào phản ánh sự bất mãn đang tích tụ tại vùng Vịnh, khi Mỹ dao động giữa gây sức ép và đàm phán với Iran mà chưa lấp được khoảng trống phòng thủ cũng như thiếu phối hợp trước với các đồng minh khu vực.

Căng thẳng thể hiện rõ nhất trên tuyến vận tải biển. Các tàu thuộc sở hữu của tập đoàn dầu khí quốc doanh ADNOC (Abu Dhabi) liên tục bị tấn công khi đi qua eo biển Hormuz trong hai ngày 14 và 15/8. Ngày 14, hai tàu chở dầu của ADNOC bị drone tấn công; đến ngày 15, thêm một tàu khác của ADNOC tiếp tục bị nhắm tới.

Chưa có thương vong nào được ghi nhận. Tuy nhiên, việc các vụ tấn công lặp lại ngay trên tuyến tàu thương mại có thể tạo thêm áp lực lên chi phí vận chuyển dầu thô, phí bảo hiểm và cước vận tải trong thời gian tới.

Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải then chốt nối vịnh Ba Tư với vịnh Oman. Phần lớn lượng dầu và khí xuất khẩu của các nước sản xuất dầu vùng Vịnh như Ả Rập Saudi, UAE, Kuwait, Qatar đều phải đi qua đây. Điều đáng lưu ý không chỉ là bề rộng của eo biển, mà đây thực chất là điểm nghẽn năng lượng gần như không có tuyến thay thế đáng kể.

Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), trong nửa đầu năm 2025, lưu lượng dầu qua eo biển Hormuz đạt trung bình 20,9 triệu thùng mỗi ngày, tương đương khoảng 20% tổng tiêu thụ dầu mỏ toàn cầu. EIA giải thích nếu tuyến này bị gián đoạn, nguồn cung sẽ chậm trễ, cước vận tải tăng và có nguy cơ đẩy giá năng lượng thế giới đi lên.

Song song đó, Mỹ cũng đang mở rộng các kênh đàm phán. Marco Rubio (Marco Rubio), Ngoại trưởng Mỹ, đã liên hệ với người đồng cấp Áo và Hy Lạp; sau đó hai ngoại trưởng này tiếp tục điện đàm với Abbas Araghchi (Abbas Araghchi), Ngoại trưởng Iran. AP nhận định động thái này cho thấy đàm phán đang bế tắc đến mức khó tháo gỡ nếu chỉ trông cậy vào các bên trung gian truyền thống.

Trước đó, Mỹ và Iran từng đưa ra thông tin trái ngược nhau về việc có nối lại đàm phán trực tiếp hay không. TokenPost từng đưa tin Iran phủ nhận việc nối lại đàm phán chính thức với Mỹ. Việc mở rộng tiếp xúc lần này có thể xem là một hướng đi ngoại giao vòng, diễn ra trên nền bế tắc đàm phán tương tự trước đó.

Với độc giả, bất ổn tại eo biển Hormuz trước hết tác động qua kênh giá năng lượng. Giá dầu quốc tế biến động không chỉ ảnh hưởng chi phí lọc dầu, vận chuyển, mà còn tác động đến kỳ vọng lạm phát và triển vọng lãi suất. Thị trường tiền mã hóa trước nay cũng chịu ảnh hưởng chủ yếu qua kênh giá dầu và kỳ vọng lãi suất, hơn là trực tiếp từ chính tin tức địa chính trị.

CoinDesk đưa tin, sau cuộc không kích của Mỹ nhằm vào Iran ngày 28/5, Bitcoin(BTC) đã giảm xuống dưới 73.000 USD, trong khi quy mô thanh lý bắt buộc trong 24 giờ lên tới 958,8 triệu USD (khoảng 1.356,7 tỷ won). Cũng theo báo này, các đồng tiền lớn khác như Ethereum(ETH) cũng đồng loạt suy yếu.

Nhưng cũng có chiều hướng ngược lại. CoinDesk đưa tin ngày 27/7, khi Mỹ và Iran tạm dừng các cuộc tấn công quanh khu vực Hormuz, giá dầu Brent giảm hơn 7% trong khi các token DeFi phục hồi. Đây là ví dụ cho thấy khi căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt, dầu mỏ và tài sản rủi ro có thể di chuyển theo hai hướng trái ngược nhau.

Sự việc lần này nối tiếp bài viết trước đó của TokenPost về làn sóng bất ổn tại Hormuz tái bùng phát cùng đà tăng giá dầu. Khi đó, trọng tâm cũng xoay quanh việc rủi ro thông hành qua Hormuz sẽ phản ánh vào giá dầu quốc tế và khẩu vị rủi ro của thị trường tiền mã hóa theo hướng nào.

Dù vậy, chỉ dựa vào các vụ tấn công tàu và những tiếp xúc ngoại giao gần đây thì chưa đủ để khẳng định chắc chắn xu hướng giá của Bitcoin hay Ethereum. Những yếu tố cần tiếp tục theo dõi gồm: các vụ tấn công tàu có tiếp diễn hay không, phạm vi tiếp xúc thực chất giữa Mỹ và Iran, biến động lưu lượng qua eo biển Hormuz, cùng diễn biến đồng thời của giá dầu quốc tế và kỳ vọng lãi suất.

Nguồn xác minh: AP, AP, AP, AP, EIA, CoinDesk, CoinDesk