Ethereum(ETH) tái cân bằng thiết kế hash, chưa từ bỏ Poseidon

Ethereum(ETH) đang điều chỉnh hướng đi trong thiết kế mã hóa dài hạn, không còn bó buộc vào một hàm hash duy nhất mà mở rộng lựa chọn theo sự thay đổi của hệ thống chứng minh (proof system). Theo các tài liệu công khai, thay đổi này không phải là việc “từ bỏ Poseidon” như một số nơi mô tả, mà gần với một đợt tái cân bằng thiết kế, tính đến cả bảo mật hậu lượng tử (post-quantum) lẫn việc đơn giản hóa giao thức.

Tính đến tháng 8 năm 2026, lộ trình chính thức của Ethereum liệt kê nhóm bảo mật hậu lượng tử, chữ ký dựa trên hash leanXMSS, zkVM tối giản leanVM và mạng thử nghiệm liên vận hành hằng tuần là những hạng mục cốt lõi. Mốc thời gian cho hạ tầng then chốt được đưa ra là khoảng năm 2029, nhưng tài liệu nêu rõ đây chỉ là mục tiêu kế hoạch và có thể thay đổi.

Trang thông tin hậu lượng tử của Quỹ Ethereum (Ethereum Foundation) mô tả quá trình chuyển đổi không phải là một sự kiện đơn lẻ mà là một đợt di trú nhiều lớp, trải dài qua lớp đồng thuận, lớp dữ liệu và lớp thực thi. Ở lớp đồng thuận, phương án được nêu ra là thay chữ ký BLS hiện tại bằng chữ ký dựa trên hash leanXMSS, đồng thời bù đắp lượng dữ liệu chữ ký lớn hơn bằng cơ chế tổng hợp dựa trên leanVM.

Ở lớp thực thi, trừu tượng hóa tài khoản (account abstraction) được nhắc đến như một lộ trình cho phép người dùng chuyển dần sang chữ ký an toàn trước máy tính lượng tử. Hiện tại chưa có hướng dẫn chính thức nào yêu cầu người dùng Ethereum phải chuyển ví hay thực hiện thao tác riêng.

Bối cảnh của cuộc thảo luận này nằm ở cấu trúc chi phí giữa chứng minh không tiết lộ thông tin (zero-knowledge proof) và các hàm hash. Trong môi trường SNARK trước đây, các hàm hash tiêu chuẩn như SHA, Keccak làm tăng chi phí chứng minh, khiến các hàm hash được tối ưu cho SNARK như Poseidon được xem là có lợi thế rõ rệt.

Gần đây, nhờ cải thiện hiệu năng của hệ thống chứng minh trường nhị phân (binary field) và chứng minh theo lô (batch proof), quan điểm cho rằng có thể xem xét lại các hàm hash tiêu chuẩn đang được củng cố. Điều này không đồng nghĩa hash tiêu chuẩn đã nhanh hơn Poseidon, mà nên được hiểu là tín hiệu thử nghiệm cho thấy khoảng cách chi phí có thể đang thu hẹp so với trước.

Cuộc thảo luận về chuyển đổi kháng lượng tử của Quỹ Ethereum trước đó từng được đề cập như một vấn đề lộ trình xoay quanh Poseidon và leanVM. Điểm nóng lần này nằm trên cùng mạch thảo luận đó, và câu hỏi cốt lõi không phải là Poseidon có bị phá vỡ hay không, mà là nếu hệ thống chứng minh trở nên nhanh hơn thì nên chọn hàm hash nào làm thiết kế nền tảng cho lớp 1 (layer1).

Bản tóm tắt cuộc họp liên vận hành hậu lượng tử ngày 1 tháng 7 năm 2026 trên diễn đàn Ethereum Magicians nhắc đến Flock như một hệ thống chứng minh trường nhị phân mới. Bản tóm tắt này ghi nhận Flock xử lý khoảng 600 hàm hash BLAKE3 mỗi giây, chậm hơn Poseidon khoảng 2 lần.

Tuy nhiên, các con số benchmark này được đo trong điều kiện so sánh khác nhau. Những chỉ số như 600 BLAKE3/giây, mức chênh 250 lần, hay 82.000 phép đánh giá nén (compression evaluations) mỗi giây được đo trên đối tượng và môi trường khác nhau, nên khó để so sánh trực tiếp trong cùng một bảng.

Bản thân Poseidon chưa được xác nhận là thất bại. Sáng kiến phân tích mật mã Poseidon (Poseidon Cryptanalysis Initiative) đang vận hành giai đoạn kiểm chứng từ năm 2024 đến 2026, nhằm đánh giá xem hàm hash này có đủ an toàn cho các ứng dụng giá trị cao hay không.

Giai đoạn 2 của quá trình kiểm chứng dự kiến kết thúc vào tháng 12 năm 2026. Cấu trúc này cho thấy đây là việc tiếp tục kiểm chứng, hơn là một tuyên bố loại bỏ Poseidon.

CryptoSlate mô tả xu hướng này là việc Ethereum “từ bỏ một canh bạc mã hóa kéo dài 8 năm”. Tuy nhiên, khi đối chiếu với tài liệu chính thức của Ethereum và các nghiên cứu liên quan, mức độ diễn đạt này cần được hạ bớt.

Ethereum không lập tức từ bỏ một hàm hash cụ thể nào, mà đang ở giai đoạn sắp xếp lại thứ tự ưu tiên trong cấu trúc mã hóa, theo hướng bảo mật hậu lượng tử và đơn giản hóa giao thức. Phản ứng trong ngành cũng nghiêng về cuộc đua nghiên cứu quanh tốc độ hệ thống chứng minh và khả năng tận dụng hash tiêu chuẩn, hơn là việc khẳng định Poseidon bị loại bỏ.

Đối với nhà đầu tư, đây là vấn đề thiên về quản trị rủi ro hạ tầng hơn là yếu tố tác động giá ngắn hạn. Lịch trình hard fork và thiết kế cuối cùng chưa được chốt, điều được xác nhận là quá trình chuyển đổi kháng lượng tử và thiết kế mã hóa cho lớp 1 đang dịch chuyển từ nghị trình nghiên cứu sang thảo luận lộ trình thực tế.

Nguồn tham khảo: lộ trình bảo mật ethereum.org, Post-Quantum Ethereum, Ethereum Magicians PQ Interop #46, Poseidon Cryptanalysis Initiative