Nga hứng 4 vụ tấn công nhà máy lọc dầu trong 3 ngày, khủng hoảng nhiên liệu tái bùng phát

Các cuộc tấn công của Ukraine nhắm vào nhà máy lọc dầu Nga tái diễn, khiến tình trạng thiếu nhiên liệu tại Nga một lần nữa trở thành yếu tố gây áp lực lên giá năng lượng và chuỗi logistics lương thực. Đây là giai đoạn thử thách đồng thời năng lực lọc dầu (chuyển dầu thô thành xăng, dầu diesel) và mạng lưới phân phối trong nước của Nga.

Quân đội Ukraine đã dùng drone tấn công tổ hợp lọc dầu - hóa dầu Gazprom Neftekhim Salavat tại Cộng hòa Bashkortostan, gây ra hỏa hoạn ngay tại hiện trường, theo hãng tin AP. AP cho biết đây là vụ tấn công thứ tư nhắm vào các nhà máy lọc dầu Nga chỉ trong ba ngày.

Cơ sở này nằm cách Moscow khoảng 1.300km về phía đông nam. AP mô tả đây là một trong những nhà máy lọc dầu chủ lực của Nga, với công suất xử lý tối đa 74 triệu thùng dầu thô mỗi năm.

Tình trạng thiếu nhiên liệu của Nga đã bước vào giai đoạn ứng phó chính thức từ tháng 7. Reuters đưa tin Nga bắt đầu nhập khẩu xăng bằng đường biển từ Ấn Độ nhằm giảm bớt tình trạng thiếu hụt do các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng của Ukraine gây ra.

Nguồn tin trong ngành cho biết ít nhất 60.000 tấn xăng đã được vận chuyển từ Ấn Độ sang Nga, và Nga đang xúc tiến nhập khẩu khoảng 400.000 tấn xăng mỗi tháng từ nhiều quốc gia. Việc một nước sản xuất dầu như Nga phải đi nhập khẩu xăng cho thấy sản xuất dầu thô và nguồn cung nhiên liệu tinh chế là hai nút thắt hoàn toàn khác nhau.

Tỷ lệ vận hành các nhà máy lọc dầu cũng đi xuống. Kpler cho biết trong báo cáo rằng công suất lọc dầu của Nga trong tháng 6 đã giảm còn 4,1 triệu thùng mỗi ngày, mức thấp nhất trong nhiều năm trở lại đây. Các cuộc tấn công hạ tầng lặp đi lặp lại cùng thời gian sửa chữa kéo dài được xem là nguyên nhân kéo tỷ lệ vận hành đi xuống.

Cũng trong báo cáo này, Kpler nhận định công suất lọc dầu của Nga trong quý 3, tức giai đoạn tháng 7-9, có thể chỉ duy trì ở mức 4,4-5 triệu thùng mỗi ngày. Điều này cho thấy khả năng phục hồi nguồn cung nhiên liệu tinh chế có thể chậm hơn so với dòng chảy dầu thô.

Chính phủ Nga cũng đưa ra lệnh hạn chế xuất khẩu diesel từ ngày 8/7. Reuters đưa tin Nga áp dụng lệnh cấm xuất khẩu diesel để tăng nguồn cung trong nước, biện pháp này có hiệu lực đến hết ngày 31/7.

Cùng bản tin, biên lợi nhuận diesel theo chuẩn châu Âu đã lập đỉnh lịch sử ở mức 60,17 USD một thùng (khoảng 84.000 won) ngay sau khi Nga công bố lệnh cấm. Biên lợi nhuận diesel là chỉ số đo lợi nhuận lọc dầu, được tính bằng chênh lệch giữa giá dầu diesel và giá dầu thô.

Diễn biến lần này là phần tiếp theo trong loạt tin TokenPost đã đưa trước đó về việc xuất khẩu diesel của Nga sụt giảm và hoạt động lọc dầu bị gián đoạn. Xuất khẩu dầu thô của Nga chưa dừng hẳn, nhưng nếu nguồn cung nhiên liệu tinh chế tiếp tục giảm, áp lực có thể lan sang chi phí vận chuyển và logistics nông sản.

Đoạn video của Reuters còn ghi lại cảnh một cán bộ nông trại tại vùng Rostov của Nga cho biết công nhân phải xếp hàng nửa ngày mới đổ được dầu. Diesel là nhiên liệu dùng cho xe tải vận chuyển và máy móc nông nghiệp, nên tình trạng thiếu hụt có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí logistics và lịch thu hoạch mùa vụ.

Tuyến đường vận chuyển ngũ cốc cũng đang bị lung lay. Sau các vụ tấn công tàu thuyền liên tiếp trên biển Azov, Nga đang chuẩn bị chuyển hướng vận chuyển ngũ cốc sang các cảng khác.

Reuters đưa tin tuyến biển Azov xử lý khoảng một phần tư lượng ngũ cốc xuất khẩu của Nga. Nếu việc chuyển hướng kéo dài, quãng đường và chi phí vận chuyển nhiều khả năng sẽ tăng thêm.

Đối với nhà đầu tư, điều đáng quan tâm không hẳn là tình trạng thiếu nhiên liệu nội địa của Nga, mà là cách giá năng lượng, chi phí vận chuyển và logistics lương thực tác động đến tâm lý đối với tài sản rủi ro. TokenPost trước đó từng đưa tin rằng gián đoạn nguồn cung diesel có thể ảnh hưởng đến thị trường thông qua giá dầu, chi phí vận chuyển, lãi suất dài hạn và khẩu vị tài sản rủi ro.

Tuy nhiên, tác động trực tiếp của vụ tấn công nhà máy lọc dầu lần này đến giá các tài sản số như Bitcoin (BTC) hiện chưa được xác nhận. Trước mắt, tốc độ khôi phục các nhà máy lọc dầu của Nga, các biện pháp tiếp theo sau lệnh hạn chế xuất khẩu diesel, và việc có chuyển hướng vận chuyển ngũ cốc qua biển Azov hay không là những điểm cần tiếp tục theo dõi.