60,25 triệu ETH: Ngưỡng khiến thưởng phát hành Ethereum(ETH) về 0

Đề xuất EIP-8363 nhắm đến việc đốt một phần phần thưởng phát hành mới dành cho validator Ethereum(ETH) đang làm dấy lên tranh cãi về cấu trúc lợi suất staking. Nếu được thông qua, tỷ lệ đốt phần thưởng phát hành mới sẽ tăng dần khi tổng lượng ETH được stake tiến gần mốc 60,25 triệu ETH, và tại đúng ngưỡng này, phần thưởng phát hành mới sẽ giảm về 0.

Theo Odaily đưa tin ngày 12 (giờ Hàn Quốc), đề xuất EIP-8363 đang vấp phải phản ứng gay gắt từ giới nghiên cứu Ethereum, các giao thức tài chính phi tập trung (DeFi) và những công ty niêm yết đang nắm giữ ETH. Trang Ethereum Improvement Proposal xếp EIP-8363 vào nhóm tiêu chuẩn cốt lõi (core), hiện vẫn ở giai đoạn bản thảo, được tạo ngày 14 tháng 7.

Đề xuất mang tên Tapered Issuance Burn (tạm dịch: đốt phát hành giảm dần). Danh sách tác giả gồm pintail, Jérôme de Tychey, dapplion, pa7x1, Ladislaus von Daniels và Justin Drake.

EIP là định dạng văn bản đề xuất thay đổi tiêu chuẩn hoặc tính năng của mạng Ethereum. Giai đoạn bản thảo không đồng nghĩa với việc tiêu chuẩn đã hoàn thiện hay chắc chắn được đưa vào bản nâng cấp mạng. Để áp dụng thực tế, đề xuất còn phải trải qua thảo luận giữa các nhà phát triển, chốt thông số kỹ thuật và quyết định có đưa vào bản nâng cấp hay không.

Trọng tâm của EIP-8363 là thay đổi cấu trúc khiến một phần phần thưởng phát hành mới vẫn tồn tại dù lượng ETH tham gia staking tăng lên. Theo tài liệu đề xuất, đường cong phát hành hiện tại vẫn giữ mức sàn lợi suất khoảng 1,5%, khiến động lực gia tăng staking không bao giờ biến mất. Tài liệu cũng cảnh báo nếu tỷ lệ staking tăng quá cao, cổ phần có thể tập trung vào các bên lớn như sàn giao dịch, đơn vị phát hành sản phẩm hoán đổi danh mục (ETP) hoặc các nhà cung cấp dịch vụ staking.

Cơ chế cụ thể là trích một tỷ lệ nhất định từ phần thưởng phát hành mới trả cho validator để đốt. Tỷ lệ đốt sẽ lớn dần khi tổng lượng ETH được stake tiến gần mốc 60,25 triệu ETH, và đạt 100% ngay tại ngưỡng này. Trước đó, TokenPost từng đưa tin về ý tưởng giảm lợi nhuận ròng của validator khi tỷ lệ staking tiến gần một nửa tổng nguồn cung.

Tuy vậy, đề xuất không xóa bỏ toàn bộ thu nhập của validator. Đối tượng bị đốt chỉ giới hạn ở phần thưởng phát hành mới. Phí giao dịch và thu nhập từ MEV không nằm trong diện bị đốt trực tiếp. MEV là khoản thu nhập phát sinh thêm trong quá trình tạo block, ví dụ như từ việc sắp xếp lại thứ tự giao dịch. Thu nhập của validator Ethereum thường được chia thành ba phần: phần thưởng phát hành mới, phí giao dịch và MEV. Đây cũng là lý do tranh cãi quanh EIP-8363 không dừng ở việc điều chỉnh lượng phát hành, mà lan sang cả cấu trúc kinh tế của validator lẫn lợi suất trong DeFi.

Tài liệu đề xuất còn đưa ra phương án chuyển tiếp kéo dài khoảng 18 tháng nhằm giảm sốc ngay sau khi áp dụng. Trong giai đoạn này, hệ số phần thưởng cơ bản được đề xuất bắt đầu từ 128 rồi giảm dần về mức hiện tại là 64.

Phía ủng hộ cho rằng một khi phần thưởng đủ để đảm bảo an ninh mạng, việc tiếp tục phát hành thêm chỉ tạo ra chi phí pha loãng cho người nắm giữ ETH. Khi lượng staking vượt một ngưỡng nhất định, hiệu quả bảo mật mang lại thêm là không nhiều, trong khi gánh nặng phát hành và rủi ro tập trung hóa lại có xu hướng tăng.

Phía phản đối lập luận ngược lại rằng việc giảm lợi suất có thể đẩy các validator cá nhân và nhà vận hành quy mô nhỏ ra khỏi hệ thống trước tiên. Theo họ, các tổ chức buộc phải tiếp tục staking vì lý do quy định, cấu trúc sản phẩm hay nhu cầu lưu ký sẽ vẫn ở lại, trong khi những validator nhỏ tham gia vì lợi ích kinh tế có thể rút lui.

Odaily dẫn tính toán của Stani Kulechov, nhà sáng lập Aave(AAVE), cho biết lợi suất tổng thể của validator có thể giảm từ khoảng 2,86% xuống còn 1,48%. Cũng theo Odaily, các token liên quan đến Lido(LDO) và Ether.fi đã giảm hơn 10% sau khi thông tin này xuất hiện.

Đến nay, phản ứng thị trường có vẻ rõ rệt hơn ở nhóm token liên quan đến staking thanh khoản (liquid staking). Việc giá ETH giao ngay hay cổ phiếu của các công ty niêm yết đang nắm giữ ETH có biến động trực tiếp theo đề xuất này hay không vẫn chưa được xác nhận rõ ràng. Tác động của việc cắt giảm phần thưởng validator lên cấu trúc lợi suất DeFi cũng đã được đề cập như một điểm nóng trước đó.

Odaily nhận định đề xuất này có thể ảnh hưởng đến cấu trúc doanh thu của các công ty đang nắm giữ và staking ETH như BitMine(BMNR), SharpLink Gaming(SBET) và Bit Digital(BTBT). Tuy nhiên, phân tích này đặt trên giả định đề xuất thực sự được thông qua, trong khi EIP-8363 hiện vẫn chỉ đang ở giai đoạn bản thảo.

Điều đáng chú ý với nhà đầu tư không hẳn nằm ở thay đổi kỹ thuật, mà ở cấu trúc lợi suất staking. Ngay cả khi không trực tiếp vận hành validator, người dùng vẫn có thể chịu ảnh hưởng gián tiếp thông qua các giao thức staking thanh khoản như Lido, các công ty nắm giữ ETH hay những sản phẩm đầu tư liên quan.

Theo Odaily, EIP-8363 từng được đưa ra thảo luận tại cuộc họp nhà phát triển cốt lõi ngày 6, nhưng nhiều người tham dự bày tỏ lo ngại về tác động lên validator quy mô nhỏ và nguy cơ tập trung hóa. Phương án rút đề xuất này khỏi bản nâng cấp Hegotá cũng được đưa ra bàn thảo. Trong danh sách đề xuất được chốt để đưa vào bản nâng cấp sau đó, EIP-8363 không có mặt.

Bình luận: EIP-8363 cho thấy Ethereum đang phải cân đối giữa hai mục tiêu khó dung hòa cùng lúc — giữ lợi suất đủ hấp dẫn để duy trì mạng lưới phi tập trung, và tránh phát hành pha loãng quá mức khi lượng ETH được stake ngày một lớn. Đề xuất mới chỉ dừng ở bản thảo, nhưng phản ứng nhanh của thị trường với các token staking thanh khoản cho thấy giới đầu tư đang theo dõi sát tiến trình này.