Giấy phép điện khí 7,65GW đặt cam kết khí hậu của Amazon vào thử thách

Trang trại điện GW Ranch, kết nối với trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) của Amazon (Amazon·$AMZN) tại Texas, vừa được cấp phép xây dựng nhà máy điện khí quy mô 7,65GW. Hạn mức phát thải khí nhà kính hằng năm theo giấy phép là 33 triệu tấn, khiến mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2040 của Amazon và chiến lược mở rộng hạ tầng AI của hãng cùng lúc bị đặt vào thế thử thách.

GW Ranch là khu tổ hợp điện quy mô lớn phục vụ trung tâm dữ liệu, được xây dựng tại quận Pecos, bang Texas. Công ty phát triển Pacifico Energy cho biết đã nhận được giấy phép khí thải cho cơ sở điện khí công suất 7,65GW từ Ủy ban Chất lượng Môi trường Texas (TCEQ).

Khu đất dự án rộng hơn 8.000 mẫu Anh (acre). Kế hoạch phát triển bao gồm cơ sở điện khí cùng hệ thống lưu trữ pin công suất 1,8GW và thiết bị năng lượng mặt trời tối đa 750MWac.

Theo The Verge, Amazon có kế hoạch mua lại khu đất này và mua điện sản xuất từ GW Ranch. Trong giai đoạn đầu, dự án được mô tả là không kết nối vào lưới điện Texas mà dùng 35 tua-bin khí tự nhiên để cấp điện trực tiếp cho trung tâm dữ liệu.

Mô hình này, thường gọi là lưới điện riêng hay cấp điện “sau đồng hồ” (behind-the-meter), cho phép các bên tiêu thụ điện quy mô lớn lấy điện trực tiếp từ nguồn phát tại chỗ mà không qua lưới điện công cộng. Cách làm này thường được dùng để rút ngắn thời gian thẩm định đấu nối lưới và mở rộng hệ thống truyền tải, giúp trung tâm dữ liệu đi vào vận hành sớm hơn.

Trọng tâm tranh cãi về môi trường nằm ở quy mô giấy phép phát thải. Texas Tribune đưa tin GW Ranch được cấp phép phát thải khí nhà kính tối đa 33 triệu tấn mỗi năm. Đây là hạn mức theo giấy phép, không phải lượng phát thải thực tế; mức phát thải trong thực tế sẽ phụ thuộc vào tỷ lệ vận hành nhà máy, cách thức vận hành, nguồn cung nhiên liệu và điều kiện quản lý.

Pacifico Energy lập luận rằng cơ cấu tự cấp điện của họ giúp tránh gây thêm áp lực lên lưới điện công cộng và tránh đẩy giá điện lên đối với người tiêu dùng. Mục tiêu cấp điện đầu tiên là quý 1/2027, vận hành 1GW vào năm 2028, sau đó mở rộng công suất phát điện lên trên 5GW vào năm 2031.

Tuy nhiên, thời điểm vận hành và công suất phát điện nêu trên là mục tiêu do công ty phát triển đưa ra, không phải kết quả thực tế theo giấy phép. Tỷ trọng giữa điện khí tự nhiên và các thiết bị năng lượng mặt trời, pin lưu trữ cũng có thể thay đổi tùy theo quá trình phát triển và quy mô vận hành thực tế sau này.

Trong một tài liệu chính thức riêng, Amazon khẳng định nguyên tắc không chuyển chi phí điện phục vụ vận hành trung tâm dữ liệu sang cho người tiêu dùng thông thường. Trong tài liệu về phát triển bền vững, hãng cho biết vẫn duy trì mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2040, đồng thời kết hợp nhiều nguồn điện như điện gió, điện mặt trời, thủy điện, địa nhiệt, điện hạt nhân và hệ thống lưu trữ pin.

Tài liệu chính thức của Amazon không đề cập trực tiếp đến dự án GW Ranch. Vì kế hoạch mua đất và mua điện của Amazon mới chỉ được biết đến qua tin của The Verge, cơ cấu chi phí thực tế và phương thức cấp điện cụ thể sẽ còn được làm rõ trong quá trình triển khai dự án.

Cuộc đua trung tâm dữ liệu AI đang mở rộng ra ngoài phạm vi thu gom chip đồ họa (GPU) và máy chủ, lan sang cả nhà máy điện, lưới truyền tải và quỹ đất. Xu hướng tự xây dựng cơ sở phát điện thay vì chờ đấu nối vào lưới điện công cộng cũng gắn liền với nhu cầu của ngành muốn sớm đưa các hệ thống tính toán quy mô lớn vào vận hành.

Dự án trung tâm dữ liệu của OpenAI tại bang Georgia mà TokenPost từng đưa tin trước đó cũng theo cơ cấu bảo đảm điện năng theo từng giai đoạn, với tổng công suất 3,2GW. Georgia Power dự kiến cấp điện theo tiến độ xây dựng và vận hành trung tâm dữ liệu từ năm 2028 đến năm 2032.

Điểm giao thoa giữa ngành AI và tiền mã hóa cũng đang mở rộng ở lĩnh vực hạ tầng điện. Trong bối cảnh tiêu chí định giá tài sản khai thác tại Texas đang chuyển từ hashrate sang khả năng bảo đảm nguồn điện, một số công ty khai thác đã tận dụng quỹ đất, hợp đồng điện và hệ thống làm mát sẵn có để chuyển hướng sang mảng trung tâm dữ liệu AI và điện toán hiệu năng cao.

Khi số lượng bên tiêu thụ điện quy mô lớn gia tăng, chính quyền bang Texas cũng siết chặt ứng phó. Thống đốc Texas Greg Abbott (Greg Abbott) ngày 24 tháng 7 đã chỉ đạo Ủy ban Dịch vụ công cộng Texas (PUCT) và Hội đồng Tin cậy Điện lực Texas (ERCOT) không để chi phí trung tâm dữ liệu chuyển sang người tiêu dùng thông thường, đồng thời siết chặt việc thẩm định đấu nối lưới điện đối với các phụ tải lớn.

PUCT dự kiến đưa ra quyết định cuối cùng về quy định liên quan vào tháng 12 năm 2026. Trong khi đó, mục tiêu cấp điện đầu tiên mà Pacifico Energy đưa ra là quý 1/2027.

Nguồn kiểm chứng: trang GW Ranch của Pacifico Energy, thông báo cấp phép của Pacifico Energy, The Verge, Texas Tribune, tài liệu phát triển bền vững của Amazon, văn bản của Thống đốc Texas