9.000 SOL mỗi ngày: Đề xuất đốt phí mới trên Solana(SOL)

Cộng đồng Solana(SOL) đang thảo luận một đề xuất cải cách phí giao dịch, có thể nâng lượng SOL bị đốt mỗi ngày từ khoảng 648 token hiện tại lên 7.500-9.000 token. Một đề xuất khác nhằm đẩy nhanh tốc độ giảm phát hành mới cũng được đưa ra cùng lúc, khiến việc điều chỉnh cấu trúc nguồn cung trở thành chủ đề trung tâm của cộng đồng.

Tài liệu SIMD-0553 được công bố trên kho lưu trữ Solana Improvement Documents đề xuất tách phí cơ bản hiện tại - 5.000 lamport cho mỗi chữ ký - thành hai phần: phí bao gồm cơ bản (base inclusion fee) và phí tài nguyên (resource fee). Phí bao gồm cơ bản sẽ giảm còn 2.500 lamport mỗi chữ ký và trả toàn bộ cho validator dẫn đầu khối (block leader), trong khi phí tài nguyên - tính theo mức tài nguyên mạng mà giao dịch yêu cầu - sẽ bị đốt toàn bộ.

Theo người đề xuất, cơ chế này có thể đưa lượng SOL đốt mỗi ngày lên khoảng 7.500-9.000 token, cao hơn mức khoảng 648 token hiện tại. Tuy nhiên, con số này vẫn chưa đủ để bù đắp toàn bộ lượng phát hành mới theo cơ cấu hiện hành.

Đề xuất lần này nối tiếp việc phương án tăng lượng SOL đốt mỗi ngày lên tới 14 lần bước vào quy trình lấy tín hiệu từ validator trước đó. Phương án đó gộp chung cả SIMD-0553 - mở rộng đốt phí - và SIMD-0550 - giảm phát hành mới.

Cơ cấu phí giao dịch hiện tại của Solana gồm phí cơ bản và phí ưu tiên. Phí cơ bản là 5.000 lamport mỗi chữ ký, trong đó 50% bị đốt và 50% còn lại trả cho validator tạo khối. Phí ưu tiên toàn bộ thuộc về validator.

SIMD-0553 dùng chính lượng tài nguyên mà giao dịch thực sự yêu cầu làm tín hiệu giá riêng. Các giao dịch tiêu tốn ít tài nguyên như giao dịch bỏ phiếu (vote transaction) hay cập nhật oracle có thể có chi phí thấp hơn, trong khi giao dịch đòi hỏi khối lượng tính toán lớn sẽ phải trả nhiều hơn. Người đề xuất cho biết mục tiêu là gắn quy mô đốt SOL với mức sử dụng tài nguyên thực tế.

Trong quá trình xem xét trên GitHub, một số ý kiến khác nhau về thiết kế chi tiết đã xuất hiện. Brennan Watt, nhà phát triển tại Anza, nêu lo ngại vào ngày 9 tháng 6 về cách xử lý giao dịch bỏ phiếu trước và sau Alpenglow, cách dùng đơn vị chi phí, cũng như liệu hệ số 0,5 đã đạt đủ đồng thuận hay chưa. Khả năng tách phí tài nguyên và phí bao gồm cơ bản thành hai đề xuất riêng cũng được đem ra bàn.

SIMD-0550 là đề xuất thay đổi đường cong phát hành của Solana. Tài liệu do Lostin, đại diện Helius, và 0xIchigo soạn thảo, đề xuất nâng tốc độ giảm lạm phát hàng năm từ -15% hiện tại lên -30%. Nếu được thông qua, thời điểm đạt mục tiêu lạm phát dài hạn 1,5% sẽ được đẩy sớm hơn, từ nửa đầu năm 2032 xuống nửa đầu năm 2029.

Theo mô hình tính toán của nhóm soạn thảo, phương án này sẽ giúp giảm 18,89 triệu SOL phát hành mới trong 6 năm tới, tương đương khoảng 1,51 tỷ USD.

Cùng mô hình này, lợi suất staking danh nghĩa có thể giảm từ 5,84% hiện tại xuống 4,34% ở năm áp dụng thứ nhất, 3,00% ở năm thứ hai và 2,25% ở năm thứ ba. Với người nắm giữ token, điều này giúp giảm hiện tượng pha loãng, nhưng với validator, đây có thể là bài toán về phần thưởng bị thu hẹp và khả năng duy trì vận hành.

Cũng theo mô hình này, trong tổng số 738 validator, số validator chuyển từ trạng thái hòa vốn hoặc có lãi sang lỗ có thể là 2 validator ở năm thứ nhất, 13 validator ở năm thứ hai và 30 validator ở năm thứ ba. Bài toán cân bằng giữa việc kiềm chế tăng nguồn cung và lợi nhuận của validator vì vậy trở thành điểm tranh luận chính.

Solana đã triển khai cơ chế quản trị on-chain từ tháng 7/2026. CoinDesk đưa tin người đề xuất cần nắm giữ tối thiểu 100.000 SOL đặt cọc và nhận được sự ủng hộ của 15% lượng stake đang hoạt động trước khi bước vào vòng bỏ phiếu chính thức. Để một đề xuất được thông qua, cần ít nhất 2/3 số phiếu tính theo lượng stake tán thành.

Hiện SIMD-0553 và SIMD-0550 vẫn đang ở giai đoạn đề xuất. Để được áp dụng trên thực tế, cả hai còn cần nhận đủ sự ủng hộ trong quá trình quản trị, được các client triển khai và đạt thêm đồng thuận về tác động đến kinh tế của validator.