4 bang Mỹ siết ưu đãi thuế, tăng chi phí lưới điện cho trung tâm dữ liệu

Một số bang tại Mỹ đang cắt giảm ưu đãi thuế dành cho trung tâm dữ liệu hoặc siết chặt yêu cầu các công ty này gánh chi phí lưới điện. Động thái diễn ra trong bối cảnh nhu cầu hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) và khai thác Bitcoin (BTC) tăng mạnh, kéo theo lo ngại rằng chi phí hạ tầng của những người dùng điện lớn đang bị đẩy sang hóa đơn tiền điện của người dân.

Trong ngân sách năm tài khóa 2026, bang Arizona đã đóng băng khoản khấu trừ thuế dành cho các trung tâm dữ liệu mới trong 3 năm. Văn phòng Thống đốc Arizona Katie Hobbs cho biết trong tài liệu giải trình ngân sách rằng biện pháp này giúp tiết kiệm 57 triệu USD, đồng thời tăng tính minh bạch và siết chặt yêu cầu báo cáo đối với việc phát triển trung tâm dữ liệu.

Ngày 25/6, Hạ viện bang Pennsylvania thông qua dự luật HB 2198 với tỷ lệ 197 phiếu thuận trên 5 phiếu chống, nhằm bãi bỏ các điều khoản liên quan đến Chương trình ưu đãi thiết bị trung tâm dữ liệu máy tính (Computer Data Center Equipment Incentive Program). Dự luật sau đó được chuyển tới Ủy ban Tài chính Thượng viện vào ngày 26/6.

Kể từ ngày 1/7, bang Illinois ngừng xử lý các thỏa thuận mới trong chương trình đầu tư trung tâm dữ liệu. Thống đốc Illinois J.B. Pritzker cho biết sẽ thảo luận với cơ quan lập pháp bang về một cơ chế mới, bao gồm yêu cầu báo cáo mức sử dụng năng lượng và nước, thông báo cho cộng đồng dân cư, cùng giới hạn đối với các thỏa thuận bảo mật thông tin.

Khác với hai bang trên, Texas tập trung ngăn chặn việc chuyển chi phí lưới điện sang người dùng thay vì cắt ưu đãi thuế. Ngày 10/6, Thống đốc Texas Greg Abbott chỉ đạo Ủy ban Tiện ích công (PUC) và Hội đồng Tin cậy điện lực Texas (ERCOT) yêu cầu các trung tâm dữ liệu tự chi trả toàn bộ chi phí hạ tầng điện cần thiết cho hoạt động của mình. Đến ngày 23/7, ông tiếp tục đề xuất đưa vào chương trình lập pháp các nội dung: báo cáo thường niên về lượng điện và nước sử dụng của các trung tâm dữ liệu lớn, bãi bỏ những ưu đãi thuế đã lỗi thời, và áp dụng công nghệ làm mát tiết kiệm nước.

Theo Bộ Năng lượng Mỹ, các trung tâm dữ liệu chiếm khoảng 4,4% tổng lượng tiêu thụ điện của Mỹ trong năm 2023. Con số này được ước tính có thể tăng lên 6,7-12% vào năm 2028, trong khi lượng điện tiêu thụ có thể tăng từ 176 terawatt giờ (TWh) lên 325-580 TWh trong cùng giai đoạn. Đây là bối cảnh khiến cuộc cạnh tranh thu hút trung tâm dữ liệu giữa các bang không còn chỉ xoay quanh ưu đãi thuế, mà mở rộng sang vấn đề ai sẽ gánh chi phí mở rộng lưới điện.

Với ngành tiền mã hóa, thay đổi chính sách tại Texas là mối quan tâm trực tiếp. Nhờ cấu trúc thị trường điện và môi trường kinh doanh thuận lợi, Texas từ lâu là nơi các công ty khai thác Bitcoin cân nhắc xây dựng cơ sở quy mô lớn. TokenPost từng đưa tin về việc Texas tạm dừng quy trình phê duyệt đối với các trung tâm dữ liệu kết nối lưới điện. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng cụ thể của động thái lần này đến chi phí của từng công ty khai thác vẫn chưa được xác nhận.

Phản ứng trước các chính sách này khá trái chiều. Tổ chức bảo vệ người tiêu dùng tại Illinois, Citizens Utility Board (CUB), hoan nghênh việc dừng cấp ưu đãi mới và cho rằng các tập đoàn công nghệ lớn cần gánh nhiều chi phí năng lượng hơn. Trong khi đó, ủy viên Wayne Christian thuộc Ủy ban Đường sắt Texas (Texas Railroad Commission) bày tỏ ủng hộ chỉ đạo của Thống đốc Abbott, nhưng cho rằng thay vì cấm trung tâm dữ liệu, nên khuyến khích xây dựng tại những khu vực có sẵn nguồn lực điện.

Đầu tư vào trung tâm dữ liệu phục vụ nhu cầu AI và điện toán đám mây vẫn tiếp diễn. TokenPost gần đây đưa tin trung tâm dữ liệu của True Internet (Thái Lan) đang tìm khoản vay khoảng 2 tỷ USD để xây dựng cơ sở mới, cùng hợp đồng trung tâm dữ liệu AI và điện toán hiệu năng cao tại Na Uy của BitDeer (BTDR). Dự luật HB 2198 của Pennsylvania hiện đang chờ xử lý tại Ủy ban Tài chính Thượng viện, trong khi Illinois và Texas dự kiến sẽ hoàn thiện các quy định và dự luật tiếp theo trong thời gian tới.