CZ: Gửi tài sản trên sàn có thể an toàn hơn tự quản lý, xét theo thống kê

Changpeng Zhao (CZ), đồng sáng lập sàn Binance, cho rằng việc lưu ký tài sản trên sàn giao dịch có thể an toàn hơn tự quản lý (self-custody) nếu nhìn theo số liệu thống kê. Theo ông, các vụ mất ví cá nhân hay sự cố tự quản lý thường không được công khai, khiến rủi ro này chưa được phản ánh đầy đủ trong các con số thống kê hiện có.

Theo Foresight News đưa tin ngày 4 (giờ địa phương), Changpeng Zhao nói rằng nếu nhìn theo số liệu thống kê, lưu ký trên sàn có thể an toàn hơn tự quản lý. Ông dẫn dữ liệu do nhà phân tích Willy Woo đưa ra, cho rằng các vụ hack sàn giao dịch tập trung thường là sự kiện lớn, dễ được đưa tin và thống kê đầy đủ, trong khi các vụ mất ví cá nhân hay sự cố tự quản lý phần lớn không được công bố ra ngoài. Ông cũng cho biết một số sàn giao dịch phá sản đã khiến số liệu chung trở nên tiêu cực hơn, trong khi một số nền tảng như Binance từng bồi thường cho người dùng khi bị hack.

Phát ngôn trên không đồng nghĩa lưu ký trên sàn luôn tốt hơn. Sàn giao dịch có thể cung cấp dịch vụ khôi phục tài khoản, phát hiện giao dịch bất thường, đội ngũ bảo mật chuyên trách, chứng minh dự trữ (Proof of Reserve) và quỹ bảo vệ người dùng, nhưng người dùng đồng thời phải gánh rủi ro về năng lực thanh toán và vận hành của nền tảng. Trong khi đó, tự quản lý cho phép người dùng toàn quyền kiểm soát private key, nhưng nếu mất cụm từ khôi phục (seed phrase), bị lừa đảo, nhiễm mã độc hoặc chuyển nhầm tài sản, khả năng khôi phục sẽ rất hạn chế.

River, trong báo cáo lưu ký Bitcoin(BTC) năm 2025, nhận định các sàn giao dịch uy tín có thể xây dựng hệ thống bảo mật mạnh hơn mức mà cá nhân tự triển khai được. Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra sự cố nội bộ của sàn, tài khoản cá nhân bị chiếm đoạt và rò rỉ thông tin cá nhân là những rủi ro đi kèm khi lưu ký trên sàn. Đối với tự quản lý, báo cáo xác định rủi ro chính là mất hoặc bị đánh cắp khóa cá nhân, và ước tính một cách thận trọng rằng khoảng 1,57 triệu Bitcoin(BTC) đã bị mất vĩnh viễn.

Rủi ro sàn giao dịch bị tấn công cũng từng xảy ra trên thực tế. Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) cho biết Triều Tiên chịu trách nhiệm cho vụ tấn công sàn Bybit ngày 21 tháng 2 năm 2025, khiến khoảng 1,5 tỷ USD tài sản mã hóa bị đánh cắp. Bybit sau đó ra thông cáo ngày 24 cho biết đã khôi phục đầy đủ dự trữ tài sản của khách hàng theo tỷ lệ 1:1 trong vòng 72 giờ, với tỷ lệ tài sản đảm bảo của các loại tài sản chính gồm Bitcoin(BTC), Ethereum(ETH), Solana(SOL), Tether(USDT) và USD Coin(USDC) đều vượt 100%.

Binance hiện duy trì hai cơ chế nhằm bảo vệ hoạt động lưu ký trên sàn là chứng minh dự trữ (Proof of Reserve, PoR) và quỹ khẩn cấp bảo vệ người dùng SAFU. Binance Academy giải thích chứng minh dự trữ là phương thức kiểm toán bằng mật mã học, giúp công khai xác minh rằng sàn giao dịch và các đơn vị lưu ký đang giữ đủ toàn bộ tài sản của khách hàng. SAFU là quỹ khẩn cấp bảo vệ người dùng, được thành lập từ tháng 7/2018.

Bình luận: Cuộc tranh luận này gắn liền với tiền đề vốn có của tự quản lý tài sản: gửi tài sản trên sàn đồng nghĩa với việc chấp nhận rủi ro từ đối tác, còn tự lưu giữ thì trách nhiệm quản lý hoàn toàn thuộc về người dùng. Nguyên tắc phổ biến trong ngành “không giữ khóa, không phải tiền của bạn” cảnh báo về rủi ro sàn phá sản hay ngừng cho rút tiền, nhưng với người dùng cá nhân, việc quản lý khóa sai cách cũng là một rủi ro nghiêm trọng không kém. Nhìn chung, lưu ký trên sàn đòi hỏi quản lý tốt bảo mật nền tảng và tài khoản, còn tự quản lý đòi hỏi quản lý tốt việc lưu giữ khóa và phương án khôi phục.