BIS và 33 ngân hàng lớn thử nghiệm token hóa tiền tệ, thanh toán xuyên biên giới chỉ mất 80 giây

Theo Reuters đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), Ngân hàng Thanh toán Quốc tế BIS cùng nhóm ngân hàng thương mại toàn cầu vừa hoàn tất thử nghiệm thanh toán xuyên biên giới bằng *từ tiền mã hóa* hóa (token hóa) sử dụng tiền thật, với thời gian xử lý trung bình chỉ khoảng 80 giây. Diễn biến này cho thấy *từ tiền mã hóa* đang len sâu vào hạ tầng tài chính cốt lõi, không chỉ dừng ở các ứng dụng đầu tư hay giao dịch đầu cơ.

Trong dự án mang tên “Project Agorá”, 5 ngân hàng trung ương phối hợp cùng 28 ngân hàng thương mại lớn, trong đó có JP Morgan(JPM), Citi(C), UBS(UBS), Deutsche Bank(DB), Standard Chartered(STAN). Khoảng 1 triệu đô la Mỹ (tương đương khoảng 14,2 tỷ đồng) đã được thanh toán qua biên giới bằng 6 loại tiền tệ: đô la Mỹ, euro, bảng Anh, yên Nhật, franc Thụy Sĩ và won Hàn Quốc.

Theo BIS, dự án đã *từ token hóa* tiền dự trữ tại ngân hàng trung ương và tiền gửi ngân hàng thương mại, sau đó dùng các “token” này để xử lý thanh toán giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp, giao dịch giữa ngân hàng với ngân hàng và thanh toán ngoại hối. Dù vận hành trên môi trường thử nghiệm, chưa tích hợp hoàn toàn với hệ thống ngân hàng hiện tại, các khoản thanh toán vẫn được xử lý trung bình trong khoảng 80 giây.

bình luận Thời gian xử lý ở mức dưới 2 phút, nếu so với các giao dịch xuyên biên giới truyền thống thường mất từ vài giờ đến vài ngày, cho thấy tiềm năng rút ngắn mạnh thời gian luân chuyển vốn của mô hình *từ tiền mã hóa* hóa trong thanh toán.

Theo bối cảnh chung của thị trường tài chính, thử nghiệm này diễn ra song song với làn sóng *từ token hóa tài sản* và *từ stablecoin* đang lan rộng. Nhiều tập đoàn quản lý tài sản toàn cầu đã phát hành các quỹ thị trường tiền tệ (money market fund) và sản phẩm cho vay tư nhân dưới dạng token, cho phép giao dịch, chia nhỏ và chuyển nhượng linh hoạt hơn. Các doanh nghiệp cũng ngày càng tăng cường sử dụng *từ stablecoin* cho thanh toán xuyên biên giới và quản lý thanh khoản nội bộ.

Tuy nhiên, cấu trúc của Project Agorá khác biệt so với các *từ stablecoin* tư nhân như Circle(USDC) hay Tether(USDT). Thay vì dựa trên tài sản dự trữ do doanh nghiệp tư nhân nắm giữ, nền tảng này dựa trên “*từ tiền ngân hàng*” truyền thống: dự trữ ngân hàng trung ương và tiền gửi ngân hàng thương mại, được chuyển đổi thành token và lưu thông trên hệ thống mới.

Cách tiếp cận này không nhằm thay thế hoàn toàn hệ thống tài chính hiện hữu, mà tận dụng chính các đơn vị tiền tệ đang được pháp luật công nhận để bổ sung lớp *từ hiệu quả số* lên trên. Nói cách khác, đây là mô hình “nâng cấp” hạ tầng thanh toán bằng *từ tiền mã hóa* hóa, thay vì dựng một hệ sinh thái hoàn toàn tách biệt như nhiều dự án crypto công khai.

Về mặt kỹ thuật, thanh toán xuyên biên giới hiện nay chủ yếu dựa trên mạng lưới “correspondent banking”, nơi nhiều ngân hàng trung gian duy trì tài khoản lẫn nhau và ghi chép trên các sổ cái riêng biệt. Mỗi lần chuyển tiền quốc tế, giao dịch phải đi qua chuỗi trung gian này, kéo theo chi phí cao, độ trễ lớn và rủi ro đối soát.

Trong thử nghiệm của Project Agorá, các khoản tiền đã *từ token hóa* được đưa lên một “*từ sổ cái dùng chung*” (shared ledger), nơi toàn bộ ngân hàng tham gia đều có thể quan sát trạng thái giao dịch theo thời gian thực. Mọi cập nhật về số dư, chuyển khoản và tất toán đều diễn ra trên cùng một tầng hạ tầng số, loại bỏ phần lớn nhu cầu đối chiếu thủ công giữa các sổ cái riêng lẻ.

bình luận Mô hình “một sổ cái chung” nếu triển khai rộng có thể là cú hích lớn cho việc chuẩn hóa dữ liệu thanh toán, giảm sai lệch thông tin, đồng thời rút gọn quy trình kiểm toán và tuân thủ, vốn đang là gánh nặng chi phí cho cả ngân hàng lẫn doanh nghiệp.

Một điểm then chốt khác của thử nghiệm là cách xử lý giao dịch ngoại hối. Thay vì quy trình hai bước – bên A chuyển trước một đồng tiền, sau đó bên B mới thanh toán đồng còn lại – nền tảng sử dụng cơ chế trao đổi đồng thời (atomic FX settlement): hai đồng tiền được chuyển đổi và ghi nhận cùng lúc, hoặc giao dịch sẽ không xảy ra.

Với cơ chế này, rủi ro “thanh toán một chiều” (một bên đã chuyển tiền nhưng không nhận lại được đồng tiền đối ứng) được giảm đáng kể, vốn là mối lo truyền thống trong giao dịch FX quy mô lớn. Các ngân hàng tham gia cũng đánh giá nền tảng có thể vận hành song song cùng hệ thống hiện tại, đóng vai trò bổ trợ, chứ chưa cần thay thế hoàn toàn trong giai đoạn đầu.

Project Agorá nằm trong chuỗi các thử nghiệm “*từ token hóa trong ngân hàng bán buôn*” mà nhiều ngân hàng trung ương và ngân hàng thương mại đang thúc đẩy. Trọng tâm không phải là tiền mã hóa cho người tiêu dùng, mà là cải thiện cấu trúc thanh toán “vô hình” phía sau hệ thống tài chính – nơi các ngân hàng, tổ chức tài chính và doanh nghiệp lớn thực hiện thanh toán, bù trừ và quản lý thanh khoản với quy mô hàng nghìn tỷ đô la mỗi ngày.

Việc *từ token hóa* được áp dụng trực tiếp lên tiền thật – thay vì tài sản mô phỏng – và cho thấy tốc độ, độ an toàn chấp nhận được trong môi trường thử nghiệm là bước chứng minh quan trọng cho khả năng áp dụng rộng hơn trong tương lai. Các chuyên gia nhận định, nếu thách thức về pháp lý, chuẩn dữ liệu, an ninh mạng và tích hợp với hệ thống kế thừa được giải quyết, nhiều khâu hạ tầng như thanh toán xuyên biên giới, giao dịch chứng khoán, bù trừ phái sinh có thể dần chuyển sang mô hình *từ token hóa*.

bình luận Dù còn ở giai đoạn thử nghiệm, xu hướng “*từ token hóa hạ tầng tài chính*” cho thấy cuộc cách mạng tiền mã hóa không chỉ diễn ra ở ví cá nhân và sàn giao dịch, mà đang dịch chuyển ngày càng sâu vào “hậu trường” nơi dòng tiền thực vận động. Các ngân hàng trung ương và ngân hàng lớn rõ ràng không muốn đứng ngoài cuộc chơi này, mà đang chủ động “bản địa hóa” *từ công nghệ tiền mã hóa* vào chính hệ thống của mình.

Trong ngắn hạn, Project Agorá dự kiến còn cần thêm thời gian để hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, cơ chế vận hành, cũng như phương án kết nối với hệ thống thanh toán hiện tại. Tuy vậy, kết quả ban đầu – xử lý thanh toán xuyên biên giới đa tiền tệ chỉ trong khoảng *từ 80 giây* bằng tiền thật – được xem là tín hiệu mạnh mẽ cho thấy *từ token hóa tiền tệ* rất có thể trở thành lớp hạ tầng mới cho thanh toán toàn cầu trong những năm tới.