1inch(1INCH) ra mắt giao thức Aqua giải quyết thanh khoản đa chuỗi DeFi, tung gói khuyến khích 10 triệu 1INCH + 500.000 USDC

1inch(1INCH) vừa chính thức ra mắt giao thức *Aqua* với mục tiêu giải quyết bài toán *đa chuỗi* và *phân mảnh thanh khoản* trong tài chính phi tập trung *DeFi*. Giao thức mới này hỗ trợ cùng lúc 13 mạng lưới tương thích EVM, hướng tới thay đổi cách dòng tiền được phân bổ và sử dụng trong hệ sinh thái DeFi hiện tại.

Theo thông tin từ đội ngũ phát triển 1inch, *Aqua* được thiết kế để xử lý trực diện vấn đề *phân mảnh thanh khoản* – tình trạng tài sản bị chia nhỏ trên nhiều blockchain khác nhau, khiến nguồn vốn bị khóa kém hiệu quả. Nhà cung cấp thanh khoản phải quản lý tài sản qua nhiều giao diện, nhiều giao thức, làm tăng chi phí vận hành và rủi ro quản trị.

**Aqua: mô hình “đăng ký” thanh khoản, khác biệt với AMM truyền thống**

Điểm khác biệt lớn nhất của *Aqua* so với các sàn tạo lập thị trường tự động (AMM) hiện nay nằm ở chỗ giao thức này không sử dụng cơ chế “gửi tài sản vào pool”. Thay vào đó, nhà cung cấp thanh khoản chỉ cần “đăng ký” số dư trong ví của mình và có thể dựa trên số dư đó để đưa ra nhiều mức báo giá giao dịch cùng lúc.

Giao dịch chỉ được thực hiện khi thỏa mãn các điều kiện đã đặt trước, và khi đó tài sản sẽ được chuyển trực tiếp từ ví của nhà cung cấp thanh khoản. Điều này đồng nghĩa với việc người dùng không phải chuyển quyền kiểm soát tài sản cho hợp đồng thông minh như mô hình AMM truyền thống, nhưng vẫn có thể cung cấp *thanh khoản* cho thị trường.

Về mặt lý thuyết, mô hình này giúp cải thiện đáng kể hiệu quả sử dụng vốn. Với một ví có giá trị 100.000 đô la Mỹ, nhà cung cấp có thể đặt báo giá lên tới 300.000 đô la. Tuy nhiên, giao dịch chỉ có thể khớp trong phạm vi số dư thực tế của ví, nên nếu đặt báo giá quá “tham vọng”, con số thanh khoản hiển thị có thể chênh lệch đáng kể so với *thanh khoản* thực sự có thể sử dụng.

Mô hình này cũng loại bỏ vấn đề *tổn thất tạm thời* – rủi ro phổ biến trong AMM khi giá tài sản biến động mạnh. Bởi tài sản không bị khóa trong pool mà vẫn nằm trong ví, các nhà tạo lập thị trường chuyên nghiệp có thể linh hoạt hơn trong quản lý tài sản, tái cân bằng danh mục và chiến lược giao dịch.

**Hỗ trợ 13 chuỗi EVM, kết hợp chương trình thưởng để hút thanh khoản**

Ở giai đoạn ra mắt, *Aqua* hỗ trợ đồng thời 13 mạng lưới tương thích EVM, bao gồm Ethereum, Arbitrum(ARB), Base, BNB Chain, Optimism(OP), Polygon(MATIC), Robinhood Chain… Việc trải rộng trên nhiều mạng lưới ngay từ đầu cho thấy tham vọng trở thành lớp hạ tầng *thanh khoản đa chuỗi*, thu hút dòng vốn đang bị chia nhỏ giữa các blockchain.

Trong bối cảnh phần lớn *thanh khoản DeFi* vẫn tập trung trên Ethereum và Arbitrum, nhiều mạng lưới mới gặp khó trong việc lôi kéo nhà cung cấp thanh khoản chuyên nghiệp. Để giải quyết, 1inch triển khai chương trình ưu đãi quy mô lớn nhằm khuyến khích người dùng sớm tham gia *Aqua*.

Cụ thể, Quỹ 1inch phân bổ 10 triệu token 1INCH, trong khi DAO 1inch đóng góp thêm 500.000 USDC cho chương trình khuyến khích. Với mức giá hiện tại, đây được xem là gói “bơm thanh khoản” ban đầu khá đáng kể, đủ sức thu hút các nhà giao dịch và nhà cung cấp *thanh khoản* tìm kiếm lợi suất.

Phần thưởng sẽ được phân phối thông qua nền tảng Merkl, do Degensoft Ltd vận hành. Tuy nhiên, giới phân tích nhận định tính bền vững của *thanh khoản* trên *Aqua* sẽ phụ thuộc rất lớn vào cấu trúc phần thưởng và điều kiện khóa (lockup). Nếu ưu đãi chỉ thu hút dòng vốn “nhảy farm” ngắn hạn, *thanh khoản* có thể nhanh chóng rút đi khi hết thưởng, thay vì trở thành dòng vốn ổn định dài hạn.

*bình luận*

*Aqua* có thể xem là một thử nghiệm nhằm cải thiện những điểm nghẽn lâu năm của DeFi: phân mảnh vốn, hiệu quả sử dụng vốn thấp và rủi ro khi phải khóa tài sản trong pool. Mô hình “đăng ký số dư ví” kết hợp hỗ trợ đa chuỗi cho phép người dùng vừa giữ quyền kiểm soát tài sản, vừa tham gia cung cấp *thanh khoản* trên nhiều mạng lưới cùng lúc.

Tuy vậy, mức độ thành công của *Aqua* vẫn sẽ phụ thuộc vào hành vi của nhà cung cấp thanh khoản và cách 1inch tinh chỉnh cơ chế khuyến khích. Nếu thiết kế đúng, giao thức này có thể trở thành một lớp *thanh khoản* mới cho DeFi đa chuỗi; nếu không, đây sẽ chỉ là một vòng thử nghiệm ưu đãi ngắn hạn khác trong thị trường tiền mã hóa.