SEC cảnh báo siết quản lý DeFi, nhắm thẳng vào crypto vault và cho vay on-chain

Theo CoinDesk đưa tin ngày 23 (giờ địa phương), Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ(SEC) đã phát tín hiệu có thể siết quản lý đối với *“DeFi”*, đặc biệt là các sản phẩm *“crypto vault”* và chiến lược cho vay *on-chain*. Dù hoạt động trên nền tảng *blockchain*, SEC nhấn mạnh các cấu trúc này vẫn khó thoát khỏi khung *luật chứng khoán* hiện hành, qua đó gửi đi cảnh báo rõ ràng tới thị trường tài chính phi tập trung.

Trong một tuyên bố chính thức, Ủy viên SEC Hester Peirce cho biết các cấu trúc *crypto vault* và mô hình quản lý tài sản *on-chain* có thể bị xếp vào diện chịu sự điều chỉnh của *luật chứng khoán liên bang*, tùy thuộc vào cách chúng được thiết kế và vận hành. Bà khẳng định: “Chứng khoán được *token hóa* thì vẫn là chứng khoán. Nguyên tắc này áp dụng nguyên vẹn cho các *vault*”.

*bình luận* Đây là thông điệp trực diện nhắm vào xu hướng “đổi tên, đổi vỏ” tài sản, nhưng vẫn giữ nguyên bản chất huy động vốn và quản lý tài sản tập trung trong *DeFi*.

Peirce đặc biệt cảnh báo những nỗ lực lợi dụng yếu tố kỹ thuật hoặc hình thức triển khai trên *blockchain* để né tránh quy định. Bà nói rằng các bên cố tình “bẻ cong” cách hiểu luật nhằm trốn tránh trách nhiệm có thể phải trả “cái giá rất đắt”, qua đó nhắc nhở toàn bộ ngành *DeFi* về rủi ro pháp lý đang gia tăng.

Hiện nay, *crypto vault* được xem là một trong những sản phẩm cốt lõi của hệ sinh thái *DeFi*. Về cơ bản, người dùng gửi *tiền mã hóa* vào *smart contract*, sau đó tài sản sẽ được phân bổ tự động vào các thị trường cho vay hoặc các chiến lược tạo lợi suất khác nhau. Nhà đầu tư nhận lợi nhuận, trong khi việc phân bổ vốn do thuật toán hoặc các chuyên gia được gọi là “vault curator” quyết định.

Mô hình này đang tăng trưởng nhanh. Các “ông lớn” như Coinbase(COIN) và Robinhood(HOOD) đã áp dụng cấu trúc tương tự *crypto vault*, khi chi trả lợi suất cho số dư *stablecoin* của khách hàng. Tính đến tháng 7, thị trường *vault* ước tính nắm giữ khoảng 8,6 tỷ USD tài sản, được phân tán vào 788 sản phẩm khác nhau, với khoảng 1,4 triệu người dùng tham gia.

Theo Peirce, khi một *vault* không chỉ là công cụ tự động hóa đơn thuần mà thực sự đảm nhiệm chức năng quản lý tài sản, cấu trúc này có thể bị đánh giá tương đồng với *công ty đầu tư* hoặc hoạt động *tư vấn đầu tư*. Trong trường hợp có một bên đóng vai trò lựa chọn chiến lược đầu tư, tái cơ cấu danh mục và nhận ủy quyền ra quyết định thay cho người khác, mô hình đó rất dễ rơi vào xung đột với khuôn khổ *quy định tài chính truyền thống*.

Các hoạt động *cho vay on-chain* cũng không nằm ngoài tầm ngắm. Peirce lưu ý rằng các yếu tố cốt lõi như cách xác định lãi suất, tiêu chuẩn tài sản thế chấp, loại tài sản được chấp nhận, cũng như bên nào có quyền điều chỉnh những thông số này, đều có thể khiến cấu trúc cho vay *on-chain* bị đánh giá theo *luật chứng khoán*.

Phản ứng của thị trường diễn ra gần như ngay lập tức. Một trong những dự án hạ tầng *vault* tiêu biểu là Morpho(MORPHO) ghi nhận mức sụt giảm khoảng 5%, kém hơn mặt bằng chung của thị trường *tiền mã hóa*. Nhiều nhà quan sát cho rằng sự đi xuống này phản ánh nỗi lo gia tăng về *rủi ro pháp lý DeFi* đang được nhanh chóng “chiết khấu” vào giá.

Trong bối cảnh đó, Peirce khuyến nghị các nhà phát triển không nên mặc định rằng chỉ vì xây dựng trên *blockchain* là đương nhiên đứng ngoài vùng điều chỉnh của SEC. Bà kêu gọi các đội ngũ dự án chủ động làm việc với SEC để làm rõ vị thế pháp lý trước khi mở rộng quy mô sản phẩm. “Những mô hình quản lý tài sản mới này có tiềm năng rất lớn, nhưng cần giải quyết sớm các điểm giao cắt với *luật chứng khoán* thì tiềm năng đó mới có cơ hội trở thành hiện thực”, Peirce nhấn mạnh.

*bình luận* Thông điệp của SEC cho thấy lằn ranh giữa *DeFi* và tài chính truyền thống đang dần mờ đi. Khi các dịch vụ tài chính *tự động hóa* như *crypto vault* hay cho vay *on-chain* ngày càng phổ biến, tiêu chí đánh giá của cơ quan quản lý – đặc biệt là việc một giao thức có bị xem là *công ty đầu tư*, *tư vấn đầu tư* hay không – sẽ có ảnh hưởng lớn tới cấu trúc và dòng tiền của toàn thị trường.

Tóm lại, động thái mới từ SEC làm rõ quan điểm rằng *DeFi* không thể chỉ dựa vào công nghệ để “đứng ngoài luật chơi”. Với quy mô hàng tỷ USD đang bị “khóa” trong các *crypto vault* và nền tảng cho vay *on-chain*, việc các dự án chủ động tương tác với nhà quản lý và điều chỉnh cấu trúc sản phẩm theo *luật chứng khoán* sẽ trở thành yếu tố sống còn, quyết định khả năng phát triển bền vững của hệ sinh thái *tiền mã hóa* trong giai đoạn tới.