Mỹ phong tỏa hàng trăm triệu USD Tether(USDT) liên quan ngân hàng trung ương Iran, siết chặt giám sát stablecoin

Mỹ vừa đưa một loạt *tiền mã hóa* liên quan đến *ngân hàng trung ương Iran* vào danh sách trừng phạt, nhắm thẳng vào việc dùng *stablecoin* để luân chuyển vốn trong bối cảnh không kích nối lại sau khi lệnh ngừng bắn đổ vỡ. Theo giới phân tích, đây là bước đi tiếp theo trong chiến lược gây sức ép của chính quyền Tổng thống Trump nhằm chặn “tài chính vòng” thông qua *tiền mã hóa*.

Theo Reuters đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), Bộ Tài chính Mỹ, thông qua Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC), đã bổ sung 4 ví trên mạng Tron(TRX) có liên hệ với ngân hàng trung ương Iran vào danh sách trừng phạt. Các địa chỉ này được cho là đã nhận tổng cộng khoảng 165 triệu USD (khoảng 2.440 tỷ đồng) *stablecoin*.

Dữ liệu từ công ty phân tích chuỗi khối Chainalysis cho thấy khoảng 131 triệu USD (khoảng 1.930 tỷ đồng) *Tether(USDT)* trong số này đã bị đóng băng, dù một phần đã được chuyển đi trước thời điểm phong tỏa. Việc các địa chỉ nói trên bị đưa vào danh sách trừng phạt giúp sàn giao dịch, đơn vị lưu ký và các doanh nghiệp tuân thủ có cơ sở pháp lý để chặn dòng vốn liên quan, từ đó làm suy yếu khả năng sử dụng *tiền mã hóa* của Tehran trong bối cảnh bị bao vây tài chính.

Công ty phân tích Elliptic ước tính ngân hàng trung ương Iran đã tích lũy ít nhất 507 triệu USD (khoảng 7.490 tỷ đồng) *Tether(USDT)*. Khoản *stablecoin* này nhiều khả năng được dùng như một nguồn dự trữ thanh khoản nhằm “bảo vệ” đồng rial, giảm bớt tác động mất giá do trừng phạt và lạm phát. *bình luận* Cách sử dụng *stablecoin* như “dự trữ ngoại tệ kỹ thuật số” cho thấy vai trò ngày càng lớn của *tiền mã hóa* trong chiến lược ứng phó trừng phạt của các quốc gia bị cô lập.

OFAC nhấn mạnh danh sách ví được công bố lần này “không phải toàn bộ”, đồng thời cảnh báo các địa chỉ bổ sung có thể tiếp tục bị đưa vào diện trừng phạt. Cơ quan này cũng làm rõ đây là bước “mở rộng” phạm vi áp dụng đối với các thực thể đã bị trừng phạt từ trước, chứ không phải một chế độ trừng phạt hoàn toàn mới. Ngân hàng trung ương Iran đã nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ từ năm 2019 với cáo buộc tài trợ cho hoạt động khủng bố.

Trước đó, vào tháng 6, OFAC đã trừng phạt một loạt sàn giao dịch *tiền mã hóa* tại Iran, trong đó có Nobitex – nền tảng được cho là lớn nhất nước này – vì bị cáo buộc hỗ trợ ngân hàng trung ương Iran di chuyển *stablecoin*. Về phía doanh nghiệp phát hành *Tether(USDT)*, công ty đã từng đóng băng 344 triệu USD (khoảng 5.080 tỷ đồng) liên quan đến ngân hàng trung ương Iran vào tháng 4. Tính cả lần phong tỏa mới nhất, tổng giá trị *USDT* bị chặn liên quan đến Iran lên tới khoảng 475 triệu USD (khoảng 7.020 tỷ đồng). Chainalysis cho biết các ví bị trừng phạt có nhận vốn từ những nhà cung cấp thanh khoản tổ chức và một số nhà xử lý thanh toán đặt tại châu Á, cho thấy mạng lưới trung gian phức tạp quanh dòng chảy *stablecoin* này.

Về mặt kỹ thuật, lượng *Tether(USDT)* bị phong tỏa vẫn tồn tại công khai trên chuỗi khối, nhưng các ví bị đưa vào “danh sách đen” sẽ không thể chuyển, giao dịch hay quy đổi số tài sản đó. Đây là biện pháp “đóng băng quyền sử dụng”, chứ không phải “tịch thu” theo nghĩa truyền thống, nên tài sản vẫn nằm trên ví gắn với ngân hàng trung ương Iran, chỉ là bị vô hiệu hóa về mặt chức năng. *bình luận* Cơ chế đóng băng on-chain của *Tether(USDT)* càng khiến *stablecoin* trở thành công cụ chính sách trong tay cơ quan quản lý phương Tây, đồng thời làm rõ rằng tài sản “phi biên giới” vẫn có thể bị kiểm soát ở tầng giao thức hoặc doanh nghiệp phát hành.

Giới quan sát đánh giá động thái mới của Washington là một ví dụ điển hình cho việc dùng *tiền mã hóa* như “mặt trận” mới trong chiến lược trừng phạt tài chính cấp quốc gia. Việc nhắm vào *stablecoin* – lớp tài sản được coi là “tiền đô la trên chuỗi khối” – có thể là tín hiệu cho thấy khung kiểm soát và giám sát với loại tài sản này sẽ còn siết chặt hơn, kéo theo tác động đáng kể tới thị trường *tiền mã hóa* toàn cầu, từ thanh khoản, dòng vốn cho đến yêu cầu tuân thủ của các sàn và tổ chức tài chính truyền thống.