Cổ phiếu IBM lao dốc 26%, bốc hơi 72 tỷ USD vì doanh thu quý 2 hụt kỳ vọng giữa làn sóng đầu tư AI

Theo CNBC đưa tin ngày 14 (giờ địa phương), **từ IBM** đã khiến phố Wall “choáng váng” khi công bố kết quả kinh doanh sơ bộ quý 2 kém xa kỳ vọng, kéo cổ phiếu có lúc lao dốc tới 26% trong phiên. Chỉ trong một ngày, “ông lớn” công nghệ 114 năm tuổi, thành viên của chỉ số Dow Jones, bốc hơi khoảng 72 tỷ USD (tương đương khoảng 107.000 tỷ đồng) vốn hóa – một cú sốc lan rộng ra toàn bộ thị trường chứng khoán New York.

Trong bản cập nhật trước thềm báo cáo chính thức dự kiến vào ngày 22 tới, **từ IBM** cho biết doanh thu và lợi nhuận quý 2 đều không đạt dự báo của giới phân tích. Ngay sau khi thị trường mở cửa, lực bán ồ ạt áp đảo bên mua, đẩy giá cổ phiếu từ mức đóng cửa 290,23 USD phiên trước đó có thời điểm rơi xuống dưới 214 USD. Khối lượng giao dịch vượt 37 triệu cổ phiếu, cao gấp hơn 3 lần mức trung bình, cho thấy mức độ hoảng loạn đáng kể trong giới đầu tư.

Theo số liệu sơ bộ, doanh thu quý 2 của **từ IBM** chỉ đạt 17,2 tỷ USD, nhích hơn 1% so với cùng kỳ năm trước nhưng thấp hơn rõ rệt mức 17,9 tỷ USD mà phố Wall chờ đợi. Doanh thu mảng hạ tầng (Infrastructure) giảm tới 7%, trong khi lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu theo chuẩn GAAP suy giảm 2%, còn 2,27 USD.

Nhân tố gây sức ép lớn nhất nằm ở mảng Z mainframe – dòng máy chủ cỡ lớn truyền thống của **từ IBM** – cùng các phần mềm xử lý giao dịch chạy trên nền tảng này. Chỉ một quý trước đó, mảng phần cứng Z còn tăng trưởng bùng nổ, khi doanh thu nhờ nhu cầu mạnh với thế hệ z17 tăng tới 51%. Tuy nhiên, sang quý 2, đà tăng này đột ngột chững lại. Nhiều nhà phân tích cho rằng thứ tự ưu tiên chi tiêu đầu tư (CapEx) của khách hàng doanh nghiệp đã dịch chuyển nhanh sang *trí tuệ nhân tạo (AI)*, máy chủ hiện đại và chip nhớ, khiến dòng vốn cho hệ thống mainframe truyền thống bị thu hẹp.

Trước diễn biến này, Tổng giám đốc điều hành Arvind Krishna của **từ IBM** thừa nhận: “Chúng tôi đã bị lung lay trong quý này. Chúng tôi đã không thích ứng đủ nhanh.” Ông cho biết một số hợp đồng quy mô lớn không được ký kết đúng thời điểm như dự kiến, đồng thời việc khách hàng tái phân bổ chi tiêu đầu tư là nguyên nhân chính khiến kết quả kinh doanh đi xuống.

Điều khiến thị trường càng lo lắng là triển vọng cả năm của **từ IBM** có nguy cơ bị kéo lùi. Tháng 4 vừa qua, ban lãnh đạo vẫn tự tin tái khẳng định mục tiêu đến năm 2026 đạt tăng trưởng doanh thu 5% mỗi năm theo tỷ giá cố định. Tuy nhiên, với loạt số liệu sơ bộ đáng thất vọng này, ngày càng nhiều ý kiến nghi ngờ khả năng hoàn thành kế hoạch.

Không ít nhà đầu tư nhìn nhận cú “trượt chân” của **từ IBM** không chỉ là vấn đề nội tại của một doanh nghiệp cụ thể, mà còn là tín hiệu cho thấy tăng trưởng trong lĩnh vực phần mềm doanh nghiệp và dịch vụ CNTT đang chậm lại trên diện rộng. Nhu cầu nâng cấp hạ tầng truyền thống bị lấn át bởi làn sóng đầu tư mạnh tay vào các nền tảng AI và điện toán đám mây thế hệ mới.

Về mặt tâm lý, cú sụt giá sốc này cũng làm lung lay hình ảnh “tài sản phòng thủ” lâu nay gắn với **từ IBM** trong danh mục của nhiều quỹ đầu tư dài hạn. Krishna cố gắng trấn an thị trường khi nhấn mạnh mảng Red Hat ghi nhận mức tăng trưởng doanh thu 11%, còn hoạt động kinh doanh hạ tầng phân tán đạt kỷ lục theo quý. Dù vậy, những điểm sáng này vẫn chưa đủ để bù đắp cảm giác hụt hẫng mà nhà đầu tư phải đối mặt sau bản báo cáo sơ bộ.

**bình luận** Một số chuyên gia cho rằng diễn biến ở **từ IBM** là ví dụ điển hình cho việc dòng vốn toàn cầu đang xoay trục mạnh về phía các “câu chuyện AI”, khiến biên độ tăng trưởng của các nhà cung cấp hạ tầng, mainframe và dịch vụ CNTT truyền thống bị thu hẹp nhanh hơn dự đoán. Câu hỏi lớn với nhà đầu tư hiện nay là liệu cú giảm sâu này chỉ là phản ứng thái quá ngắn hạn trước một quý “hụt chân”, hay là bước khởi đầu cho quá trình thị trường định giá lại triển vọng tăng trưởng dài hạn của **từ IBM**.

Câu trả lời nhiều khả năng sẽ chỉ rõ hơn sau ngày 22, khi **từ IBM** chính thức công bố báo cáo chi tiết và cập nhật *hướng dẫn lợi nhuận* cả năm. Nếu ban lãnh đạo phải điều chỉnh giảm mục tiêu tăng trưởng hoặc thừa nhận tác động lâu dài hơn từ xu hướng dịch chuyển CapEx sang AI, làn sóng bán tháo có thể tiếp diễn. Ngược lại, nếu doanh nghiệp đưa ra được lộ trình thuyết phục cho thấy mảng AI và hạ tầng phân tán có thể bù đắp sự suy yếu ở Z mainframe, cú sốc hiện tại có thể dần được thị trường xem như một đợt điều chỉnh quá đà.

Trong bối cảnh đó, diễn biến cổ phiếu **từ IBM** đang trở thành “phép thử” quan trọng cho niềm tin của giới đầu tư vào nhóm cổ phiếu công nghệ – hạ tầng truyền thống, giữa thời kỳ mà phần lớn dòng tiền đang bị hút mạnh vào các “ngôi sao” AI mới nổi.