Mỹ cấm triển khai CBDC 4 năm, mở đường cho Bitcoin(BTC), Ethereum(ETH) và stablecoin tư nhân

Mỹ vừa *cấm CBDC* trong 4 năm tới sau khi Quốc hội thông qua một đạo luật về nhà ở, vô tình tạo ra một “bức tường pháp lý” chặn đứng khả năng triển khai *tiền tệ kỹ thuật số của ngân hàng trung ương – CBDC*. Động thái này được giới *tiền mã hóa* xem như một thắng lợi chính sách quan trọng, khi mối lo bị cạnh tranh trực diện bởi *đồng USD kỹ thuật số* tạm thời được gỡ bỏ.

Theo Yonhap đưa tin ngày 12 (giờ địa phương), điều khoản *cấm CBDC 4 năm* được “cài” vào dự luật lưỡng đảng về mở rộng nguồn cung và giảm chi phí nhà ở, dự kiến có hiệu lực từ nửa đêm cùng ngày. Nội dung quy định rõ: Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) không được phát hành *đồng USD kỹ thuật số dưới dạng CBDC* cho đến hết năm 2030.

Trong nhiều năm, phe Cộng hòa liên tục cảnh báo CBDC có thể trở thành công cụ giúp chính phủ *mở rộng giám sát tài chính* đối với công dân, từ giao dịch nhỏ lẻ đến dòng tiền quy mô lớn. Dù Mỹ chưa từng chính thức bước vào giai đoạn triển khai CBDC, các nghị sĩ ủng hộ lệnh cấm cho rằng cần “khóa cửa từ trước” để ngăn chặn rủi ro tiềm ẩn.

*bình luận* Việc gắn điều khoản nhạy cảm như *cấm CBDC* vào một đạo luật “ít gây tranh cãi” như luật nhà ở là chiến thuật lập pháp quen thuộc tại Washington, cho phép thông qua những vấn đề gây chia rẽ mà không phải đối mặt với một cuộc tranh luận trực diện.

Bên trong Fed, nhiệt huyết với *CBDC* vốn không quá cao. Trước khi Kevin Warsh trở thành tân Chủ tịch Fed, ngân hàng trung ương này đã nhiều lần khẳng định sẽ không tự ý triển khai *CBDC* nếu không có “sự chấp thuận rõ ràng từ Nhà Trắng và Quốc hội”. Trong Quốc hội, một mặt trận ủng hộ mạnh mẽ *CBDC* cũng chưa từng hình thành, khiến lệnh “đóng băng” 4 năm càng dễ được chấp nhận.

Tổng thống Trump tuyên bố từ chối ký ban hành đạo luật nói trên, song rốt cuộc vẫn không thể ngăn luật tự động có hiệu lực. Trên mạng xã hội cá nhân, Trump cho biết ông không ký vì muốn phản đối việc Thượng viện không thông qua “Đạo luật Cứu nước Mỹ”, trong đó ưu tiên siết chặt quy định *xác minh danh tính cử tri*. Trump nhấn mạnh cần ưu tiên bảo đảm an ninh bầu cử trước khi giải quyết các gói luật khác, bao gồm cả luật nhà ở.

Tuy vậy, theo Hiến pháp Mỹ, nếu Tổng thống không chính thức phủ quyết (tức không dùng quyền *veto*) thì sau 10 ngày, dự luật sẽ tự động trở thành luật. Trong trường hợp này, Trump không ký nhưng cũng không phủ quyết, nên đạo luật – kèm điều khoản *cấm CBDC* – tự động có hiệu lực từ 0 giờ.

*bình luận* Động thái “không ký, cũng không phủ quyết” cho thấy Trump muốn giữ lập trường chính trị với cử tri cứng rắn của mình, nhưng đồng thời tránh phải gánh hoàn toàn trách nhiệm chặn một đạo luật lưỡng đảng về nhà ở trong bối cảnh chi phí sinh hoạt leo thang.

Giới *tiền mã hóa* Mỹ nhanh chóng đón nhận lệnh *cấm CBDC* như một “chiến thắng chiến lược”. Lâu nay, các doanh nghiệp phát hành *stablecoin* lo sợ rằng một *USD kỹ thuật số do Fed phát hành* sẽ trở thành “đối thủ vô địch” nhờ lợi thế tín nhiệm quốc gia, từ đó đẩy lùi hoặc bóp nghẹt không gian phát triển của *stablecoin tư nhân*.

Trong khi đó, châu Âu và Trung Quốc đang chạy đua triển khai *CBDC*, coi đây là trụ cột trong cuộc chuyển đổi *hệ thống tài chính số hóa*. Việc Mỹ tạm dừng bước với *CBDC* khiến cán cân chiến lược trở nên phức tạp: Washington chấp nhận thử nghiệm mô hình *“tài chính số không CBDC”*, trao thêm không gian cho khu vực tư nhân giữ vai trò trung tâm trong thị trường *tài sản kỹ thuật số*.

Trước khi “gửi gắm” điều khoản *cấm CBDC* vào luật nhà ở, phe Cộng hòa từng nhiều lần thử chèn nội dung tương tự vào các dự luật khác, trong đó có Đạo luật Giám sát Tình báo Nước ngoài (FISA), nhưng đều thất bại vì gặp phản đối gay gắt. Luật nhà ở, với ít xung đột đảng phái hơn, đã trở thành phương án “đường vòng” nhưng hiệu quả.

*bình luận* Về dài hạn, khoảng trống *CBDC* có thể giúp hệ sinh thái *Bitcoin(BTC), Ethereum(ETH), stablecoin và các giao thức DeFi* ở Mỹ phát triển năng động hơn, song cũng đặt ra câu hỏi liệu mô hình “toàn tư nhân” có đủ sức đảm bảo an ninh tiền tệ và ổn định tài chính trong các kịch bản khủng hoảng hay không.

Giới quan sát cho rằng lệnh *cấm CBDC* 4 năm tới đây sẽ tác động dây chuyền đến tiến trình xây dựng khung pháp lý cho *tài sản số* ở Mỹ. Một trong những tâm điểm sắp tới là dự luật “làm rõ thị trường tài sản số”, nhiều khả năng được Quốc hội đưa ra bỏ phiếu vào mùa hè này. Với việc Trump ưu tiên một số gói lập pháp như luật an ninh bầu cử, các dự luật về *tài sản số* có thể bị “giam” hoặc dùng làm quân bài mặc cả chính trị.

Điều này kéo theo rủi ro chậm trễ trong việc hoàn thiện bộ khung *quy định tiền mã hóa* tại Mỹ, từ phân định thẩm quyền giữa Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) và Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai (CFTC), cho đến việc chuẩn hóa quy tắc hoạt động cho các sàn giao dịch, ví và nhà phát hành *stablecoin*.

Cuối cùng, lệnh *cấm CBDC* không chỉ là tranh luận kỹ thuật về thiết kế hệ thống thanh toán, mà còn phản ánh câu hỏi lớn hơn: Mỹ sẽ bảo vệ *chủ quyền tài chính* và giành *quyền dẫn dắt thị trường tài sản số toàn cầu* như thế nào trong thập kỷ tới. Ít nhất trong 4 năm tới, thế giới sẽ quan sát cách Mỹ vận hành một mô hình *hệ sinh thái tài chính số không CBDC*, để xem liệu chiến lược ưu tiên khu vực tư nhân có trở thành lợi thế cạnh tranh, hay tạo ra khoảng trống cho các mô hình *CBDC* của châu Âu và Trung Quốc vươn lên.