Samson Mow cảnh báo: Đừng vội áp dụng mã hóa hậu lượng tử cho Bitcoin(BTC)

Theo CoinDesk đưa tin ngày 5 (giờ địa phương), tranh luận về *“tiền mã hóa”*, *“Bitcoin(BTC)”* và nguy cơ từ *“máy tính lượng tử”* đang nóng trở lại. Samson Mow – nhà sáng lập công ty hạ tầng Bitcoin Jan3 – cảnh báo rằng việc triển khai vội vàng *“mã hóa hậu lượng tử (post-quantum)”* để bảo vệ *Bitcoin(BTC)* có thể vô tình tạo thêm lỗ hổng, khiến mạng lưới dễ bị tấn công bởi *máy tính cổ điển* trước khi thật sự cần chống lại máy tính lượng tử.

Mow viết trên mạng xã hội X ngày 5 rằng, nếu chỉ chăm chăm “làm cho *Bitcoin(BTC)* an toàn trước *máy tính lượng tử*” mà không cân nhắc đầy đủ rủi ro, thì rốt cuộc có thể dẫn đến kịch bản “tránh bị tấn công bởi máy tính lượng tử nhưng lại dễ bị hack bởi máy tính thường”. Đây là phản hồi trực tiếp trước quan điểm của ban lãnh đạo sàn giao dịch tiền mã hóa *Coinbase(COIN)*, gồm Tổng giám đốc điều hành Brian Armstrong và Giám đốc an ninh Philip Martin, những người gần đây liên tục kêu gọi chuẩn bị nhanh hơn trước mối đe dọa lượng tử.

Tranh luận bùng lên trong bối cảnh một nghiên cứu mới của Google và Viện Công nghệ California (Caltech) thổi bùng lo ngại rằng công nghệ *“máy tính lượng tử”* có thể tiến triển nhanh hơn dự đoán. Về nguyên tắc, *mã hóa hậu lượng tử (PQ)* là lớp bảo vệ mới nhằm chống lại các cuộc tấn công trong tương lai từ *máy tính lượng tử*. Tuy nhiên, Samson Mow lo ngại rằng việc áp dụng quá sớm và thiếu chuẩn bị kỹ sẽ kéo theo hàng loạt vấn đề:

* Tính tương thích với hệ thống hiện tại của *Bitcoin(BTC)* có thể bị phá vỡ.

* Hiệu suất mạng lưới suy giảm, chi phí vận hành tăng.

Theo ông, một rủi ro kỹ thuật đáng chú ý là kích thước chữ ký giao dịch sẽ tăng mạnh, khiến dung lượng mỗi giao dịch phình to, kéo giảm thông lượng xử lý và gây áp lực nặng nề lên “không gian khối” – tài nguyên vốn đã rất hạn chế trong giao thức *Bitcoin(BTC)*.

Samson Mow dẫn lại nhận định của cựu lập trình viên cốt lõi Bitcoin Jonas Schnelli, người dự báo rằng các thuật toán *PQ* hiện nay có thể khiến chữ ký giao dịch lớn hơn từ “10 lần đến 125 lần” so với hiện tại. Điều đó đồng nghĩa với việc:

* Số lượng giao dịch có thể xử lý trong mỗi khối sẽ giảm đi đáng kể.

* Phí giao dịch có nguy cơ tăng vì cạnh tranh không gian khối trở nên gay gắt hơn.

*bình luận* Nếu điều này xảy ra, *Bitcoin(BTC)* có thể một lần nữa đối mặt với những tranh cãi gay gắt về thiết kế mạng lưới, tương tự cuộc “chiến tranh kích thước khối” nhiều năm trước.

“Chiến tranh kích thước khối” của *Bitcoin(BTC)* nổ ra mạnh mẽ từ khoảng năm 2015 và đạt đỉnh năm 2017. Tranh cãi xoay quanh câu hỏi: có nên tăng dung lượng dữ liệu trong mỗi khối để chứa được nhiều giao dịch hơn hay không. Một phe ủng hộ mở rộng kích thước khối để giảm tắc nghẽn và phí giao dịch; phe còn lại lo ngại việc này sẽ làm suy yếu tính phi tập trung và an ninh của mạng lưới, khi việc vận hành node trở nên tốn kém hơn. Sau cùng, thay vì đơn giản tăng kích thước khối, cộng đồng đã chọn hướng đi kết hợp: tối ưu dữ liệu trên chuỗi, sử dụng các giải pháp mở rộng lớp 2 và cải tiến giao thức, qua đó tạm thời “hạ nhiệt” xung đột.

Trong cuộc tranh luận về *mã hóa hậu lượng tử* lần này, Samson Mow nhấn mạnh ông không phản đối việc chuẩn bị cho nguy cơ lượng tử. Ngược lại, Mow thừa nhận cần có lộ trình phòng thủ, nhưng với tốc độ và cách tiếp cận thận trọng hơn:

* Ông cho rằng *máy tính lượng tử* có khả năng bẻ khóa các thuật toán mật mã hiện tại “trên thực tế vẫn chưa tồn tại” và có thể phải mất thêm “10 đến 20 năm nữa”.

* Vì vậy, theo Mow, lựa chọn tệ nhất là “vội vã áp đặt một giải pháp” chưa được kiểm chứng đầy đủ lên *Bitcoin(BTC)*.

Ông đồng thời khẳng định các nỗ lực nghiên cứu và chuẩn bị vẫn đang được triển khai trên toàn cầu, trong đó có nhiều nhóm phát triển giao thức và nhà khoa học mật mã đang thử nghiệm các phương án *PQ* sao cho cân bằng giữa an ninh, hiệu suất và khả năng triển khai thực tế cho *tiền mã hóa*.

Trên thị trường, giới phân tích đánh giá cuộc tranh luận mới này đã kéo các câu hỏi về bảo mật dài hạn và kiến trúc mạng lưới *Bitcoin(BTC)* trở lại tâm điểm. Về ngắn hạn, đây chưa phải là chất xúc tác trực tiếp cho biến động giá, mà giống một cuộc thảo luận mang tính “lộ trình kỹ thuật” nhiều hơn. Tuy nhiên, trong trung và dài hạn, cách mà ngành công nghiệp lựa chọn để xây dựng *“bảo mật thời hậu lượng tử”* cho *tiền mã hóa* – bao gồm *Bitcoin(BTC)* – sẽ định hình cả quỹ đạo phát triển công nghệ lẫn cấu trúc tranh luận trong cộng đồng.

*bình luận* Khi tốc độ tiến bộ của *máy tính lượng tử* vẫn còn nhiều bất định, câu hỏi không chỉ là “khi nào chuyển sang *mã hóa hậu lượng tử*”, mà còn là “chuyển bằng cách nào để không hy sinh những đặc tính cốt lõi đã làm nên giá trị của *Bitcoin(BTC)* và toàn bộ hệ sinh thái *tiền mã hóa*”.