Cardano(ADA) lao đao vì tranh cãi DeFi: Charles Hoskinson kêu gọi tái bỏ phiếu DAO của Liqwid để giữ niềm tin cộng đồng

Theo CoinDesk đưa tin ngày 15 tháng 3 năm 2025 (giờ địa phương), **“카르다노(Cardano)·에이다(ADA)·디파이(DeFi)·리콰이드(Liqwid)·DAO 거버넌스·신뢰”** tiếp tục trở thành tâm điểm tranh luận sau khi nhà sáng lập 카르다노(Cardano) 찰스 호스킨슨(Charles Hoskinson) lần đầu lên tiếng về tranh cãi xoay quanh cơ chế quản trị của giao thức 디파이(DeFi) 리콰이드(Liqwid). Ông cho rằng các *nội bộ hưởng lợi trực tiếp* cần *tự loại mình khỏi bỏ phiếu*, đồng thời tiến hành *tái bỏ phiếu* dựa trên quyết định của cộng đồng nắm giữ 토큰, nếu không uy tín của cả hệ sinh thái có thể bị tổn hại nghiêm trọng.

Theo chia sẻ của 호스킨슨 trong một buổi phát trực tiếp tại Wyoming (Mỹ), ông thường *không trực tiếp can thiệp* vào các dự án 디파이 trong hệ sinh thái **카르다노(Cardano)**, nhưng trường hợp **리콰이드(Liqwid)** đã “vượt khỏi phạm vi kỹ thuật” và trở thành *vấn đề về “신뢰 (niềm tin)” cộng đồng*.

Ông nhắc lại rằng vào tháng 10 năm ngoái, phía **리콰이드(Liqwid)** đã *công khai cam kết* “hoàn trả 100% tài sản được phân bổ trong 스마트컨트랙트 cho chủ sở hữu hợp pháp”. Theo ông, chính *cam kết công khai* này là điểm khởi nguồn cho toàn bộ tranh cãi hiện nay, bởi người dùng đã gửi tài sản vào hợp đồng thông minh dựa trên điều kiện đó.

Tâm điểm bất đồng nằm ở **토큰 나이트(NIGHT)** của dự án **미드나이트(Midnight)**, vốn gắn với thị trường 에이다(ADA) trên **리콰이드(Liqwid)**. Theo tài liệu 거버넌스 được công bố, lượng phân bổ liên quan lên tới khoảng 18,81 triệu NIGHT, tương đương khoảng 1 triệu đô la Mỹ (khoảng 14,975 tỷ đồng) theo giá hiện tại. Điều này khiến câu chuyện không còn là một quyết định mang tính biểu tượng, mà trở thành *“bài toán phân bổ hàng triệu đô la”* nên đặc biệt thu hút sự chú ý của cộng đồng.

호스킨슨 thừa nhận khả năng **리콰이드(Liqwid)** gặp vướng mắc giữa *cấu trúc 거버넌스 DAO* và *khung pháp lý*. Ông cho rằng theo “hợp đồng người dùng DAO”, đội ngũ phát triển có thể *không có đủ thẩm quyền pháp lý* để đưa ra quyết định như đã hứa, hoặc quyết định đó *xung đột với các quy định nội bộ* của giao thức.

*bình luận: Đây là điểm thường thấy ở nhiều dự án 디파이(DeFi): lời hứa với cộng đồng, cấu trúc DAO, smart contract và quy định pháp lý truyền thống không phải lúc nào cũng trùng khớp, dễ dẫn đến “vùng xám” trách nhiệm.*

Tuy vậy, theo 호스킨슨, “vấn đề lớn hơn” không nằm ở *xung đột kỹ thuật hay pháp lý ban đầu*, mà ở *cách xử lý sau đó*. Ông đề xuất giải pháp là **tổ chức một cuộc 재투표 (tái bỏ phiếu)** với điều kiện rõ ràng và minh bạch hơn.

Ông nêu hai nguyên tắc cốt lõi nếu muốn giải quyết thông qua **DAO 거버넌스**:

1. Những người *có thể hưởng lợi trực tiếp* từ kết quả biểu quyết – tức *nội bộ và các bên liên quan trực tiếp* – phải **tự rút khỏi quyền bỏ phiếu**.

2. Câu hỏi đưa ra cho cộng đồng cần được *giản lược tối đa*, xoay quanh đúng trọng tâm: **“Chúng ta có thực hiện lời hứa công khai đã đưa ra hồi tháng 10 hay không?”**

호스킨슨 nhấn mạnh người dùng đã *nạp tài sản vào 스마트컨트랙트* với niềm tin rằng *các điều kiện được tuyên bố công khai sẽ được tuân thủ*. Theo ông, những người nắm vai trò “quản trị niềm tin” trong giao thức phải **gánh trách nhiệm lớn hơn** so với người dùng thông thường, bởi *bất kỳ sự thay đổi đơn phương nào so với lời hứa ban đầu* đều có thể bị xem là phá vỡ cam kết.

Ông cũng cảnh báo rằng chỉ riêng việc **tồn tại DAO 투표** không có nghĩa là quyết định tự động “chính danh”. Theo lập luận của ông, tính chính danh của **DAO 거버넌스** xuất phát từ *mức độ tham gia rộng rãi và công bằng* của cộng đồng. Nếu người dùng cảm thấy kết quả bị “chi phối” bởi một nhóm nhỏ nội bộ hoặc cá voi, *niềm tin vào cấu trúc DAO sẽ suy giảm*, kéo theo sự hoài nghi về toàn bộ giao thức.

Để giải quyết tranh cãi hiện tại, 호스킨슨 đề xuất:

– Trước tiên, *nội bộ 리콰이드(Liqwid) và các bên liên quan* nên **công khai lượng 토큰 đang nắm giữ**, rồi *chủ động rút khỏi vòng bỏ phiếu*.

– Sau đó, cộng đồng **토큰 홀더** sẽ bỏ phiếu **chỉ với một câu hỏi duy nhất**: có *giữ nguyên cam kết tháng 10* – tức hoàn trả toàn bộ tài sản về cho chủ sở hữu hợp pháp – hay không.

– Nếu đa số đồng ý tuân thủ cam kết, tài sản sẽ được hoàn trả theo đúng lời hứa ban đầu. Ngược lại, nếu cộng đồng bỏ phiếu không tán thành, khi đó *một vòng thảo luận và biểu quyết mới* về *cách phân bổ khác* có thể được tiến hành.

호스킨슨 đồng thời khẳng định ranh giới ảnh hưởng cá nhân: ông *không nắm quyền* can thiệp để đảo ngược tài sản đã được phân bổ trong 스마트컨트랙트, và cũng *không có “quyền lực chính thức”* chi phối toàn bộ hệ sinh thái **카르다노(Cardano)**. Vai trò của ông, theo chính lời ông, dừng lại ở việc “đưa ra quan điểm và khuyến nghị”.

Điều ông lo ngại nhất là **“sự xói mòn niềm tin”**. Ông cảnh báo: một khi công chúng nhận thấy niềm tin của họ đã bị phá vỡ – hoặc đơn giản là *cảm nhận* như vậy – thì *khả năng tăng trưởng của giao thức sẽ bị ảnh hưởng nặng nề*. Nếu người dùng không còn tin vào phát ngôn từ các tài khoản cốt lõi hoặc không còn tin vào kết quả phiếu bầu 거버넌스, họ sẽ **tìm đến các giao thức 디파이(DeFi) khác** được cho là minh bạch và đáng tin cậy hơn.

*bình luận: Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt giữa các giao thức 디파이(DeFi), niềm tin và tính nhất quán trong 거버넌스 đang trở thành “tài sản vô hình” quan trọng không kém TVL hay lợi suất. Một dự án có thể mất nhiều năm để xây dựng cộng đồng, nhưng chỉ cần một quyết định bị xem là “phản bội cam kết” cũng đủ khiến người dùng rời đi hàng loạt.*

Giới phân tích thị trường nhìn nhận tranh cãi quanh **리콰이드(Liqwid)** như một ví dụ điển hình phơi bày **vấn đề cấu trúc của DAO 거버넌스 trong 디파이(DeFi)**: xung đột lợi ích nội bộ, tỷ lệ biểu quyết bị lệch vì cá voi, và khoảng cách giữa *lời hứa marketing* với *ràng buộc pháp lý – kỹ thuật* thực tế. Trong bối cảnh đó, cách quản lý **xung đột lợi ích của nội bộ** được dự báo sẽ trở thành *biến số then chốt* quyết định **“신뢰” và tính bền vững dài hạn** của các dự án 디파이.

Tại thời điểm bài viết, **에이다(ADA)** – đồng tiền gốc của mạng lưới **카르다노(Cardano)** – đang giao dịch quanh mức **0,29 đô la Mỹ**, trong khi cộng đồng vẫn tiếp tục theo dõi sát sao diễn biến mới nhất từ 거버넌스 của **리콰이드(Liqwid)** và cách dự án xử lý tranh cãi liên quan tới **토큰 나이트(NIGHT)** trên **미드나이트(Midnight)**.

Tóm lại, câu chuyện **카르다노(Cardano)·에이다(ADA)·리콰이드(Liqwid)·디파이(DeFi)·DAO 거버넌스·신뢰** cho thấy: trong kỷ nguyên tài chính phi tập trung, *cam kết công khai và cách thực thi* quan trọng không kém bản thân 코드 스마트컨트랙트, và mọi sai lệch so với kỳ vọng ban đầu đều có thể phải “trả giá” bằng chính niềm tin của cộng đồng.