Không kích Tehran làm dòng tiền mã hóa ồ ạt rời Iran rồi 'tắt ngấm' vì bị cắt Internet

Mỹ và Israel không kích Tehran khiến **từ**tiền mã hóa**từ** ồ ạt rời Iran, nhưng Internet bị cắt đã “chặn đứng” làn sóng rút vốn, theo hai hãng phân tích on-chain với góc nhìn trái ngược nhau.

Theo hãng phân tích chuỗi khối Elliptic công bố ngày (giờ địa phương), chỉ vài phút sau khi đợt không kích đầu tiên diễn ra vào thứ Bảy, lượng **từ**tiền mã hóa**từ** rút khỏi sàn Nobitex – sàn giao dịch tài sản số lớn nhất Iran – đã vượt 500.000 USD, tương đương mức tăng hơn 700%. Biểu đồ do Elliptic cung cấp cho thấy trong cùng ngày, có thời điểm giá trị rút ra trong vòng một giờ gần chạm mốc 3 triệu USD.

Elliptic nhận định đợt tăng vọt này “nhiều khả năng phản ánh một làn sóng ‘tẩu tán vốn (capital flight)’ khỏi Iran”. Kết quả truy vết ban đầu cho thấy phần đáng kể số **từ**tiền mã hóa**từ** nói trên được chuyển tới các sàn giao dịch ở nước ngoài. Elliptic lập luận rằng, nhờ có thể “né một phần hệ thống giám sát của ngân hàng toàn cầu”, người dùng Iran vẫn tìm cách đưa tài sản ra khỏi biên giới tài chính bị phong tỏa, biến **từ**tiền mã hóa**từ** thành một kênh “thanh toán và chuyển tài sản thay thế” trong bối cảnh chiến tranh và trừng phạt.

*bình luận*: Cách diễn giải của Elliptic cho thấy **từ**tiền mã hóa**từ** tiếp tục được xem như “van an toàn” cho dòng vốn tại các quốc gia đối mặt rủi ro địa chính trị và hạn chế tiếp cận hệ thống tài chính toàn cầu.

Tuy nhiên, diễn biến sau đó lại không đi theo quỹ đạo “tháo chạy” kéo dài. Theo công ty điều tra on-chain TRM Labs, dòng rút tiền từ Nobitex nhanh chóng lao dốc sau thứ Bảy. TRM cho biết, ngay sau khi xung đột leo thang, đã có báo cáo ghi nhận mức sụt giảm tới khoảng 99% trong khả năng kết nối Internet của Iran – tức gần như “tắt mạng” trên phạm vi toàn quốc.

TRM đồng thời bác bỏ kết luận “tẩu tán vốn” của Elliptic. Theo TRM, thay vì bước vào giai đoạn tăng tốc hay tích lũy dấu hiệu bỏ chạy khỏi nội địa, hệ sinh thái **từ**tiền mã hóa**từ** tại Iran đang trải qua một “chu kỳ đi xuống” khi chính quyền áp đặt lệnh phong tỏa Internet nghiêm ngặt, khiến cả số lượng giao dịch lẫn khối lượng giao dịch đều suy giảm mạnh. Nói cách khác, cú sốc rút tiền đột biến ban đầu có thể là phản ứng tức thời vì lo sợ, nhưng việc Internet bị cắt đã bóp nghẹt chức năng thị trường, khiến dòng vốn khó lòng tiếp tục chảy ra ngoài.

*bình luận*: Cách nhìn của TRM làm rõ một rủi ro ít được chú ý: ngay cả khi người dùng sở hữu **từ**tiền mã hóa**từ**, việc chính quyền kiểm soát hạ tầng Internet vẫn có thể khóa chặt cửa ra vào thị trường.

Làn sóng rút **từ**tiền mã hóa**từ** này xuất hiện đúng thời điểm căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran leo thang. Sau khi Tehran bị không kích, Iran được cho là đã đáp trả, khiến nguy cơ xung đột mở rộng càng rõ nét. Chính trong giai đoạn bất ổn đó, dòng rút vốn trên Nobitex mới tăng vọt.

Nobitex hiện được xem là sàn **từ**tiền mã hóa**từ** lớn nhất Iran, xử lý khoảng 87% tổng khối lượng giao dịch tài sản số trong nước. Tính đến năm 2025, sàn này phục vụ hơn 11 triệu người dùng, với giá trị giao dịch ước đạt 7,2 tỷ USD.

Bối cảnh phía sau việc **từ**tiền mã hóa**từ** trở thành “nơi trú ẩn” ở Iran nằm ở hệ thống tài chính mong manh và môi trường trừng phạt kéo dài. Do chịu lệnh cấm vận, Iran bị hạn chế nghiêm ngặt trong việc tiếp cận mạng lưới tài chính quốc tế, trong khi bất ổn của hệ thống ngân hàng diễn ra lặp đi lặp lại. Nhiều đánh giá cho rằng, chính sự kết hợp này đã thúc đẩy người dân Iran tìm đến **từ**tiền mã hóa**từ** như một kênh lưu trữ và dịch chuyển giá trị thay thế.

Tháng 10 năm ngoái, một trong các ngân hàng tư nhân lớn của Iran – Ngân hàng Ayandeh – bị vỡ do gánh khoản lỗ khoảng 5,1 tỷ USD và nợ tích lũy khoảng 3 tỷ USD, ảnh hưởng tới hơn 42 triệu khách hàng. Ngân hàng trung ương Iran trước đó cũng cảnh báo 8 ngân hàng khác có nguy cơ bị giải thể nếu không tiến hành cải cách.

Tuy vậy, thị trường **từ**tiền mã hóa**từ** nội địa không phải không có rủi ro riêng. Nobitex được cho là đã chịu một vụ tấn công mạng trị giá khoảng 81 triệu USD vào tháng 6, càng khoét sâu tâm lý bất an của người dùng. Khi rủi ro chiến tranh, cắt Internet và bất ổn tài chính chồng lên nhau, thị trường **từ**tiền mã hóa**từ** tại Iran dường như đang bước vào giai đoạn biến động cao, nơi “rút tiền hoảng loạn trong ngắn hạn” đan xen với “đóng băng giao dịch vì mất kết nối”.

*bình luận*: Trường hợp Nobitex là minh chứng điển hình cho cách **từ**tiền mã hóa**từ** phản ứng với cú sốc địa chính trị: dòng vốn có thể bật tăng cực mạnh trong vài phút, nhưng tính bền vững của xu hướng đó lại phụ thuộc rất lớn vào kiểm soát hạ tầng Internet, hệ thống ngân hàng và mức độ siết chặt trừng phạt tài chính.