Vitalik Buterin đề xuất mô hình bỏ phiếu ẩn danh thay thế quản trị bằng token cho Ethereum(ETH)

Vitalik Buterin đề xuất mô hình quản trị mới cho Ethereum dựa trên bỏ phiếu ẩn danh

Ethereum(ETH) – đồng tiền mã hóa lớn thứ hai trên thế giới – đang đối mặt với một bước ngoặt mới trong cách tổ chức quản trị, khi người đồng sáng lập Vitalik Buterin đề xuất mô hình mới dựa trên “bỏ phiếu ẩn danh”. Đề xuất này đánh dấu sự thay đổi lớn về lập trường của chính Buterin, người từng phản đối việc sử dụng công nghệ ẩn danh vào tháng 8 năm 2024.

Theo bài viết trên blog cá nhân của Vitalik đăng vào ngày 24 (giờ địa phương), mô hình quản trị mới được chia làm hai lớp. Lớp đầu tiên tập trung vào "trách nhiệm giải trình", sử dụng cơ chế thị trường dự đoán để đánh giá mức độ tin cậy của người tham gia. Lớp thứ hai chú trọng đến việc "thiết lập ưu tiên", nơi thay vì bỏ phiếu theo tỷ lệ sở hữu token dễ bị thao túng, sẽ áp dụng hệ thống gọi là MACI (Cơ sở hạ tầng chống thông đồng tối thiểu), cho phép bỏ phiếu hoàn toàn ẩn danh.

Buterin nhận định rằng “bỏ phiếu dựa trên số lượng token nắm giữ là mô hình không hoàn hảo, khi các cá nhân hoặc tổ chức giàu có có thể dễ dàng chiếm trên 51% quyền lực”, và cho rằng “quản trị nên dựa vào khả năng chịu trách nhiệm của người tham gia, không phải số lượng tiền họ sở hữu”.

Đáng chú ý, đề xuất này hoàn toàn trái ngược với phát ngôn phản đối ẩn danh trước đó của chính Buterin vào tháng 8 năm 2024, khi ông tuyên bố “ẩn danh trong hệ sinh thái tiền mã hóa cần phải chấm dứt”. Khi đó, ông từng kêu gọi xây dựng hệ thống định danh đa tầng nhằm hạn chế sự thao túng và cấu kết trong cộng đồng.

Bình luận về đề xuất mới này, nhà triết học blockchain Vinay Gupta chỉ ra rằng: “Hệ thống dựa trên danh tính có thể dẫn đến xã hội loại trừ và kiểm soát, đi ngược lại tinh thần tự do của thế giới blockchain”. Ông khẳng định rằng “tự do thực sự chỉ tồn tại trong môi trường ẩn danh, điều đã và đang là cốt lõi của phong trào cypherpunk”.

Sự thay đổi quan điểm của Buterin được cho là kết quả từ những thất bại liên tiếp của các dự án mạng xã hội phi tập trung trong những năm gần đây. Điển hình, công ty phát triển Farcaster – ứng dụng mạng xã hội phi tập trung hướng đến cộng đồng sáng tạo – đã hoàn trả toàn bộ 180 triệu USD (khoảng 2.614 tỷ đồng) vốn đầu tư sau khi không đạt kỳ vọng phát triển trong hơn 5 năm. Đồng sáng lập Dan Romero thừa nhận rằng dự án cần “đổi hướng để phù hợp hơn với nhu cầu thực tế”.

Trong đề xuất mới, Buterin cũng giới thiệu mô hình DAO (tổ chức tự trị phi tập trung) dành cho người sáng tạo nội dung – không sử dụng token, tập trung vào chất lượng thay vì đầu cơ. Theo mô hình này, DAO sẽ tự chọn thành viên mới dựa trên bỏ phiếu ẩn danh. Đồng thời, một thị trường dự đoán sẽ xác định ai là người phù hợp gia nhập DAO, và khi dự đoán đúng thì phần token sẽ được đốt – giúp giảm động cơ đầu cơ không lành mạnh.

Buterin nhận định: “Quyền quyết định cuối cùng nên thuộc về những người sáng tạo giỏi – vì họ cũng chính là người đánh giá giỏi nhất”. Ông cho biết mô hình này lấy cảm hứng từ thất bại của BitClout – nền tảng từng huy động 100 triệu USD (khoảng 1.452 tỷ đồng) với ý tưởng giao dịch token gắn với người nổi tiếng, nhưng sau đó sụp đổ vì thiếu giá trị thực tiễn và bị nghi ngờ thao túng giá.

Buterin cho rằng các nền tảng phần thưởng nội dung trong 10 năm qua chỉ mang lại lợi ích cho những người nổi tiếng hoặc các “ngôi sao” trên mạng xã hội truyền thống. Ông nhấn mạnh: “Tất cả những hệ thống hiện tại đều bị chi phối bởi trò chơi tranh giành độ nổi tiếng”. Thay vào đó, ông khen ngợi Substack – nền tảng viết blog trả phí – đã thành công nhờ cơ chế chọn lọc và tạo thu nhập cho người viết, giúp nội dung chất lượng lên ngôi.

Bình luận: Đề xuất mới của Buterin không chỉ là thay đổi về mặt kỹ thuật, mà còn mang tính triết lý: từ hệ thống "dân chủ token" sang mô hình "trách nhiệm và ẩn danh có định hướng". Việc kết hợp giữa tinh thần cypherpunk và cơ chế thị trường được kỳ vọng sẽ xây dựng nên cấu trúc quản trị vững chắc hơn trong tương lai của Ethereum.

Tương lai của mô hình *“bỏ phiếu ẩn danh”* và *“quản trị không token”* chưa thể đoán định, nhưng đây rõ ràng là một bước tiến có chủ đích, phản ánh quá trình suy ngẫm của Buterin sau hơn một thập kỷ phát triển Ethereum. Trong bối cảnh các dự án Web3 tiếp tục tìm kiếm mô hình hiệu quả và công bằng, đề xuất mới từ Vitalik Buterin đang thắp lên kỳ vọng mới cho sự đổi mới trong thế giới tiền mã hóa.