Giấc mơ giao dịch toàn cầu vẫn xa vời vì giới hạn của blockchain hiện tại

Giấc mơ về một “sàn giao dịch toàn cầu 24/7” – nơi mọi tài sản được giao dịch mọi lúc, mọi nơi mà không qua trung gian – được xem là đích đến cuối cùng của công nghệ blockchain. Tuy nhiên, theo một số chuyên gia, với hạ tầng blockchain hiện tại, giấc mơ đó vẫn còn xa vời. Trong bối cảnh các tổ chức tài chính và startup từ Thung lũng Silicon đến JPMorgan đang đổ dồn sự quan tâm vào công nghệ token hóa, thì chính những giới hạn cố hữu của blockchain lại đang đặt ra hàng loạt rào cản.

Theo bài viết đăng ngày 24 trên trang phân tích thị trường của Joshua Sem, Giám đốc sản phẩm tại Solayer Labs, nhiều thách thức cấu trúc khiến công nghệ blockchain hiện tại chưa thể đáp ứng các yêu cầu cơ bản của thị trường tài chính toàn cầu, từ tốc độ xử lý, độ chính xác đến yếu tố công bằng. Ông gọi đây là “nghịch lý của blockchain” – khi công nghệ được kỳ vọng sẽ mở rộng thị trường lại đang kìm hãm chính tiềm năng đó.

Ba điểm yếu cốt lõi của blockchain truyền thống

Theo Joshua Sem, blockchain lớp 1 hiện tại đang gặp ba hạn chế nghiêm trọng khi triển khai trên quy mô toàn cầu:

Thứ nhất là vấn đề “thiếu khả năng xử lý”. Chỉ cần một vài tài sản phổ biến được niêm yết là mạng đã tắc nghẽn hàng giờ. Trong khi đó, thế giới token hóa sẽ đòi hỏi hàng triệu giao dịch mỗi phút – một kịch bản blockchain hiện tại không thể đáp ứng.

Thứ hai là “độ trễ cao”. Giao dịch không được xác nhận tức thời và tốc độ tạo khối chậm khiến người dùng không biết khi nào giao dịch của mình hoàn tất. Các hoạt động giao dịch cao tần và chênh lệch giá đều trở thành rủi ro thay vì cơ hội. Joshua Sem còn ví blockchain giống như xe ngựa tụt hậu so với thị trường truyền thống – nơi vận hành trơn tru như đua xe F1.

Quan trọng nhất là tình trạng “thiếu công bằng”. **Blockchain** hiện nay dễ bị thao túng qua **MEV (Maximal Extractable Value)** – nơi các bot tiến hành giao dịch trước người dùng (front-running) hoặc kẹp giữa các giao dịch (sandwich attack) nhằm trục lợi. Những hành vi này phá vỡ nền tảng của một thị trường công bằng và khiến các tổ chức đầu tư ngần ngại bước vào không gian tài sản mã hóa.

Thực tế cho thấy những hạn chế này không chỉ là lý thuyết mà còn gây tổn thất rõ ràng cho người dùng và tổ chức tài chính. Giao dịch thất bại, lệnh bị chiếm trước, phí cao, mạng tắc nghẽn – tất cả khiến nền tảng blockchain hiện nay không thể đạt yêu cầu cơ bản về kiểm soát rủi ro. **Bình luận**: Trong bối cảnh đó, không khó hiểu khi dòng vốn tổ chức vẫn dè dặt với thị trường tiền mã hóa.

Đối với nhà đầu tư cá nhân, lời hứa về một hệ thống **tài chính phi tập trung (DeFi)** công bằng cũng ngày càng xa vời, khi số ít người dùng sở hữu công cụ và bot tinh vi đang chiếm lợi thế lớn. Cuối cùng, chỉ còn lại một hệ sinh thái sao chép nhược điểm của tài chính truyền thống – nhưng thiếu đi sự quản lý hiệu quả.

Muốn có một “chợ token toàn cầu”, cần thay đổi hạ tầng cốt lõi

Để hiện thực hóa viễn cảnh toàn cầu hóa cho tài sản số, Joshua Sem cho rằng những cập nhật từng phần là chưa đủ. Việc “vá lỗi tạm thời” chỉ đang kéo dài tuổi thọ của công nghệ lỗi thời. Thay vào đó, cần có một hạ tầng hoàn toàn mới – được thiết kế ngay từ đầu để phục vụ khối lượng giao dịch khổng lồ của nền tài chính thế giới.

Cụ thể, ông đề xuất blockchain phải đạt được khả năng xử lý tối thiểu “100.000 giao dịch mỗi giây” và “xác nhận giao dịch trong vòng chưa đến một giây”. Đồng thời, sự minh bạch và công bằng trong việc sắp xếp lệnh giao dịch phải trở thành tiêu chuẩn tối thiểu, không còn là một lựa chọn.

Ngoài ra, sự đồng nhất trong thị trường cũng rất quan trọng. Nếu tính thanh khoản vẫn phân mảnh theo chuỗi, thì khái niệm “giao dịch toàn cầu” chỉ là lý thuyết. Tài sản, thanh khoản và người dùng phải tương tác như một khối thống nhất – một mục tiêu mà các công nghệ mới như máy ảo **Solana(SOL)** hoặc các tầng thực thi chuyên biệt đang hướng tới.

Blockchain cần một “bộ động cơ mới”

Joshua Sem phê phán rằng ngành blockchain hiện nay đang “gắn họa tiết xe đua lên một con ngựa” – tức chỉ trang trí bên ngoài mà không cải tiến cốt lõi bên trong. Theo ông, giờ là lúc phải thiết kế lại “bộ động cơ” ngay từ đầu, nếu muốn đón đầu làn sóng **token hóa tài sản** trị giá hàng nghìn tỉ USD đang đến gần.

**Bình luận**: Câu hỏi không phải là liệu token hóa có xảy ra hay không, mà là ai sẽ xây dựng nền tảng cho nó: các công ty blockchain, hay ngân hàng truyền thống? Trong cuộc đua này, ai sở hữu công nghệ phù hợp và đáng tin cậy hơn sẽ là người nắm giữ chìa khóa của nền tài chính số trong tương lai.

Kết luận

Từ khóa “**blockchain**”, “**token hóa**” và “**giao dịch toàn cầu**” đang gắn liền với một tầm nhìn táo bạo – trả lại quyền tự do và tốc độ cho thế giới tài chính. Tuy nhiên, với hạ tầng hiện tại, nhiều chuyên gia cảnh báo rằng blockchain chỉ vừa chạm được tiềm năng, nhưng chưa đủ năng lực để gánh vác cuộc cách mạng này. Để không bị tụt hậu trước sự bùng nổ của tài sản số hóa, ngành công nghiệp blockchain buộc phải chọn: tiếp tục vá lỗi trên bộ khung cũ, hay xây dựng một nền tảng hoàn toàn mới.