Vitalik Buterin kêu gọi cách mạng chủ quyền kỹ thuật số, tuyên bố chuyển sang phần mềm phi tập trung từ 2026

Ethereum(ETH) đồng sáng lập – Vitalik Buterin mới đây đã kêu gọi cộng đồng công nghệ và người dùng Internet toàn cầu khởi xướng cuộc cách mạng giành lại quyền tự chủ kỹ thuật số. Trong một tuyên bố công khai đăng trên X (trước đây là Twitter) ngày 22, Buterin mô tả năm 2026 là cột mốc quan trọng để khởi đầu quá trình khôi phục “chủ quyền kỹ thuật số đã mất”, khẳng định quyền riêng tư không còn là lựa chọn công nghệ, mà là “quyền cơ bản của mỗi cá nhân”.

Theo đó, Vitalik Buterin tuyên bố đã bắt đầu quá trình chuyển đổi toàn bộ thói quen sử dụng phần mềm cá nhân sang các công cụ phi tập trung đặt quyền riêng tư làm trọng tâm – bao gồm ứng dụng nhắn tin, lưu trữ, định vị và thậm chí cả công nghệ trí tuệ nhân tạo. Bài viết thu hút nhiều sự chú ý khi được đăng tải trong bối cảnh lo ngại ngày càng gia tăng về việc các nền tảng công nghệ tập trung như Google hay Meta ngày càng can thiệp sâu vào dữ liệu cá nhân của người dùng.

Từ bỏ những nền tảng phổ biến để bảo vệ dữ liệu cá nhân

Trong bài viết, Buterin chia sẻ rằng thay vì tiếp tục sử dụng Telegram, ông đã chuyển sang các ứng dụng nhắn tin mã hóa như Signal, SimpleX và Session – ba phần mềm nổi bật trong việc bảo vệ ẩn danh và giảm thiểu rò rỉ metadata. Bên cạnh đó, ông cũng thay thế Google Maps bằng Organic Maps – ứng dụng mã nguồn mở phát triển trên nền tảng OpenStreetMap, không theo dõi vị trí người dùng.

Về email, Buterin cho biết đã hoàn toàn từ bỏ Gmail để dùng ProtonMail – dịch vụ thư điện tử bảo mật đặt tại Thụy Sĩ vốn được nhiều nhà hoạt động xã hội sử dụng. Trong các trao đổi nhạy cảm, ông nói mình ưu tiên sử dụng tin nhắn được mã hóa end-to-end. Ngoài ra, ông còn chuyển bộ nhớ đám mây từ các nền tảng như Google Drive sang Fileverse – hệ thống lưu trữ phi tập trung có tích hợp mã hóa dữ liệu.

“Việc trao toàn bộ dữ liệu cá nhân cho các nền tảng tập trung như Google chỉ là một lựa chọn – không phải điều bắt buộc,” Buterin nhấn mạnh.

Bình luận: Quan điểm này đánh trúng tâm lý nghi ngại ngày càng lan rộng trong cộng đồng quốc tế về việc những “gã khổng lồ” công nghệ đang ngày càng thâu tóm dữ liệu và sử dụng chúng vào mục đích thương mại hóa hoặc phục vụ cho cơ quan chức năng.

AI – Vẫn là “lãnh địa tranh giành” giữa tập trung và phi tập trung

Không chỉ phần mềm truyền thống, Buterin còn đề cập đến xu hướng tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI). Ông cho rằng các công cụ AI, bao gồm các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM), cần được xây dựng theo hướng “chạy cục bộ” (local execution) thay vì phụ thuộc vào máy chủ trung tâm. Dù thừa nhận trải nghiệm hiện tại vẫn chưa thực sự thuyết phục ở những tác vụ như phiên dịch hay nhận diện giọng nói, ông nhấn mạnh rằng công nghệ này sẽ phát triển nhanh nếu người dùng thực sự quan tâm đến quyền riêng tư.

Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng việc chạy AI cục bộ trên thiết bị cá nhân hiện vẫn tồn tại một hạn chế đáng kể về tài nguyên và điện năng tiêu thụ.

Tập quán cá nhân tạo nên hệ sinh thái phi tập trung

Không dừng lại ở phát biểu mới nhất, Buterin từ đầu tháng đã tuyên bố sẽ ngừng sử dụng hoàn toàn các mạng xã hội tập trung từ năm 2026. Ông đã bắt đầu hoạt động trên các nền tảng mạng xã hội phi tập trung như Lens, Farcaster và Bluesky thông qua ứng dụng Firefly.

Lý giải cho hành động này, ông cho rằng “những nền tảng ưu tiên kiểm soát dữ liệu thay vì tối đa hóa sự tham gia chỉ đang cản bước hệ sinh thái phát triển.”

Động lực đứng sau những lựa chọn ngày càng “cực đoan” này là sự cảnh giác leo thang trong xã hội trước việc dữ liệu bị thu thập và phân tích mà người dùng không hề hay biết. Trước đó vào tháng 11 năm ngoái, Buterin từng công khai chỉ trích tính năng gắn thẻ quốc gia trên X với lý do có thể xâm phạm quyền riêng tư người dùng. Cũng trong tháng đó, ông đã quyên góp tổng cộng 256 Ethereum(ETH), tương đương khoảng 5,7 tỷ đồng, cho hai dự án nhắn tin ẩn danh là SimpleX và Session.

Thực hiện quyền riêng tư không nằm ở công nghệ – mà ở thói quen

Vitalik Buterin khẳng định nhiều lần rằng các công cụ bảo vệ quyền riêng tư – đặc biệt là trong lĩnh vực tiền mã hóa – vốn đã tồn tại. Ông nhấn mạnh: “Vấn đề không còn nằm ở phát triển công nghệ mới, mà ở thay đổi thói quen sử dụng phần mềm hằng ngày.” Theo ông, việc chờ đợi khung pháp lý sẽ khiến người dùng tiếp tục đánh mất dữ liệu của mình, thay vào đó, quyết định cá nhân mới là chìa khóa giải phóng khỏi mô hình tập trung.

Buterin cũng chỉ ra rằng tính “tích hợp cao” và sự “dễ sử dụng” là hai yếu tố then chốt trong việc đưa công nghệ này đến gần hơn với người bình thường – không riêng gì nhóm đam mê tiền mã hóa như trước đây.

Bình luận: Khi vấn đề bảo vệ dữ liệu trở thành mối quan tâm toàn cầu, những lần phát biểu của Buterin càng góp phần định hướng một tương lai nơi quyền riêng tư có thể được khôi phục nhờ sự thức tỉnh người dùng – chứ không chờ đợi vào luật pháp.

Kết luận

Vitalik Buterin đã và đang hành động mạnh mẽ để thúc đẩy việc cá nhân hóa quyền kiểm soát dữ liệu, đưa “chủ quyền kỹ thuật số” trở thành một phần trong sinh hoạt công nghệ thường ngày. Với quan điểm cho rằng “từ khóa” về quyền riêng tư không còn dành riêng cho cộng đồng đam mê tiền mã hóa, ông đang mở lối để các công cụ phi tập trung được áp dụng rộng rãi hơn trong đời sống.

Sự lan toả của các phần mềm như Signal, Fileverse hay Organic Maps, với tôn chỉ tôn trọng dữ liệu cá nhân, đang ngày càng hiện hữu trong trào lưu số. Năm 2026 có thể trở thành “năm của quyền tự chủ kỹ thuật số”, nếu người dùng bắt đầu từ những lựa chọn đơn giản mỗi ngày – như thay thế ứng dụng nhắn tin, email và bản đồ bằng công cụ đặt quyền riêng tư làm trung tâm.