Iran chấp nhận tiền mã hóa cho thanh toán xuất khẩu vũ khí

Theo Financial Times đưa tin ngày 8 (giờ địa phương), Iran vừa chính thức thêm tiền mã hóa vào danh sách các phương thức thanh toán cho hoạt động xuất khẩu vũ khí. Động thái này được xem là nỗ lực vượt qua các lệnh cấm vận tài chính của phương Tây, đồng thời đánh dấu lần đầu tiên tiền kỹ thuật số được nhắc đến như một công cụ giao dịch trong mua bán vũ khí giữa các quốc gia.

Iran chấp nhận thanh toán bằng tiền mã hóa cho xuất khẩu vũ khí

Theo Financial Times, đơn vị xuất khẩu vũ khí thuộc Bộ Quốc phòng Iran - Mindex - đã cập nhật nền tảng giao dịch của mình với lựa chọn mới cho khách hàng: thanh toán bằng tiền mã hóa. Trong danh mục sản phẩm bao gồm cả máy bay không người lái, tên lửa đạn đạo, tàu chiến và hệ thống phòng không, Iran công bố ba hình thức thanh toán chính: bằng rial Iran, phương thức hàng đổi hàng, và nay chính thức có thêm “từ” tiền mã hóa.

Thông báo được Mindex công bố vào đầu tháng 1 năm 2026, cho thấy động thái chuyển từ sử dụng không chính thức sang công khai trong việc ứng dụng tài sản số để nhận thanh toán. Mindex cũng vận hành website thương mại bằng nhiều ngôn ngữ, thu hút các quốc gia quan tâm liên hệ đàm phán trực tiếp với phía Iran.

Lệnh trừng phạt buộc Iran tìm đường vòng bằng tiền mã hóa

Trong nhiều năm qua, các lệnh trừng phạt từ Mỹ, Anh và Liên minh châu Âu (EU) đã siết chặt các đường chuyển tiền quốc tế của Iran, đặc biệt đóng băng quyền truy cập mạng lưới ngân hàng liên quốc gia SWIFT. Điều này khiến cho Tehran ngày càng phụ thuộc vào “từ” tiền mã hóa như một kênh thanh toán thay thế.

Theo giới quan sát, Iran đã từng sử dụng tiền mã hóa để thực hiện các giao dịch vượt biên giới, đặc biệt trong ngành xuất khẩu dầu mỏ. Một báo cáo năm 2022 của Bộ Tài chính Mỹ chỉ ra rằng ít nhất 100 triệu USD giá trị tiền mã hóa từng được sử dụng bởi các mạng lưới Iran nhằm né tránh trừng phạt trong ngành dầu khí.

Mối lo ngại từ giao dịch vũ khí bằng tiền mã hóa

Một số chuyên gia cảnh báo việc sử dụng “từ” tiền mã hóa trong thương mại vũ khí có thể tạo ra một “mạng lưới tài chính trong bóng tối” mà các cơ quan quản lý khó bề kiểm soát. Việc thanh toán qua ví cá nhân không có dịch vụ giám sát (custody-free wallet), hoặc qua các sàn không đăng ký, có thể giúp kín kẽ cả danh tính người mua và người bán, cũng như số tiền thanh toán.

Trong trường hợp các quốc gia bị trừng phạt hoặc nằm ngoài hệ thống tài chính toàn cầu sử dụng tiền mã hóa để mua bán vũ khí, toàn bộ quá trình có thể diễn ra mà không cần SWIFT hay hệ thống ngân hàng truyền thống. Điều này đã khiến các cơ quan trừng phạt ở Mỹ và EU đặc biệt quan tâm, nhất là sau khi trước đây Iran từng bị cáo buộc sử dụng tiền mã hóa để tài trợ cho chương trình hạt nhân.

Hiện thực hóa thanh toán bằng tiền mã hóa vẫn còn bỏ ngỏ

Tuy Iran đã công bố lựa chọn thanh toán bằng tiền mã hóa, nhưng vẫn chưa có thông tin xác thực nào về việc các thương vụ theo hình thức này đã diễn ra thành công. Các câu hỏi như Iran sẽ chấp nhận loại tiền mã hóa nào, phương thức thanh toán có áp dụng dịch vụ ký quỹ (escrow) không, hoặc đối tác nào đứng ra làm trung gian vẫn chưa có câu trả lời rõ ràng.

“Bình luận”: Trong bối cảnh Bitcoin(BTC), Ethereum(ETH) và một số loại tiền mã hóa ẩn danh như Monero(XMR) đang ngày càng được áp dụng rộng rãi, những trường hợp như của Iran cho thấy tính hai mặt của công nghệ tài chính mới. Dù mang lại tiềm năng tự do hóa và phi tập trung, tiền mã hóa cũng có thể trở thành công cụ né tránh pháp luật nếu không được giám sát chặt chẽ.

Dự đoán, nếu có giao dịch thành công trong tương lai, cộng đồng quốc tế - đặc biệt là Mỹ và EU - có thể sẽ phản ứng mạnh mẽ hơn nữa nhằm siết lại các hành lang pháp lý đối với “từ” tiền mã hóa, cũng như mở rộng các biện pháp trừng phạt tài chính lên các nền tảng có liên quan.