Greenland cho phép lập 2 khu vực quốc phòng, chưa mở căn cứ ngay

Mỹ, Đan Mạch và Greenland ngày 22 tháng 9 đã ký thỏa thuận an ninh mới, cho phép lập thêm các khu vực quốc phòng tại Narsarsuaq và Mestersvig ở Greenland. Tuy nhiên, hai khu vực này chưa trở thành căn cứ quân sự Mỹ ngay lập tức vì cơ sở vật chất và phương thức vận hành vẫn cần được các bên thống nhất thêm.

Thỏa thuận sửa đổi và bổ sung Hiệp định Quốc phòng Greenland năm 1951. Văn bản tái khẳng định chủ quyền của Vương quốc Đan Mạch và quyền tự quyết của người dân Greenland, đồng thời cho phép Mỹ hiện đại hóa và mở rộng Căn cứ Không gian Pituffik hiện có.

Thỏa thuận cho phép chỉ định Narsarsuaq và Mestersvig là các khu vực quốc phòng bổ sung. Tuy nhiên, hình thức cơ sở và các chi tiết kỹ thuật sẽ được Mỹ, Đan Mạch và Greenland thống nhất riêng.

Mỹ cũng có thể đề xuất các khu vực quốc phòng hoặc cơ sở quân sự tại những địa điểm khác ở Greenland. Đề xuất phải bao gồm vị trí, phạm vi, quy mô và loại hình hoạt động, trong khi phương thức triển khai cuối cùng sẽ do các bên thỏa thuận.

Quân nhân Mỹ cùng phương tiện, máy bay và tàu công vụ có thể di chuyển giữa các khu vực quốc phòng ở Greenland bằng đường bộ, đường không và đường biển. Máy bay Mỹ có thể bay qua hoặc hạ cánh trên lãnh thổ và vùng trời trên lãnh hải Greenland. Tàu công vụ Mỹ cũng có quyền tiếp cận và di chuyển dưới nước trong lãnh hải nếu không có thỏa thuận riêng.

Thỏa thuận đặt ra giới hạn đối với hoạt động quân sự của các quốc gia không thuộc NATO. Nếu không có thỏa thuận riêng, các quốc gia này không được xây dựng cơ sở quân sự có người hoặc không người vận hành tại Greenland, cũng như không được duy trì lực lượng quân sự đồn trú liên tục.

Chính phủ hoặc nhà đầu tư từ các quốc gia không phải thành viên NATO, đối tác NATO hoặc thành viên Liên minh châu Âu (EU) không được nắm quyền kiểm soát hoặc ảnh hưởng đáng kể trong các lĩnh vực nhạy cảm của Greenland nếu điều đó có thể đe dọa an ninh quốc gia hoặc trật tự công cộng. Văn bản chưa nêu danh sách cụ thể các lĩnh vực nhạy cảm hay quy trình thẩm tra đầu tư.

Điều khoản này không trực tiếp nêu tên Trung Quốc, Nga hay bất kỳ quốc gia hoặc doanh nghiệp cụ thể nào. Dù vậy, thỏa thuận đã tạo khuôn khổ pháp lý để hạn chế việc các quốc gia không thuộc NATO xây dựng cơ sở quân sự hoặc đầu tư vào các lĩnh vực chiến lược tại Greenland.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (Donald Trump) cho biết thỏa thuận bảo đảm “quyền kiểm soát vĩnh viễn” của Mỹ đối với an ninh Greenland. Nhà Trắng đánh giá thỏa thuận sẽ củng cố lâu dài lợi ích an ninh của Mỹ và vai trò của NATO tại Bắc Cực.

Văn bản đồng thời đề cập quyền tiếp cận quân sự mở rộng của Mỹ, chủ quyền của Đan Mạch và quyền tự quyết của người dân Greenland. Vì vậy, chưa có cơ sở để nói Mỹ đã tiếp quản chủ quyền Greenland. Thay đổi được xác nhận là việc thể chế hóa quyền tiếp cận quân sự và mở rộng cơ sở.

Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen (Jens-Frederik Nielsen) cho biết người dân Narsarsuaq sẽ không bị cưỡng chế di dời ngay cả khi căn cứ được xây dựng. Bộ trưởng phụ trách đối ngoại Múte B. Egede (Múte B. Egede) nói phía Greenland phải được tham gia tham vấn khi xây dựng căn cứ quân sự mới và người dân phải tiếp tục được sinh sống tại khu vực này. Chưa có lịch khởi công hoặc vận hành tại Narsarsuaq và Mestersvig.

Thỏa thuận là bước tiếp theo sau báo cáo trước đó về việc Mỹ thúc đẩy thỏa thuận giành “quyền kiểm soát vĩnh viễn” đối với an ninh Greenland. Ở giai đoạn thảo luận trước, văn bản thỏa thuận chưa được công bố và các thủ tục tại quốc hội Đan Mạch và Greenland vẫn chưa hoàn tất, nên chưa thể có hiệu lực ngay.

Thỏa thuận không có ngày hết hạn và chỉ có thể được sửa đổi khi các bên đồng ý với nhau theo Hiệp định Quốc phòng năm 1951. Nếu Greenland độc lập, Đan Mạch và Greenland cũng phải bảo đảm quốc gia độc lập này chấp nhận việc duy trì tư cách thành viên NATO và kế thừa các quyền, nghĩa vụ theo thỏa thuận.

Thỏa thuận sẽ có hiệu lực vào ngày Mỹ nhận được công hàm ngoại giao thông báo rằng các thủ tục tại quốc hội Đan Mạch và Greenland đã hoàn tất. Chưa xác nhận được việc thỏa thuận có lập tức có hiệu lực chỉ bằng chữ ký ngày 22 tháng 9 hay không.

Thỏa thuận không trực tiếp đề cập tiền mã hóa hoặc hoạt động blockchain. Văn bản cũng chưa cho thấy mối liên hệ trực tiếp với chuỗi cung ứng chất bán dẫn, nên tác động trực tiếp đối với thị trường tiền mã hóa trong nước được đánh giá là hạn chế.