46,5 triệu thùng xăng tiêu thụ, Hàn Quốc lập kỷ lục nửa đầu năm

Trong nửa đầu năm 2026, lượng xăng tiêu thụ trong nước tại Hàn Quốc đạt 46,508 triệu thùng, mức cao nhất từng ghi nhận trong cùng kỳ. Trong khi tổng tiêu thụ các sản phẩm dầu mỏ giảm, riêng xăng lại tăng, khiến giới quan sát đặt câu hỏi về hiệu quả và chi phí của chính sách giá trần xăng dầu.

Tổng công ty Dầu khí Hàn Quốc (KNOC) cho biết trong báo cáo Phân tích tình hình cung cầu dầu mỏ trong nước nửa đầu năm 2026 rằng lượng xăng tiêu thụ nội địa nửa đầu năm nay tăng 1,3% so với cùng kỳ năm trước. Cùng giai đoạn, tổng tiêu thụ sản phẩm dầu mỏ giảm 11,5%, trong khi tiêu thụ dầu diesel và khí hóa lỏng LPG lần lượt giảm 6,8% và 5,8%.

Tiêu thụ xăng đi qua đáy vào tháng 3-4, thời điểm chính sách giá trần bắt đầu áp dụng, rồi bật tăng trở lại từ tháng 5. Lượng tiêu thụ xăng tháng 5 tăng 6,4% so với cùng kỳ năm trước và tăng hơn 12% so với tháng liền trước. Mức tiêu thụ tháng 6 duy trì tương đương.

Chính sách giá trần xăng dầu là cơ chế Chính phủ Hàn Quốc ấn định mức giá tối đa cho các sản phẩm dầu chủ lực như xăng, diesel, dầu hỏa nhằm giảm sốc khi giá dầu thế giới biến động. Cơ chế này giúp hạn chế mức tăng giá dầu quốc tế phản ánh trực tiếp vào giá bán trong nước, nhưng đồng thời có thể làm suy yếu tín hiệu tiết giảm tiêu dùng vốn xuất hiện khi giá tăng.

Viện Kinh tế Năng lượng Hàn Quốc (KEEI) trong báo cáo Dự báo nhu cầu năng lượng ngắn hạn 2026 nửa đầu năm nhận định dù giá dầu quốc tế tăng, nhờ chính sách giá trần và giảm thuế nhiên liệu, mức tăng giá sản phẩm dầu trong nước bị giới hạn nên hiệu ứng giá lên tiêu thụ dầu vận tải không lớn. Cùng nghiên cứu ước tính so với kịch bản không áp dụng giá trần, mức giảm tiêu thụ đáng lẽ đã đạt được bị hụt khoảng 327.500 thùng đối với xăng và 401.100 thùng đối với diesel.

Mục tiêu ban đầu của chính sách là giảm sốc giá dầu. Nhưng khi tín hiệu giá đến người tiêu dùng bị làm yếu đi, động lực tiết kiệm năng lượng cũng giảm theo. Trong bối cảnh Chính phủ đồng thời áp dụng biện pháp giảm nhu cầu như quy định luân phiên sử dụng xe công, hai tín hiệu chính sách đang đi ngược chiều nhau: một bên kìm giá tăng, bên còn lại kêu gọi giảm lưu thông.

Gánh nặng tài chính cũng chưa dừng lại. Chính phủ Hàn Quốc đã bố trí 4.200 tỷ won từ quỹ dự phòng mục đích để bù đắp thiệt hại cho các công ty lọc dầu. Theo cơ chế này, phần chênh lệch giá bị chính sách giá trần kìm lại sẽ được chuyển sang ngân sách nhà nước thông qua quy trình quyết toán.

Việc hỗ trợ giá theo diện rộng cũng gây tranh cãi vì nhóm tiêu thụ nhiều có thể nhận lợi ích tuyệt đối lớn hơn. Xu hướng tiêu thụ xăng tăng lên cho thấy hai mục tiêu chính sách, giảm gánh nặng dân sinh và tiết kiệm năng lượng, khó có thể cùng lúc phát huy hiệu quả.

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) trong báo cáo công bố hồi tháng 5 chỉ ra rằng các cơ chế giá trần hay trợ cấp phổ quát có thể làm suy yếu tín hiệu giá quan trọng và mang lại lợi ích lớn hơn cho các hộ gia đình thu nhập cao. IMF đề xuất ưu tiên hỗ trợ tiền mặt có chọn lọc và trong thời hạn nhất định cho nhóm dễ tổn thương.

Bộ Công nghiệp và Thương mại Hàn Quốc thông báo giữ nguyên mức giá trần xăng dầu lần thứ 9, áp dụng trong 4 tuần kể từ 0 giờ ngày 22. Theo đó, giá trần xăng giữ ở mức 1.784 won mỗi lít, diesel 1.773 won và dầu hỏa 1.380 won. TokenPost từng đưa tin Chính phủ Hàn Quốc đã bố trí 4.200 tỷ won từ quỹ dự phòng mục đích để bù đắp thiệt hại cho các công ty lọc dầu, với điều kiện duy trì chính sách giá trần trong 6 tháng.

Chính phủ nêu lý do quyết định giữ nguyên giá trần là để giảm gánh nặng dân sinh, đồng thời cân nhắc diễn biến giá dầu thế giới. Bộ Công nghiệp và Thương mại cho biết tính đến ngày 20 tháng 8, giá dầu Brent ở mức 93,8 USD một thùng, dầu Dubai 95,6 USD và dầu WTI 87,8 USD. Giá bán tại các trạm xăng trong nước cùng ngày được ghi nhận ở mức 1.862 won mỗi lít xăng và 1.845 won mỗi lít diesel.

Giá trần và giá bán thực tế tại trạm xăng không phải là một. Giá bán trong nước phản ánh biến động giá dầu quốc tế, cấu trúc phân phối, thuế và điều chỉnh giá ở khâu lọc dầu lẫn bán lẻ với độ trễ nhất định. Vì vậy, hiệu quả của việc giữ nguyên giá trần cần được nhìn nhận đồng thời qua mức giá người tiêu dùng cảm nhận và quy mô quyết toán ngân sách.

Quyết định giữ nguyên giá trần lần này cũng gắn với mục tiêu kiểm soát lạm phát. Trước đó, TokenPost đưa tin việc vận hành chính sách giá trần xăng dầu của Chính phủ từng được nhắc đến như một yếu tố làm chậm đà tăng chỉ số giá tiêu dùng trong tháng 7. Khi đó, mức tăng giá nhóm sản phẩm dầu vẫn còn lớn nhưng đã thấp hơn tháng 6.

Chính sách giá trần xăng dầu ban đầu được thiết kế để áp dụng trong 6 tháng, nhưng với lần giữ nguyên giá thứ 9, thời gian thực thi đã vượt mốc này. Cơ cấu chi phí giữa việc kìm tiêu thụ, giảm gánh nặng dân sinh và bù đắp thiệt hại cho doanh nghiệp lọc dầu sẽ tiếp tục được xem xét trong quá trình quyết toán nửa cuối năm.