Tranh cãi Bitcoin(BTC) là dự án của CIA, cộng đồng phản bác vì đi ngược cấu trúc phi tập trung

Theo CoinDesk đưa tin ngày 16 (giờ địa phương), một nhà bình luận gốc Hoa đã làm dấy lên tranh luận khi cho rằng **từ Bitcoin(BTC)** có thể là dự án của Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ(CIA) hoặc “nhà nước ngầm” tại Mỹ, chứ không phải sản phẩm của Satoshi Nakamoto. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia trong cộng đồng **từ Bitcoin(BTC)** lập tức phản bác, khẳng định lập luận này cho thấy người nói không hiểu rõ cấu trúc *từ*phi tập trung*từ* của mạng lưới.

Theo podcast Jack Neal công bố ngày 16 (giờ địa phương), Jiang Xueqin – một nhà giáo dục người Canada gốc Hoa, đồng thời là người dẫn chương trình “Predictive History” – đặt vấn đề về nguồn gốc **từ Bitcoin(BTC)**. Jiang đặt câu hỏi: vì sao “một ai đó lại dành nhiều năm, thậm chí hàng chục năm, để phát triển công nghệ chuỗi khối rồi tung ra miễn phí và biến mất?”. Ông cho rằng cần xem xét ba nhóm yếu tố: lực lượng đủ năng lực kỹ thuật và thông tin để tạo ra công nghệ này, bên có thể thu lợi từ nó, và lý do cần phải giữ bí mật.

Jiang nêu đích danh các cơ quan tình báo và quốc phòng Mỹ như Cơ quan An ninh Quốc gia(NSA), CIA, các đơn vị nghiên cứu quốc phòng như Cơ quan Dự án Nghiên cứu Tiên tiến Quốc phòng(DARPA), cho rằng đây là những tổ chức đã góp phần tạo nên hạ tầng cốt lõi của internet và GPS. Từ đó, ông suy luận **từ Bitcoin(BTC)** và công nghệ chuỗi khối có thể được thiết kế như một công cụ phục vụ giám sát hoặc tài trợ bí mật cho các hoạt động ngầm. *bình luận* Lập luận này đi theo mô-típ quen thuộc: bất cứ công nghệ mang tính đột phá, khó truy vết nguồn gốc đều dễ bị gán cho các cơ quan tình báo, nhất là khi người sáng lập ẩn danh.

Phản ứng từ cộng đồng **từ Bitcoin(BTC)** lại khá lạnh nhạt. Nhà phân tích Ansel Lindner nhận định đây là “kiểu lập luận điển hình của những người không hiểu *từ*phi tập trung*từ* là gì”, nhấn mạnh rằng chỉ cần nghiên cứu thiết kế giao thức, cơ chế đồng thuận và mã nguồn mở là đủ để kiểm chứng tính chất của mạng, thay vì suy đoán về danh tính người tạo ra nó.

Chuyên gia phân tích vĩ mô Lynn Alden cũng khẳng định “ai tạo ra **từ Bitcoin(BTC)** không phải là cốt lõi”. Theo Alden, điều mang tính quyết định là **từ Bitcoin(BTC)** có mã nguồn công khai và dựa trên cơ chế *từ*“bằng chứng công việc” (Proof-of-Work)*từ*. Với cơ chế này, các máy đào sử dụng năng lực tính toán để xác thực khối và bảo vệ mạng lưới, giúp hệ thống vận hành mà không cần bất kỳ nhà điều hành trung tâm nào.

Một nhà bình luận khác có biệt danh MDB cho rằng chỉ riêng câu hỏi “máy chủ **từ Bitcoin(BTC)** đặt ở đâu?” đã thể hiện sự hiểu lầm. MDB giải thích **từ Bitcoin(BTC)** không có “máy chủ trung tâm” như một công ty công nghệ thông thường. Thay vào đó, mạng lưới được duy trì bởi hàng chục nghìn nút(node) nằm rải rác trên toàn cầu, mỗi nút giữ một bản sao sổ cái và tham gia xác thực giao dịch. Chính cấu trúc phân tán này khiến việc kiểm duyệt, chặn dòng tiền hoặc can thiệp một cách tập trung trở nên rất khó khăn.

Phát biểu của Jiang vô tình làm nổi bật lại luận điểm mà nhiều nhà phát triển nhấn mạnh từ lâu: trong **từ Bitcoin(BTC)**, người “khai sinh” quan trọng ít hơn rất nhiều so với thiết kế giao thức và cách thức mạng lưới vận hành trên thực tế. Nhiều giả thuyết về sự tham gia của nhà nước hoặc các cơ quan bí mật vẫn liên tục xuất hiện do nguồn gốc Satoshi Nakamoto không rõ ràng, nhưng trên thị trường, phần lớn nhà đầu tư và nhà phát triển đều cho rằng tính công khai của mã nguồn, tính *từ*phi tập trung*từ* và khả năng chống kiểm duyệt mới là những yếu tố quyết định giá trị **từ Bitcoin(BTC)**.

Tại thời điểm được đề cập trong bài, **từ Bitcoin(BTC)** được ghi nhận giao dịch quanh vùng 74.886 đô la Mỹ, phản ánh việc các tranh luận xoay quanh nguồn gốc không làm suy giảm niềm tin của thị trường vào cấu trúc mở và phân tán của tài sản số này.