Mỹ mở cổng bồi thường cho nạn nhân vụ ponzi OneCoin, tỷ lệ thu hồi có thể chỉ 1%

Theo CoinDesk đưa tin ngày 11 tháng 4 (giờ địa phương), Bộ Tư pháp Mỹ đã mở cổng thông tin chính thức để tiếp nhận yêu cầu bồi thường cho nạn nhân vụ lừa đảo **từ**OneCoin**từ**, một trong những vụ ponzi tiền mã hóa lớn nhất lịch sử với tổng thiệt hại ước tính lên tới 4 tỷ USD (khoảng 5,8 nghìn tỷ đồng). Đây là bước đầu tiên để hàng triệu nhà đầu tư có cơ hội nhận lại một phần tiền, dù tỷ lệ thu hồi được dự báo sẽ rất thấp.

Theo Bộ Tư pháp Mỹ, chương trình bồi thường hướng đến khoảng 3,5 triệu người bị hại tại 175 quốc gia đã tham gia vào hệ thống đa cấp **từ**OneCoin**từ**. Nguồn tiền chi trả được hình thành từ quá trình tịch thu tài sản các đồng phạm trong mạng lưới, với tổng giá trị hơn 40 triệu USD (khoảng 588,8 tỷ đồng). Thời hạn nộp hồ sơ bồi thường kéo dài đến ngày 30 tháng 6 năm 2026, qua cổng đăng ký trực tuyến do cơ quan này vận hành.

Đối tượng được nhận bồi thường là các cá nhân đã bỏ tiền đầu tư vào **từ**OneCoin**từ** và chứng minh được thiệt hại tài chính. Người nộp đơn phải cung cấp bằng chứng liên quan đến khoản đầu tư, như chứng từ thanh toán, dữ liệu tài khoản hoặc tài liệu do công ty phát hành. Sau khi tiếp nhận, Bộ Tư pháp sẽ tiến hành xác minh, đối chiếu tổng thiệt hại được công nhận, rồi phân bổ tiền bồi thường theo tỷ lệ tương ứng.

Cơ chế chi trả được xây dựng trên nguyên tắc “phân bổ theo tỷ lệ”. Nếu tổng số thiệt hại đã được xác minh vượt quá quy mô quỹ bồi thường hơn 40 triệu USD, mỗi người chỉ được nhận một phần nhỏ so với số tiền đã mất. Với việc tổng thiệt hại ước tính lên tới 4 tỷ USD, nhiều chuyên gia cho rằng tỷ lệ thu hồi thực tế có thể chỉ quanh mức 1%, đồng nghĩa phần lớn nạn nhân khó có cơ hội lấy lại số tiền đáng kể.

Khoản quỹ hiện có chủ yếu đến từ tài sản tịch thu của các nhân vật cốt cán trong vụ án, bao gồm Konstantin Ignatov, người bị bắt tại Mỹ năm 2019 và thừa nhận các tội danh liên quan đến lừa đảo chuyển tiền và rửa tiền. Đồng sáng lập **từ**OneCoin**từ** là Karl Sebastian Greenwood đã bị tuyên án 20 năm tù, trong khi nhân vật được mệnh danh “nữ hoàng tiền mã hóa” – Ruja Ignatova – vẫn đang bỏ trốn. Ruja Ignatova đã bị Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) đưa vào danh sách “10 đối tượng bị truy nã gắt gao nhất” từ năm 2022, nhưng đến nay dấu vết tài sản và nơi ẩn náu vẫn là ẩn số.

*bình luận* Nguồn tiền phục vụ cho đợt bồi thường đầu tiên này phần lớn đến từ những tài sản hữu hình, có thể phong tỏa trong phạm vi thẩm quyền của cơ quan tư pháp Mỹ. Điều đó cho thấy, dù các cơ quan thực thi pháp luật đã tiến bộ đáng kể trong việc lần theo dòng tiền kỹ thuật số, tỷ lệ thu hồi vẫn phụ thuộc rất lớn vào việc tội phạm có nắm giữ tài sản ở khu vực nằm trong tầm với pháp lý hay không.

Các chuyên gia pháp lý và an ninh mạng nhận định vụ **từ**OneCoin**từ** cho thấy rõ giới hạn của mô hình “cứu trợ sau cùng” đối với các vụ lừa đảo tiền mã hóa quy mô lớn. Phần đáng kể dòng tiền bị nghi đã dịch chuyển qua nhiều khu vực nằm ngoài thẩm quyền trực tiếp của tòa án Mỹ, khiến khả năng truy vết và thu giữ bổ sung bị thu hẹp. Trong nhiều trường hợp, tài sản đã được tẩu tán, chuyển đổi sang dạng khác hoặc sử dụng các lớp trung gian phức tạp để che giấu nguồn gốc.

*bình luận* Càng về sau, các vụ lừa đảo trong lĩnh vực tài sản số càng cho thấy một mẫu số chung: số tiền thu hồi được chỉ chiếm một phần rất nhỏ so với tổng thiệt hại, bất chấp nỗ lực điều tra quốc tế. Mô hình pháp lý hiện hành – xử lý sau khi thiệt hại đã xảy ra – khó có thể đảm bảo “hoàn tiền” cho nạn nhân, mà chỉ đóng vai trò răn đe và thu hồi phần còn sót lại.

Trong bối cảnh đó, chương trình bồi thường lần này mang ý nghĩa biểu tượng lớn hơn là giải pháp tài chính toàn diện. Đây là sự thừa nhận chính thức về thiệt hại của nạn nhân **từ**OneCoin**từ**, đánh dấu bước khởi đầu cho tiến trình bồi thường, nhưng vẫn cách rất xa kỳ vọng “hoàn trả toàn bộ”. Nhiều ý kiến trong giới luật và tài chính đánh giá vụ việc đã một lần nữa phơi bày hạn chế của cơ chế bồi thường hậu kỳ trong các vụ lừa đảo tiền mã hóa quy mô tỷ đô, đồng thời nhấn mạnh nhu cầu siết chặt giám sát và nâng cao cảnh báo sớm để ngăn chặn các “siêu ponzi” tương tự ngay từ đầu.

Kết thúc lại, vụ **từ**OneCoin**từ** và cổng bồi thường mới của Bộ Tư pháp Mỹ cho thấy hai mặt trái ngược của thị trường tài sản số: một bên là tiềm năng công nghệ, bên kia là rủi ro lừa đảo có thể thổi bay hàng tỷ USD của nhà đầu tư. Khi tỷ lệ thu hồi chỉ ở mức khoảng 1%, thông điệp rõ ràng dành cho nhà đầu tư là: với **từ**OneCoin**từ** hay bất kỳ dự án tiền mã hóa nào khác, phòng ngừa rủi ro ngay từ đầu quan trọng hơn rất nhiều so với hy vọng được bồi thường sau khi “tiền đã mất”.