Uniswap bảo vệ mô hình AMM, khẳng định tính bền vững dài hạn

Uniswap phủ nhận chỉ trích, khẳng định mô hình AMM vẫn bền vững trong dài hạn

Tương lai của mô hình tạo lập thị trường tự động (AMM - Automated Market Maker) tiếp tục gây tranh cãi trong cộng đồng tài chính phi tập trung (DeFi), khi nhà sáng lập Uniswap - Hayden Adams lên tiếng bác bỏ các cáo buộc về tính không bền vững của AMM. Theo bài đăng trên nền tảng X (trước đây là Twitter) ngày 6 (giờ địa phương), Adams khẳng định rằng AMM không những không bất lợi về mặt cấu trúc đối với người cung cấp thanh khoản, mà thậm chí còn vượt trội so với các mô hình truyền thống trong một số thị trường cụ thể.

Cuộc tranh luận bắt đầu khi nhà giao dịch tài chính Lambert cho rằng mô hình AMM không thể đảm bảo lợi nhuận dài hạn. Theo ông, do phí giao dịch trong AMM thường chỉ phản ánh biến động giá đã xảy ra (realized volatility), nên nhà cung cấp thanh khoản (LP - Liquidity Provider) thực chất không được đền bù thỏa đáng cho rủi ro “gamma” – tức nguy cơ thua lỗ nhanh chóng khi thị trường biến động mạnh. Lambert cảnh báo rằng chỉ trong vài ngày giá biến động lớn, phần lợi nhuận tích lũy trong nhiều tháng của LP có thể “bay màu”.

Tuy nhiên, Adams phản bác lập luận này bằng ví dụ thực tế từ các nhóm thanh khoản ổn định như stablecoin – nơi có mức dao động giá thấp và chi phí huy động vốn hợp lý. Ông nhấn mạnh rằng trong những thị trường như vậy, mô hình AMM thậm chí giúp LP tạo ra dòng tiền đều đặn trong thời gian dài. Ngoài ra, ông còn chỉ ra rằng AMM đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc khởi tạo thị trường khi một dự án mới phát hành token – điều mà mô hình sổ lệnh truyền thống khó có thể đảm nhiệm hiệu quả.

Đối với các cặp giao dịch lớn như Ethereum(ETH), nơi nhiều người cho rằng lợi nhuận LP là không đủ hấp dẫn, Adams vẫn cho rằng hiệu suất của Uniswap trong nhiều năm qua cho thấy tính bền vững của mô hình AMM. Đặc biệt, ông kỳ vọng phiên bản Uniswap v4 sắp công bố với tính năng mới mang tên “Hook” – cho phép lập trình logic tùy chỉnh trong mỗi pool – sẽ là bước ngoặt giúp cải thiện đáng kể cấu trúc lợi nhuận cho LP. “AMM mới chỉ đang bắt đầu”, ông nhấn mạnh, đồng thời bác bỏ hoàn toàn quan điểm cho rằng mô hình này không thể tồn tại lâu dài.

Các tranh luận về AMM chuyển từ câu chuyện lợi nhuận sang khía cạnh thiết kế cấu trúc

Không chỉ dừng lại ở vấn đề lợi nhuận, cuộc tranh luận về *AMM* đang dần mở rộng sang thiết kế cấu trúc tổng thể của mô hình. Ngay cả Lambert – người chỉ trích AMM – cũng thừa nhận rằng “kết cấu hiện tại vẫn còn những điểm kém hiệu quả”. Ông đề xuất các giải pháp như tăng phí giao dịch, áp dụng mô hình phát hành token thay thế, hoặc sử dụng công cụ phòng hộ (hedge) như Panoptic để phần nào giảm thiểu rủi ro của LP. Lambert cho biết ông cũng đánh giá cao tiềm năng cải tiến từ tính năng “Hook” của Uniswap v4.

Dữ liệu gần đây cho thấy hiệu suất hoạt động của hệ sinh thái AMM mang cả yếu tố tích cực và tiêu cực. Vào tháng 11 năm ngoái, nền tảng Balancer – một giao thức AMM lớn – đã bị tấn công và thiệt hại khoảng 173,74 triệu USD (~2.515 tỷ đồng) do lỗi liên quan đến độ chính xác số học trong hợp đồng thông minh. Tuy nhiên, cùng tháng đó, khi Hayden Adams đề xuất chia sẻ một phần doanh thu của Uniswap cho những người nắm giữ UNI token, giá UNI đã tăng 35% – cho thấy thị trường vẫn phản ứng tích cực trước những thay đổi hướng tới cộng đồng.

Các giao thức phi tập trung khác như Pi Network cũng đang thử nghiệm cải tiến *AMM*, tập trung vào khả năng bảo mật và cấu trúc thanh khoản tối ưu. Điều này cho thấy xu hướng cải tiến mô hình AMM vẫn đang diễn ra mạnh mẽ và chưa có dấu hiệu dừng lại.

Nhiều chuyên gia nhận định rằng thay vì phủ nhận hoàn toàn mô hình *AMM*, cuộc thảo luận hiện nay cho thấy tầng lớp nhà phát triển đang cần cân nhắc lại cơ chế phí và mô hình rủi ro của LP để tiến tới phiên bản hiệu quả và bền vững hơn. Những cải tiến trong Uniswap v4 – đặc biệt là tính năng “Hook” – hiện đang là tâm điểm được giới DeFi theo dõi sát sao, nhằm đánh giá liệu hướng đi này có thể giải quyết các bất cập hiện tại hay không.

Bình luận: Việc Hayden Adams công khai bảo vệ AMM không chỉ là lời đáp trả cá nhân mà còn cho thấy niềm tin vào tiềm năng của AMM trong quy mô giao dịch toàn cầu. Khi DeFi dần trở thành lớp hạ tầng tài chính mới, câu hỏi về sự bền vững của AMM không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn liên quan đến định hướng phát triển toàn ngành. Việc giải quyết hiệu quả bài toán này sẽ là bước tiến quan trọng để AMM duy trì vai trò cốt lõi trong hệ sinh thái Web3.

Từ khóa: “AMM”, “Uniswap”, “LP”, “DeFi”