Nvidia(NVDA) và Apple(AAPL) đang rơi vào “thế lưỡng nan Trung Quốc”, bị kẹt giữa việc Mỹ siết kiểm soát xuất khẩu và sức ép đáp trả từ Bắc Kinh. Cả hai hãng từ lâu dựa vào thị trường Trung Quốc để bán chip cao cấp và đặt cơ sở sản xuất, nên dư địa xoay xở đang thu hẹp dần.
CNBC đưa tin việc Jensen Huang từ chức CEO Nvidia đã khiến rủi ro an ninh của hoạt động xuất khẩu chip sang Trung Quốc trở lại tâm điểm tranh luận. Cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Trung diễn ra vào ngày 19, và áp lực lên các doanh nghiệp làm ăn ở cả hai thị trường cũng tăng theo.
Gốc rễ của tranh luận là Mỹ nên bán bao nhiêu chip cao cấp cho Trung Quốc. Ông Huang lâu nay cho rằng công nghệ Mỹ phải tiếp tục được dùng tại Trung Quốc thì Mỹ mới giữ được lợi thế trong cuộc đua công nghệ.
Chính quyền Mỹ lại đi theo hướng ngược lại. Ngày 16, Washington đưa ra quy định chặn con đường để doanh nghiệp Trung Quốc truy cập từ xa các chip cao cấp thông qua trung tâm dữ liệu ở nước ngoài. Đây là biện pháp nhằm bịt lối lách kiểm soát xuất khẩu. Cùng ngày, Tổng thống Donald Trump thừa nhận trong chính quyền có bất đồng về việc kiểm soát công nghệ đối với Trung Quốc và cho biết ông sẽ là người đưa ra quyết định cuối cùng.
Mặt trận ngoại giao cũng mở rộng. Chín quốc gia đã ký “Tuyên bố San Francisco” do Bộ Ngoại giao Mỹ dẫn dắt. Tuyên bố này nhấn mạnh việc bảo vệ công nghệ nhạy cảm, với sự góp mặt của Singapore và Anh.
Công ty tư vấn Strategy Risks (New York) nêu trong báo cáo gửi khách hàng: “Doanh nghiệp hoạt động tại Trung Quốc phải đối mặt với những sức ép trái chiều từ Washington và Bắc Kinh”. Theo công ty này, động thái làm hài lòng chính phủ bên này có thể va chạm với bên kia, gây rủi ro cho khả năng tiếp cận thị trường, đầu tư và danh tiếng. Họ khuyến nghị ban lãnh đạo cân nhắc kỹ được - mất trước khi đưa ra quyết định quan trọng.
Rủi ro tương tự cũng được Phố Wall nhắc đến. Truist Securities đã hạ khuyến nghị đối với cổ phiếu Nvidia từ “mua” xuống “nắm giữ”, đồng thời điều chỉnh giá mục tiêu về 174 USD (khoảng 232.000 won). TheFly cho biết Truist nêu việc ông Huang từ chức và khả năng các doanh nghiệp, cơ quan chính phủ Trung Quốc tiếp cận GPU của Nvidia là các yếu tố rủi ro.
Apple vẫn sản xuất phần lớn iPhone tại Trung Quốc. Khu vực “Greater China” mà Apple dùng để gọi chung Trung Quốc đại lục, Hồng Kông và Đài Loan chiếm khoảng 15% doanh thu của hãng. Dù Apple đã mở rộng sản xuất tại Mỹ, trong đó có việc tái khẳng định sản xuất Mac mini ở Houston, trọng tâm sản xuất của hãng hiện vẫn nằm ở Trung Quốc.
Kyle Chan, nhà nghiên cứu tại Viện Brookings (Brookings Institution), nói với CNBC: “Các công ty công nghệ Mỹ đang đa dạng hóa hoạt động kinh doanh tại Trung Quốc. Nvidia và Apple là ngoại lệ nổi bật so với xu hướng này.” Nhận xét này cho thấy so với các hãng công nghệ lớn khác, hai công ty chưa giảm được đáng kể mức độ phụ thuộc vào Trung Quốc.
Ông Chan cho rằng John Ternus, người kế nhiệm Tim Cook ở vị trí CEO Apple, “có thể đẩy nhanh quá trình tách khỏi Trung Quốc mà ông Cook đã khởi động”. Tuy vậy, ông đánh giá: “Với độ sâu của chuỗi cung ứng sản xuất tại Trung Quốc, khó có thể xóa bỏ vai trò của nước này trong tương lai của Apple.”
Đòn bẩy của Bắc Kinh nằm ở đất hiếm. Trung Quốc nắm phần lớn chuỗi cung ứng khoáng sản then chốt và từng dùng nó như một quân bài trong đàm phán thương mại với Mỹ và châu Âu.
Cameron Johnson, đối tác cấp cao của Tidalwave Solutions có trụ sở tại Thượng Hải, nói: “Chúng ta đang tăng nguồn cung đất hiếm ngoài Trung Quốc, nhưng vẫn chưa đáp ứng quy mô mà thế giới cần.” Ông chỉ ra rằng tình trạng thiếu yttri có thể hạn chế việc sản xuất và bảo dưỡng động cơ máy bay. Nói cách khác, nếu Trung Quốc siết nguồn cung, tác động có thể lan sang cả những ngành sản xuất ngoài bán dẫn.
CNBC cho biết khi căng thẳng Mỹ - Trung leo thang, doanh nghiệp Mỹ chưa có lối thoát rõ ràng để tránh gián đoạn sản xuất. Hãng tin này cũng nêu nhiều nhận định cho rằng kỳ vọng Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình (Xi Jinping) mở rộng đáng kể thỏa thuận ngừng bắn thương mại mong manh hồi mùa thu năm ngoái là không lớn. Hai nhà lãnh đạo sẽ gặp nhau vào ngày 19.
Nhận định thị trường: Quy định hạn chế truy cập chip từ xa của Mỹ và đòn bẩy đất hiếm của Trung Quốc đang cùng làm tăng gánh nặng cho hoạt động kinh doanh của Nvidia và Apple tại Trung Quốc. Việc ông Jensen Huang từ chức CEO đã đưa rủi ro an ninh của xuất khẩu bán dẫn sang Trung Quốc trở lại thành chủ đề tranh luận.
Điểm cần theo dõi: Thượng đỉnh Mỹ - Trung diễn ra vào ngày 19 và nhiều ý kiến cho rằng kỳ vọng thỏa thuận ngừng bắn thương mại được mở rộng đáng kể không cao. Cần theo dõi phạm vi thực thi thực tế của quy định kiểm soát xuất khẩu cùng diễn biến nguồn cung đất hiếm.
Giải thích thuật ngữ: Greater China là cách Apple phân chia khu vực doanh thu, gộp Trung Quốc đại lục, Hồng Kông và Đài Loan. Đất hiếm là nhóm khoáng sản then chốt cho ngành sản xuất công nghệ cao, trong đó Trung Quốc nắm phần lớn chuỗi cung ứng. Yttri là một nguyên tố đất hiếm, được dùng trong sản xuất và bảo dưỡng động cơ máy bay.
Comment 0