Startup năng lượng châu Âu thu hút 25% tổng vốn đầu tư mạo hiểm (VC) toàn cầu trong lĩnh vực này năm 2025, tăng từ mức 15% cách đây 5 năm.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) thống kê tỷ trọng trên trong báo cáo State of Energy Innovation 2026. Hơn 40% startup năng lượng huy động vòng vốn đầu tiên đặt tại châu Âu.
Tỷ trọng huy động vốn ở giai đoạn đầu không đồng nghĩa với việc nhà máy đã đi vào hoạt động hay sản phẩm đã được bán ra. Mức vốn mỗi doanh nghiệp châu Âu huy động nhìn chung thấp hơn các doanh nghiệp cùng ngành tại Mỹ.
Leon Stille, cây bút cộng tác của OilPrice, viết trong bài phân tích đăng lúc 1 giờ sáng ngày 17 theo giờ Việt Nam: “Cần giảm chi phí thất bại, nhưng không nên đẩy toàn bộ gánh nặng đó sang người lao động”. Ông cho rằng với những dự án cần vốn đầu tư thiết bị và thử nghiệm trước, cần tìm cách đưa nhân lực, công nghệ và tài sản của doanh nghiệp thất bại vào các dự án tiếp theo.
Chủ tịch FESDI Oliver Coste viết trong một bài đăng công khai: “Châu Âu không cần phải trở thành Mỹ. Cần chấm dứt việc trừng phạt thất bại”. Ông đưa ra biểu đồ với lập luận rằng các cơ chế giảm chi phí sau thất bại có vai trò quan trọng đối với đổi mới năng lượng.
Coste so sánh tổng chi phí khi các công ty công nghệ lớn cắt giảm 1.000 lao động có tay nghề, dựa trên 1.743 kế hoạch tái cơ cấu tại 24 quốc gia. Biểu đồ thể hiện chi phí bằng số tháng lương.
Số liệu này không trực tiếp đo chi phí phá sản của startup. Biểu đồ so sánh chi phí tái cơ cấu cũng không đủ để kết luận quy định về sa thải là nguyên nhân cản trở đổi mới.
Trong một tài liệu nghiên cứu công bố tháng 9/2026, nhóm nghiên cứu IEP@Bocconi khảo sát 200 doanh nghiệp tại Mỹ, Đan Mạch, Đức và Italy. Chưa đến 15% doanh nghiệp trả lời cho biết chi phí tái cơ cấu là trở ngại lớn nhất đối với đổi mới.
Ở các công ty công nghệ cao, tỷ lệ này gần gấp ba lần nhóm doanh nghiệp thuộc các ngành truyền thống. Tuy nhiên, khảo sát chỉ có 36 công ty công nghệ cao; nhóm nghiên cứu cho biết quy mô mẫu nhỏ khiến việc đưa ra kết luận thống kê trở nên khó khăn.
Coste phản bác rằng khảo sát chưa bao gồm đủ doanh nghiệp lớn. Ông nêu ước tính chi phí tái cơ cấu tại các công ty lớn của Italy tương đương 48 tháng lương, cao hơn mức 9,6 tháng trong mẫu khảo sát.
Nhóm nghiên cứu cho biết khó so sánh trực tiếp hai con số do khác biệt về thành phần mẫu và phương pháp ước tính. Nhóm cũng nhận định chưa có đủ bằng chứng để kết luận quy định lao động là nguyên nhân chính tạo ra chênh lệch chi phí.
Cơ quan Thị trường Lao động và Tuyển dụng Đan Mạch (Danish Agency for Labour Market and Recruitment) mô tả mô hình “flexicurity” của nước này là sự kết hợp giữa khả năng chuyển việc cao, mạng lưới an sinh thu nhập cho người thất nghiệp và các chính sách thị trường lao động chủ động. Mô hình này đồng thời đề cập đến việc doanh nghiệp điều chỉnh nhân sự và hỗ trợ người thất nghiệp.
Vì vậy, không thể chỉ giải thích flexicurity bằng thủ tục sa thải. Mô hình này kết hợp sự linh hoạt để người lao động chuyển việc với bảo đảm thu nhập và hỗ trợ tìm việc trong thời gian thất nghiệp.
Với những dự án cần đầu tư thiết bị như sản xuất pin và điện khí hóa công nghiệp, cần xem xét liệu vốn huy động có chuyển thành năng lực sản xuất thực tế hay không.
Northvolt nộp đơn xin phá sản tại Thụy Điển ngày 12/3/2025. Công ty nêu chi phí vốn tăng, bất ổn địa chính trị, gián đoạn chuỗi cung ứng, biến động nhu cầu và các vấn đề trong quá trình mở rộng sản xuất là những yếu tố khiến tình hình tài chính xấu đi.
Các cơ sở của Northvolt tại Thụy Điển được chuyển giao cho Lyten vào tháng 2/2026. Lyten cho biết trong phần giới thiệu cơ sở rằng hoạt động sản xuất pin đã được khôi phục và đang tăng sản lượng. Tuy nhiên, ngày 22/10/2026, Anders Jakobsson, công nhân tại cơ sở Lyten kiêm đại diện an toàn, nói: “Chúng tôi đang sửa chữa và tinh chỉnh máy móc. Hiện vẫn chưa có sản xuất”. Việc cơ sở hoạt động trở lại cần được phân biệt với việc pin thực sự được sản xuất.
Tháng 3/2026, Ủy ban châu Âu (European Commission) đề xuất khuôn khổ pháp lý “EU Inc.”, bao gồm thành lập doanh nghiệp trực tuyến và các thủ tục phá sản số. Đề xuất này hiện vẫn đang ở giai đoạn đề xuất.
Comment 0