Jason Furman, giáo sư chính sách kinh tế tại Trường Kennedy thuộc Đại học Harvard, chọn mức giảm 25% làm mốc tham chiếu trong kịch bản bong bóng AI vỡ. Trong bài viết ngày 15, ông viết: “Nếu phải chọn một mốc, tôi sẽ chọn mức giảm 25%.” Đây là giả định bong bóng AI tồn tại rồi vỡ, không phải dự báo thị trường thực tế sẽ giảm.
Phân tích lấy giá đóng cửa ngày 13 tháng 11 làm mốc. Furman nói ông chưa tin chắc cổ phiếu liên quan đến AI đang ở trong bong bóng, đồng thời cho rằng tuyên bố bong bóng quá sớm cũng có thể là nhận định sai.
Ông nêu mức giảm 35% là trường hợp xấu hơn, còn mức giảm 50% là tình huống cực đoan có xác suất rất thấp. Mốc 25% là kịch bản giảm nhẹ hơn hai mức này.
Nếu cổ phiếu của bảy công ty AI lớn gồm Nvidia (NVDA), Microsoft (MSFT), Alphabet (GOOGL), Amazon (AMZN), Meta (META), Broadcom (AVGO) và Oracle (ORCL) cùng giảm 50%, trong khi các cổ phiếu khác đi ngang, toàn thị trường sẽ giảm 11%. Phép tính này chưa tính đến tác động lan sang những ngành khác.
P/E dự phóng là tỷ lệ so sánh giá cổ phiếu hiện tại với lợi nhuận dự kiến trong tương lai. Furman tính toán rằng nếu P/E dự phóng của S&P 500 giảm từ 18,3 lần xuống 15 lần, mức trung bình kể từ năm 1979, thị trường sẽ giảm 18%. Kịch bản này chưa tính đến khả năng lợi nhuận dự kiến đi xuống.
Nếu cộng thêm giả định lợi nhuận dự kiến giảm 20%, mức giảm sẽ lên 34%. Trong phép tính riêng dựa trên Shiller CAPE, nếu chỉ số này trở lại mức trung bình 23,6 lần kể từ năm 1979, mức giảm là 41%. Shiller CAPE so sánh giá cổ phiếu với lợi nhuận bình quân 10 năm trong quá khứ sau khi điều chỉnh theo lạm phát.
Từ cuối năm 2019, S&P 500 tăng khoảng 135%, còn lợi nhuận của các doanh nghiệp trong chỉ số tăng khoảng 125%. P/E dự phóng hiện ở mức 18,3 lần, thấp hơn mức 24–25 lần trong giai đoạn 1999–2000.
Furman cũng lưu ý triển vọng lợi nhuận trong tương lai có thể đã phản ánh sự lạc quan quá mức về AI. Vì vậy, ước tính mức giảm sẽ thay đổi tùy theo cách tính hệ số định giá và dự báo lợi nhuận.
Ông cũng ước tính rằng nếu thị trường giảm 25%, giá trị cổ phiếu do các hộ gia đình Mỹ nắm trực tiếp hoặc gián tiếp qua quỹ tương hỗ và tài khoản hưu trí sẽ giảm khoảng 19.000 tỷ USD. Theo tỷ giá chuẩn mua bán của Ngân hàng KB Kookmin do Hiệp hội Thương mại Quốc tế Hàn Quốc công bố ngày 16 tháng 11 (1 USD = 1.335,20 won), con số này tương đương khoảng 25,37 triệu tỷ won.
Đây là mức thay đổi trong giá trị định giá cổ phiếu do các hộ gia đình nắm giữ, không phải khoản lỗ thực tế đã được chốt bằng việc bán cổ phiếu.
Phân tích cũng so sánh giá quyền chọn S&P 500 đáo hạn tháng 12 năm 2027. Dựa trên giá quyền chọn, Furman ước tính khả năng chỉ số kết thúc ngày đáo hạn thấp hơn ít nhất 20% là 11%, còn khả năng giảm xuống khoảng một nửa mức hiện tại là 2%.
Các con số này chỉ phản ánh khả năng chỉ số đóng cửa ở những mức đó vào ngày đáo hạn; chúng không tính trường hợp chỉ số giảm mạnh rồi phục hồi trước thời điểm này. Furman lưu ý giá quyền chọn trong quá khứ đôi khi phát tín hiệu sau khi đợt giảm đã bắt đầu, thay vì cảnh báo trước.
Trong cuộc trò chuyện của Paul Krugman được ghi âm ngày 12, Jared Bernstein nói: “Mức vay nợ đã tăng lên đáng kể, làm gia tăng những lo ngại này.” Nhận định này xem việc vay nợ nhiều hơn để đầu tư vào AI là một yếu tố rủi ro. Trong cùng cuộc trò chuyện, Furman cho biết ông lo ngại hơn về khả năng xuất hiện cú sốc chưa được nhận diện trong hệ thống tài chính so với bản thân việc giá cổ phiếu giảm.
Phân tích chỉ đề cập thị trường chứng khoán Mỹ, không xem xét giá tài sản số hay tác động của đợt giảm chứng khoán tới tài sản số. TokenPost từng đề cập các kênh mà bong bóng AI vỡ có thể ảnh hưởng đến Bitcoin (BTC) trong một phân tích kịch bản riêng. Furman cho biết ông sẽ xem xét trong bài viết tiếp theo tác động của việc giá cổ phiếu giảm đối với tiêu dùng và tăng trưởng kinh tế.
Comment 0