26% người dùng dịch vụ tài chính tại Anh xem AI phổ thông là nguồn thông tin và tư vấn tài chính đáng tin cậy. Trong khi đó, 40% nhận biết rằng hiện chưa có kênh khắc phục chính thức nếu lời khuyên tài chính từ AI sai.
Cuộc khảo sát do Cơ quan Quản lý Tài chính Anh (Financial Conduct Authority, FCA) đặt hàng và Yonder thực hiện vào tháng 4 năm 2026, với 5.026 người dùng dịch vụ tài chính ở Anh có tài khoản ngân hàng dùng thường xuyên như tài khoản thanh toán hoặc tiết kiệm. Bảng hỏi nêu các AI phổ thông như ChatGPT, Claude và Google Gemini.
16% người trả lời cho biết họ đang dùng AI cho các công việc tài chính cá nhân. Tỷ lệ 26% đo nhận thức về việc xem AI là nguồn thông tin hoặc tư vấn đáng tin cậy; con số này không cho biết tỷ lệ sử dụng AI để nhận lời khuyên đầu tư thực tế hay độ chính xác của câu trả lời AI.
Bruce Keith, đồng sáng lập kiêm CEO của InvestorAi, viết trong bài bình luận công bố ngày 16 tháng 11: “Công nghệ thay đổi cách lời khuyên được tạo ra, chứ không thay đổi việc ai phải chịu trách nhiệm”. Ông cho rằng nhà cung cấp dịch vụ vẫn phải chịu trách nhiệm dù cách AI đưa ra câu trả lời có thay đổi.
Keith nêu ba điều kiện để AI dùng trong đầu tư tạo được niềm tin: lưu lại hồ sơ của mô hình đã được dùng trong đầu tư thực tế, kiểm chứng bằng dữ liệu mà mô hình chưa thấy trong quá trình huấn luyện, và có tiêu chí tạm dừng giao dịch khi mức độ chắc chắn thấp. Ông lấy mô hình của công ty mình làm ví dụ.
Báo cáo Mills Review do FCA công bố ngày 6 tháng 7 cho rằng ranh giới giữa quyền hạn và trách nhiệm ngày càng quan trọng khi AI chuyển từ tóm tắt thông tin sang đề xuất quyết định đầu tư và thực hiện giao dịch. Việc AI cung cấp thông tin và việc AI thay mặt người dùng thực hiện quyết định tài chính có thể đặt ra những vấn đề bảo vệ người tiêu dùng khác nhau.
Báo cáo đề xuất người dùng nên đặt trước phạm vi và giới hạn giao dịch được giao cho AI, đồng thời có thể rút lại sự đồng ý. Báo cáo cũng lưu ý cần ghi lại AI đã thực hiện việc gì và dựa trên quyền hạn nào để người dùng có thể xác định trách nhiệm và khiếu nại sau đó.
Trong văn bản trả lời công bố ngày 6 tháng 11, FCA cho biết người dùng AI phổ thông như các dịch vụ hiện được cấu hình không thuộc phạm vi giải quyết khiếu nại của Cơ quan Thanh tra Tài chính (Financial Ombudsman Service, FOS) hoặc bồi thường của Chương trình Bồi thường Dịch vụ Tài chính (Financial Services Compensation Scheme, FSCS). Lý do là thông tin tài chính do AI phổ thông cung cấp có địa vị pháp lý khác với tư vấn tài chính từ công ty tài chính được quản lý.
Tuy nhiên, trong Mills Review, FCA cho biết luật bảo vệ người tiêu dùng có thể là căn cứ khắc phục trong một số trường hợp. Việc áp dụng tùy thuộc vào tình huống, nên điều này không có nghĩa là mọi lời khuyên sai từ AI đều không thể được khắc phục.
Trong ý kiến gửi về Mills Review, UK Finance đánh giá công cụ AI có thể hỗ trợ phân tích doanh nghiệp trong quyết định đầu tư và hạ thấp rào cản gia nhập thị trường cho doanh nghiệp mới. Tổ chức này đồng thời cảnh báo nội dung do AI tạo ra nhưng chưa được kiểm chứng có thể lan truyền nhanh trên mạng xã hội.
Tổ chức tư vấn người tiêu dùng Citizens Advice thừa nhận lợi ích của lời khuyên AI chính xác, nhưng cho biết đã gặp các câu trả lời thiếu bối cảnh và những ví dụ được dẫn ra nhưng không có thật trong quá trình tư vấn. Trong ý kiến gửi về báo cáo, tổ chức này cũng đề xuất cần thông báo rõ khi dịch vụ AI được dùng cho quyết định tài chính và tăng cường lưu hồ sơ quyết định.
Trong ý kiến gửi về Mills Review, FOS cho biết khi đó số khiếu nại liên quan đến việc doanh nghiệp sử dụng AI còn rất ít. Cơ quan này lưu ý lời khuyên tài chính từ AI không được quản lý có thể nằm ngoài phạm vi thẩm quyền của FOS; đồng thời đề xuất FCA hướng dẫn các công ty tài chính được quản lý lưu lại căn cứ quyết định, cách con người can thiệp và giải thích những nội dung này cho người tiêu dùng khi sử dụng AI.
Trong một khảo sát riêng của FCA với 666 người Anh từ 18 đến 40 tuổi đang đầu tư hoặc cân nhắc đầu tư trong 12 tháng tới, 56% cho biết họ tin tưởng AI hỗ trợ quyết định đầu tư. Do mẫu khảo sát và câu hỏi khác với cuộc khảo sát 5.026 người, không thể so sánh trực tiếp tỷ lệ 56% với 26% để kết luận niềm tin đang tăng.
Điểm giao thoa với tiền mã hóa nằm ở hạ tầng thanh toán, thay vì hoạt động đầu tư. Mills Review nêu kịch bản AI agent sử dụng thẻ, chuyển khoản ngân hàng, ví hoặc stablecoin làm phương tiện thanh toán.
TokenPost từng đề cập đến vấn đề chưa có quy trình chuẩn rõ ràng để khiếu nại và nhận hoàn tiền nếu AI agent thanh toán sai. Kịch bản thanh toán của FCA cũng không có nghĩa AI đã quản lý danh mục đầu tư tiền mã hóa trong thực tế.
FCA cho biết sẽ triển khai 6 trong số 7 khuyến nghị của Mills Review. Hiện cơ quan này chưa có kế hoạch rà soát phạm vi quản lý theo một lịch trình cố định, nhưng đang xem xét cách làm rõ mức độ áp dụng của các quy định hiện hành.
Comment 0