Ước tính: Lạm phát lõi cao hơn 0,14 điểm phần trăm khi lạm phát giá dầu tương đối cao hơn 10 điểm

Kể từ năm 2021, khi lạm phát giá dầu tương đối cao hơn 10 điểm phần trăm, lạm phát lõi được ước tính cao hơn khoảng 0,14 điểm phần trăm. Ước tính trước đại dịch là 0,01 điểm phần trăm, nhưng không có ý nghĩa thống kê.

Các nhà nghiên cứu thuộc Hội đồng Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Federal Reserve) công bố phân tích này trong FEDS Notes ngày 9. Nhóm tác giả lưu ý bài viết thể hiện quan điểm của họ, không phải lập trường chính thức của Fed hay dự báo lạm phát chính thức cho Mỹ và các nền kinh tế khác.

Nghiên cứu phân tích dữ liệu của Canada, Khu vực đồng euro, Nhật Bản, Anh và Mỹ từ quý I/2000 đến quý II/2026. Nhóm nghiên cứu dùng chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) lõi của Mỹ và chỉ số giá tiêu dùng (CPI) lõi của bốn nền kinh tế còn lại.

“Lạm phát giá dầu tương đối” trong nghiên cứu không phải mức tăng giá dầu thô. Nhóm nghiên cứu tính mức tăng theo quý của dầu Brent quy đổi sang đồng tiền từng khu vực rồi so sánh với lạm phát lõi tại khu vực đó.

Ước tính mức độ giá dầu truyền sang lạm phát lõi trở nên có ý nghĩa thống kê sau đại dịch. Tuy nhiên, kết quả khác nhau giữa các nền kinh tế: tác động này tăng đáng kể tại Canada, Nhật Bản và Mỹ, trong khi mức tăng tại Khu vực đồng euro và Anh không có ý nghĩa thống kê.

Hệ số phản ánh độ dai dẳng của lạm phát cũng tăng sau năm 2021. Hệ số này cho biết lạm phát trước đó còn ảnh hưởng đến lạm phát về sau ở mức nào; tại cả năm nền kinh tế, hệ số tăng từ khoảng 0,35 trước đại dịch lên khoảng 0,65 sau đó.

Dù loại trực tiếp các mặt hàng năng lượng, lạm phát lõi vẫn có thể chịu tác động từ chi phí năng lượng gián tiếp. Cơ quan Thống kê Quốc gia Anh (ONS) giải thích trong hướng dẫn tính CPI lõi rằng điện, khí đốt và nhiên liệu được loại khỏi chỉ số, nhưng chi phí năng lượng gián tiếp đã phản ánh trong giá lưu trú, viễn thông, vận tải và vật liệu xây dựng vẫn được tính. Đây là cách tính CPI của Anh.

Nhóm nghiên cứu cũng tính tác động tích lũy nếu giá dầu tăng vĩnh viễn 10%. Khi độ dai dẳng của lạm phát và mức truyền dẫn từ giá dầu đều ở mức trước đại dịch, mức giá lõi được ước tính cao hơn 0,05% sau ba năm. Khi cả hai yếu tố ở mức sau đại dịch, mức giá này cao hơn 0,35% sau 12 quý. Đây là kết quả mô hình về mặt bằng giá lõi, không phải tỷ lệ lạm phát lõi.

Một phân tích riêng về các đường đi của lạm phát sử dụng dữ liệu lạm phát lõi đến quý II/2026, đường cong hợp đồng tương lai dầu Brent đầu tháng 8 và chỉ số áp lực chuỗi cung ứng đến tháng 6. Từ các dữ liệu đầu vào này, nhóm nghiên cứu tính toán đường đi của lạm phát trong kịch bản mức truyền dẫn từ giá dầu và độ dai dẳng của lạm phát tăng lên.

Trong kịch bản đó, lạm phát lõi bình quân của năm nền kinh tế tiến gần 2,8% vào giữa năm 2027 rồi giảm xuống khoảng 2,2% vào cuối năm 2028. Kết quả dựa trên giả định mức truyền dẫn từ giá dầu và độ dai dẳng của lạm phát duy trì đến năm 2028.

Nhóm nghiên cứu gọi đường đi này là “mức trần” của tác động, không phải dự báo trung tâm. Họ cho biết giai đoạn phân tích sau đại dịch ngắn và bất thường, đồng thời nhiều cú sốc chồng lấn như nhu cầu phục hồi, kích thích tài khóa, thị trường lao động và gián đoạn chuỗi cung ứng khiến khó tách riêng tác động của giá dầu.

Nhóm nghiên cứu đánh giá tác động lan tỏa vòng hai của cú sốc giá dầu hiện chưa xuất hiện. Tuy nhiên, nếu giá dầu duy trì ở mức cao lâu hơn đường đi phản ánh trong giá hợp đồng tương lai, tác động truyền dẫn mạnh như sau đại dịch có thể tái diễn.

Mô hình cấu trúc cho thấy nếu độ dai dẳng của lạm phát và mức truyền dẫn từ giá dầu cùng tăng, hoạt động kinh tế sẽ suy yếu trong khi cần thắt chặt chính sách tiền tệ đáng kể để kiềm chế lạm phát. Đây là mô phỏng theo các điều kiện do nhóm nghiên cứu đặt ra, không phải tín hiệu về một lộ trình lãi suất cụ thể.

Mối liên hệ với Bitcoin (BTC) nằm ở đường đi của lạm phát và chính sách tiền tệ, chứ không phải tác động trực tiếp từ giá dầu. Trong nghiên cứu năm 2023, các nhà nghiên cứu thuộc Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) phân tích rằng việc Mỹ thắt chặt tiền tệ có xu hướng làm giảm yếu tố giá chung của các tài sản tiền mã hóa thông qua kênh khẩu vị rủi ro. Nghiên cứu này không đo lường tác động trực tiếp của cú sốc giá dầu lên giá Bitcoin.

Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) cho biết trong lịch công bố rằng CPI tháng 10 sẽ được công bố lúc 8 giờ 30 sáng ngày 10 theo giờ miền Đông Mỹ, tức 22 giờ 30 cùng ngày theo giờ Hàn Quốc. Chỉ số giá của một tháng là một trong những dữ liệu cho thấy chi phí năng lượng gián tiếp đang phản ánh vào lạm phát lõi như thế nào.