Meta đặt chỗ tối đa 1 GW điện mặt trời vũ trụ; khả năng cấp điện từ năm 2030 phụ thuộc thử nghiệm

Meta (META) đã đặt chỗ công suất cung ứng điện tối đa 1 GW từ công ty điện mặt trời vũ trụ Overview Energy. Đây là thỏa thuận về công suất có thể được cung ứng trong tương lai, chưa phải thành tích cấp điện thương mại.

Meta cho biết hợp tác với Overview Energy nhằm đáp ứng nhu cầu điện của các trung tâm dữ liệu AI. Trong thông báo chính thức công bố lúc 19 giờ ngày 27 tháng 4 năm 2026 (KST), công ty nêu kế hoạch thử nghiệm trên quỹ đạo vào năm 2028. Nếu thử nghiệm thành công, việc cấp điện thương mại vào lưới điện Mỹ có thể bắt đầu sớm nhất từ năm 2030.

Điện mặt trời vũ trụ là công nghệ thu năng lượng mặt trời trên quỹ đạo rồi truyền xuống mặt đất để sử dụng. Cách thu và truyền năng lượng cũng như thiết bị trên mặt đất khác nhau tùy dự án.

Trong phương thức vi sóng thông thường, bộ thu chỉnh lưu trên mặt đất (rectenna) chuyển năng lượng sóng vô tuyến thành điện. Overview Energy theo đuổi thiết kế riêng, truyền năng lượng thu được trên quỹ đạo dưới dạng tia cận hồng ngoại để tạo điện tại các cơ sở điện mặt trời hiện có.

Viện Công nghệ California (California Institute of Technology, Caltech) đã trình diễn truyền điện không dây từ không gian bằng thiết bị MAPLE thuộc SSPD-1, được phóng vào năm 2023. Thông báo kết quả nhiệm vụ của Caltech cho biết tín hiệu hướng về Trái đất cũng được phát hiện trên mặt đất, nhưng đây không phải trường hợp cấp điện vào lưới điện.

Star Catcher cho biết trong thử nghiệm trên mặt đất, công ty đã truyền năng lượng tới tấm pin mặt trời dành cho vệ tinh ở cách xa hơn 100 m. Thử nghiệm này diễn ra trên mặt đất, khác với việc chứng minh khả năng truyền điện từ quỹ đạo xuống mặt đất.

Tại Nhật Bản, phần lớn thiết bị chính của vệ tinh thử nghiệm OHISAMA đã được chế tạo và đang trong quá trình lắp ráp. Tóm tắt tham luận tại Đại hội Du hành vũ trụ Quốc tế năm 2026, có sự tham gia của các đại diện Cơ quan Thám hiểm Hàng không Vũ trụ Nhật Bản (Japan Aerospace Exploration Agency, JAXA) và Japan Space Systems, cho biết kế hoạch gồm 5 thí nghiệm trên vệ tinh hạng 180 kg, trong đó có truyền vi sóng xuống mặt đất và thử nghiệm thu, sử dụng điện. Tài liệu nêu kế hoạch thử nghiệm, không xác nhận vệ tinh đã được phóng hay thử nghiệm đã thành công.

JAXA dự kiến hệ thống điện mặt trời vũ trụ sẽ được ứng dụng thực tiễn vào nửa sau thế kỷ 21. Việc lắp ráp vệ tinh thử nghiệm của Nhật Bản là một giai đoạn phát triển, tách biệt với mục tiêu thương mại hóa dài hạn.

Nghiên cứu OMEGA của Trung Quốc đề cập cấu hình nhà máy điện phân tán, chùm vi sóng hẹp và thiết kế bộ thu chỉnh lưu trên mặt đất. Tài liệu này không nêu mối liên hệ trực tiếp với quan hệ cung ứng của một công ty bán dẫn cụ thể hay hoạt động tài sản số, blockchain.

Nghiên cứu về điện mặt trời vũ trụ quy mô nhỏ do chính phủ Anh công bố ngày 13 tháng 2 năm 2026 đưa ra kịch bản phóng mô hình sản phẩm khả dụng tối thiểu (MVP) vào năm 2030, với mục tiêu cung cấp 31 MW từ quỹ đạo elip cao (HEO). Báo cáo nêu lịch trình có thể thay đổi tùy theo nguồn vốn, quy định và tiến độ phát triển công nghệ.

Thử nghiệm truyền điện trên quỹ đạo của Mỹ, lắp ráp vệ tinh tại Nhật Bản, nghiên cứu thiết kế ở Trung Quốc và lịch trình mô hình của Anh đang ở những giai đoạn và hướng tới các mục tiêu khác nhau. Vì vậy, khó có thể so sánh trực tiếp chúng như cùng một lịch trình thương mại hóa hoặc xếp hạng giữa các quốc gia.

Ngày 4 tháng 2, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) tiếp nhận hồ sơ của SpaceX xin triển khai mạng vệ tinh trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo với quy mô tối đa 1 triệu vệ tinh và lấy ý kiến. Hồ sơ này khác với đơn xin cấp phép xây dựng nhà máy điện mặt trời vũ trụ để truyền điện xuống mặt đất. Kế hoạch phóng hai vệ tinh của Google để thử nghiệm hiệu suất AI trong môi trường không gian mà TokenPost từng đưa tin cũng không bao gồm việc truyền điện xuống mặt đất.

Trong phân tích chi phí năm 2024, NASA tính chi phí điện quy dẫn của hai thiết kế điện mặt trời vũ trụ lần lượt là 0,61 USD và 1,59 USD/kWh, với giả định cả hai đi vào hoạt động năm 2050. Chi phí năng lượng tái tạo trên mặt đất được báo cáo dùng để so sánh là 0,02–0,05 USD/kWh.

Chi phí điện quy dẫn so sánh tổng chi phí trong thời gian vận hành của cơ sở với lượng điện sản xuất. Chỉ số này không đồng nghĩa với giá bán điện thực tế hay kết quả vận hành.

Theo mô hình của NASA, chi phí phóng chiếm lần lượt 71% và 77% tổng chi phí của hai thiết kế vũ trụ. Báo cáo nêu việc lắp ráp và bảo trì cấu trúc trên quỹ đạo, truyền điện hiệu quả, cùng chi phí phóng và sản xuất là những thách thức công nghệ chính.

Nhu cầu điện của các trung tâm dữ liệu AI là một trong những bối cảnh thúc đẩy các dự án điện mặt trời vũ trụ. TokenPost từng đưa tin khoảng 89% trong tổng số đơn đăng ký kết nối điện quy mô lớn 438.000 MW tại Texas liên quan đến các trung tâm dữ liệu. Quy mô đơn đăng ký kết nối không phải lượng điện tiêu thụ thực tế hay sản lượng cung cấp từ điện mặt trời vũ trụ.

Với Meta, bước tiếp theo là kế hoạch thử nghiệm trên quỹ đạo vào năm 2028. Khả năng bắt đầu cấp điện thương mại từ năm 2030 vẫn phụ thuộc vào kết quả thử nghiệm.