Tòa phúc thẩm liên bang Mỹ bác lệnh điều động Vệ binh Quốc gia California

Tòa Phúc thẩm Liên bang khu vực 9 của Mỹ giữ nguyên phán quyết cấp dưới, ngăn Tổng thống Donald Trump đưa Vệ binh Quốc gia California vào quyền chỉ huy liên bang. Tòa nhận định các cuộc biểu tình phản đối chiến dịch truy quét nhập cư ở Los Angeles không thể được xem là “nổi loạn” chống chính phủ liên bang.

Trong phán quyết công bố ngày 23 tháng 10, tòa cho rằng lệnh của Tổng thống Trump hồi tháng 6 năm 2025, đưa 4.000 thành viên Vệ binh Quốc gia California dưới quyền chỉ huy liên bang, vượt quá thẩm quyền theo luật. Với tỷ lệ 2 phiếu thuận và 1 phiếu chống, tòa giữ nguyên lệnh cấm điều lực lượng tới Los Angeles và yêu cầu trả quyền chỉ huy cho Thống đốc Gavin Newsom.

Khi đó, Tổng thống Trump ra lệnh đưa Vệ binh Quốc gia vào phục vụ liên bang trong 60 ngày, với lý do bảo vệ nhân sự và cơ sở liên bang. California phản đối và khởi kiện. Chính phủ liên bang viện dẫn điều khoản luật cho phép huy động Vệ binh Quốc gia của một bang khi quân đội chính quy không thể thực thi luật liên bang hoặc khi xảy ra nổi loạn chống chính phủ liên bang.

Tòa phúc thẩm bác cả hai căn cứ. Tòa nhận định chính phủ liên bang có quyền dùng quân đội chính quy để thực thi pháp luật, nhưng không chứng minh được rằng lực lượng này không thể thực hiện nhiệm vụ. Tòa áp dụng tiêu chuẩn mà Tòa án Tối cao liên bang đưa ra trong vụ huy động Vệ binh Quốc gia Illinois năm 2025.

Về cáo buộc nổi loạn, tòa phân biệt hành vi bạo lực xảy ra tại các cuộc biểu tình với việc hình thành một cuộc nổi loạn. Phán quyết ghi nhận một số người biểu tình ném đồ vật vào đặc vụ liên bang và đốt xe. Tuy nhiên, tòa cho rằng không có bằng chứng về bạo lực có tổ chức hoặc một phong trào nhằm lật đổ toàn bộ chính phủ liên bang.

Tòa nhận định mục đích của người biểu tình là phản đối chiến dịch truy quét nhập cư, chứ không phải chống lại toàn bộ chính phủ. Phán quyết cũng nêu rằng lực lượng thực thi pháp luật dân sự đã ứng phó với những va chạm ban đầu.

Trong ý kiến bất đồng, Thẩm phán Mark Bennett cho rằng tòa nên chấp thuận đề nghị rút kháng cáo của chính phủ liên bang, vì tình hình pháp lý đã thay đổi sau phán quyết của Tòa án Tối cao. Ông cũng phản đối việc dựa vào các văn bản đệ trình trước đó, vốn không phản ánh môi trường pháp lý đã thay đổi, để xem xét những vấn đề quan trọng.

Phán quyết lần này không chuyển quyền chỉ huy Vệ binh Quốc gia cho bang lần nữa. Văn phòng Tổng chưởng lý California cho biết quyền chỉ huy đã được trả cho Thống đốc Newsom theo một phán quyết trước đó. Vụ kháng cáo này xem xét lệnh điều động liên bang ban đầu năm 2025; các kháng cáo riêng về lệnh gia hạn điều động sau đó và hoạt động thực thi pháp luật dân sự của Vệ binh Quốc gia vẫn đang được giải quyết.