Pháp tăng 200 triệu euro ngân sách giáo dục năm 2026 sau biểu tình hơn 250.000 người

Chính phủ Pháp thông báo tăng ngân sách giáo dục năm 2026 thêm 200 triệu euro so với năm trước và bổ sung khoảng 5.900 việc làm. Theo số liệu của chính phủ, hơn 250.000 người đã tham gia các cuộc biểu tình trên toàn nước Pháp, yêu cầu cải thiện điều kiện giáo dục.

Ngày 6 tháng 10, học sinh, giáo viên và phụ huynh nêu các vấn đề như thiếu giáo viên và nhân viên, trường học xuống cấp. AP đưa tin về quy mô biểu tình, dẫn số liệu của chính phủ.

Trong bài đăng trên Substack ngày 8 tháng 10, nhà kinh tế học Paul Krugman cho rằng áp lực chi trả lương hưu đã làm giảm nguồn lực dành cho các khoản chi khác như giáo dục, đồng thời nhận định biểu tình của học sinh và bất ổn trên thị trường trái phiếu chính phủ có tác động qua lại. Đây là cách diễn giải của Krugman; số liệu chính thức chưa chứng minh quan hệ nhân quả giữa chi tiêu lương hưu và các cuộc biểu tình.

Thông báo tăng ngân sách của Bộ Giáo dục Pháp không phù hợp với cách mô tả rằng ngân sách giáo dục bị cắt giảm, nếu xét tổng ngân sách. Tuy nhiên, tổng ngân sách và việc phân bổ nhân sự tại từng trường cũng như tình trạng cơ sở vật chất là những vấn đề riêng biệt.

Các vấn đề trong biểu tình cũng không thể gói gọn trong ngân sách. Theo cuộc tham vấn ý kiến học sinh được Le Monde đưa tin, lịch học là vấn đề được nhắc đến nhiều nhất. Việc bố trí giáo viên thay thế, tiêu chuẩn chuyên môn và tình trạng thiếu giáo viên, thiếu tiết học cũng là những điểm bất bình chính.

Gánh nặng tài chính cũng thể hiện trong dự báo nợ của chính phủ. Trong báo cáo công bố ngày 6 tháng 10, Tổng cục Ngân khố Pháp và Cơ quan Quản lý Nợ Pháp dự báo nợ công sẽ tương đương 119,3% GDP năm 2026 và 121,7% năm 2027.

Ủy ban châu Âu dự báo tỷ lệ nợ công của Pháp năm 2026 là 118,1%. Con số này khác với dự báo của chính phủ Pháp, vì vậy cần phân biệt rõ chủ thể đưa ra dự báo và cơ sở tính toán.

Hội đồng Tư vấn Hưu trí cho biết chi tiêu lương hưu chiếm 13,9% GDP năm 2024. Theo kịch bản cơ sở, tỷ lệ này sẽ là 14,0% vào năm 2030 và 14,2% vào năm 2070. Chỉ riêng các số liệu này chưa đủ để xác nhận nhận định của Krugman rằng chi tiêu lương hưu đã lấn át ngân sách giáo dục.