Điểm viết bản nháp bằng AI cao hơn 0,38 độ lệch chuẩn, khác biệt theo thâm niên

Trong bài kiểm tra viết bản nháp bằng AI, luật sư đạt điểm cao hơn nhóm đối chứng 0,38 độ lệch chuẩn. Nhưng ở bài kiểm tra rà soát tài liệu không dùng AI, mức cải thiện trung bình chỉ xuất hiện ở những luật sư có ít nhất 7 năm kinh nghiệm. Kết quả nghiên cứu cho thấy chất lượng sản phẩm làm ra với AI và năng lực thể hiện khi không có công cụ này có thể khác nhau.

Giáo sư kinh tế David Autor tại MIT cùng nhóm nghiên cứu trình bày thí nghiệm ngẫu nhiên kéo dài 3 tháng với 133 luật sư thuộc 11 hãng luật sở hữu trí tuệ ở Mỹ trong một tài liệu nghiên cứu do Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia Mỹ (NBER) công bố vào tháng 9 năm 2026. Tài liệu chưa trải qua bình duyệt.

Sau 90 ngày, các luật sư được phép sử dụng công cụ AI đạt điểm bài kiểm tra viết bản nháp bằng sáng chế cao hơn nhóm đối chứng trung bình 0,38 độ lệch chuẩn. Theo phần giải thích do Google Research công bố, mức chênh lệch này tương đương 11 điểm phần trăm trong phân bố điểm của nhóm đối chứng.

Nhóm nghiên cứu cũng đo riêng năng lực rà soát tài liệu khi không dùng AI. Trong bài kiểm tra vào ngày thứ 90, luật sư trực tiếp sửa lỗi trong các tài liệu bằng sáng chế hiện có và không được sử dụng AI. Toàn bộ nhóm dùng AI trước đó đạt điểm cao hơn nhóm đối chứng 0,32 độ lệch chuẩn.

Chênh lệch rõ hơn khi phân theo thâm niên. Luật sư có ít nhất 7 năm kinh nghiệm đạt điểm cao hơn nhóm đối chứng 0,45 độ lệch chuẩn, trong khi nhóm có dưới 7 năm kinh nghiệm không ghi nhận mức cải thiện trung bình.

Điểm số trong nhóm luật sư trẻ cũng phân hóa: số điểm thấp và điểm cao đều tăng, điểm trung bình giảm, còn nhóm đạt điểm cao nhất không thay đổi. Vì vậy, mức tăng điểm ở bài viết bản nháp chưa đủ để kết luận năng lực phán đoán khi không dùng AI cũng tăng tương ứng.

Tuy nhiên, khó có thể khái quát kết quả này thành kết luận về năng lực nghề nghiệp của toàn bộ thế hệ Z. Nghiên cứu phân loại người tham gia theo số năm kinh nghiệm luật sư, không theo độ tuổi; đồng thời không đo năng lực nền trước khi thử nghiệm. Trong số 133 người tham gia, 91 người hoàn thành bài kiểm tra cuối kỳ không dùng AI.

Nhóm nghiên cứu cho biết thời gian quan sát 3 tháng không đủ để đánh giá quá trình hình thành nghề nghiệp trong dài hạn. Tài liệu NBER công khai rằng Google là bên trực tiếp chi trả chi phí nghiên cứu và một số đồng tác giả là nhân viên Google.

Google Research giải thích mục đích nghiên cứu là đo riêng hiệu quả công việc có AI hỗ trợ và năng lực thực hiện nhiệm vụ khi không có công cụ. Theo nhóm này, khó có thể dùng cùng một chỉ số để đánh giá chất lượng sản phẩm tạo ra với AI và mức độ thành thạo của người sử dụng.

Trong câu trả lời bằng văn bản gửi Fortune, Autor cho rằng người trẻ làm nghề chuyên môn cần cảnh giác với “ảo tưởng về năng lực”. Ông nói rằng chỉ khi tự thực hiện nhiệm vụ và đánh giá kết quả mà không có AI, họ mới biết năng lực của mình có thực sự tiến bộ hay không. Tuy vậy, Autor và các đồng tác giả nhấn mạnh thí nghiệm này không đủ để kết luận AI cản trở sự phát triển dài hạn của nhân viên trẻ.

Autor nói với Fortune rằng một số lĩnh vực chuyên môn có thể biến mất khi AI được áp dụng, đồng thời những lĩnh vực mới có thể xuất hiện; nhưng không có gì bảo đảm người lao động mất công việc cũ sẽ đảm nhận được vai trò mới. Ông cũng đề xuất doanh nghiệp phân biệt công việc có thể tự động hóa với công việc cần rèn luyện khả năng phán đoán của con người, đồng thời tạo cơ hội cho nhân viên trẻ thực hành không dùng AI và được cố vấn. Đây là đề xuất của nhà nghiên cứu, chưa phải giải pháp đã được kiểm chứng.

Nghiên cứu tập trung vào công việc và năng lực của luật sư bằng sáng chế. Chưa xác nhận được mối liên hệ trực tiếp với tài sản mã hóa hoặc blockchain.