Kazakhstan, Uzbekistan và UAE nghiên cứu tuyến đường sắt qua Afghanistan tới Pakistan

Kazakhstan, Uzbekistan và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) sẽ cùng đánh giá tính khả thi của tuyến đường sắt đi qua Afghanistan, kết nối với các cảng của Pakistan. Kế hoạch nhằm mở rộng tuyến vận tải biển cho hàng xuất khẩu Trung Á, nhưng thỏa thuận này chưa xác nhận kinh phí hay thời điểm khởi công.

Bộ Giao thông Kazakhstan cho biết đã ký biên bản ghi nhớ (MOU) hợp tác về dự án đường sắt Trung Á–Nam Á (CASA) với Bộ Giao thông Uzbekistan và Bộ Năng lượng và Cơ sở hạ tầng UAE ngày 30 tháng 9. Ba nước sẽ tiến hành nghiên cứu, phân tích kỹ thuật và kinh tế để đánh giá tính khả thi của tuyến đường sắt cùng các công trình liên quan. Các bên cũng xem xét thành lập nhóm công tác phụ trách vấn đề kỹ thuật, kinh tế và tài chính.

Tuyến đường được đề xuất sẽ nối Kazakhstan và Uzbekistan với các cảng Pakistan, đi qua Afghanistan. Chính phủ Kazakhstan nêu mục tiêu của dự án là bổ sung kết nối giao thông giữa Trung Á và Nam Á, đồng thời mở rộng hợp tác vận tải quốc tế, thương mại và logistics. Thông báo công khai chưa nêu tổng vốn đầu tư, phần đóng góp của từng nước hay phương án huy động vốn.

UAE tham gia MOU, nhưng chưa có thông tin xác nhận nước này cam kết đầu tư. Thỏa thuận mới tạo khuôn khổ để ba nước bắt đầu cùng nghiên cứu dự án.

Đây không phải lần đầu tiên có đề xuất xây dựng đường sắt xuyên Afghanistan. Bộ Ngoại giao Afghanistan cho biết vào tháng 7 năm 2025, Bộ Công trình Công cộng Afghanistan, Bộ Giao thông Uzbekistan và Bộ Đường sắt Pakistan đã ký thỏa thuận nghiên cứu tính khả thi của tuyến đường sắt xuyên Afghanistan. Thông tin được công bố chưa đủ để xác định phạm vi và lộ trình của nghiên cứu trước có trùng với hợp tác CASA lần này hay không.

Ở miền Bắc Afghanistan hiện có tuyến đường sắt dài 75 km nối Hairatan, gần biên giới Uzbekistan, với Mazar-i-Sharif. Tài liệu dự án do Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) hỗ trợ cũng đề cập kế hoạch về mạng lưới đường sắt rộng hơn, kết nối tới Pakistan và các khu vực khác. Tuyến hiện có không bảo đảm tuyến mới sẽ được xây dựng hoặc có đủ vốn.

Điều kiện biên giới và an ninh cũng có thể ảnh hưởng đến hoạt động vận tải thực tế. Tài liệu tháng 3 năm 2026 của Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM) ghi nhận một số cửa khẩu biên giới Pakistan đã đóng cửa từ giữa tháng 10 năm 2025 sau các sự cố an ninh. Trong thông báo gần đây, chính phủ Kazakhstan cũng nêu việc đóng cửa biên giới Afghanistan–Pakistan là một trở ngại của dự án.

Các bước tiếp theo cần làm rõ kết quả nghiên cứu khả thi, kế hoạch huy động vốn và phạm vi tuyến đường cụ thể.