Rubin cảnh báo rủi ro cú sốc dây chuyền từ hợp đồng và nợ AI

Cựu Bộ trưởng Tài chính Mỹ Robert Rubin cảnh báo các hợp đồng và khoản nợ đan xen giữa doanh nghiệp AI với nhà cung cấp có thể gây cú sốc dây chuyền trên thị trường tài chính. Ông cũng thận trọng trước nhận định rằng tăng trưởng AI có thể tự giải quyết vấn đề tài khóa của Mỹ hoặc bù đắp cho tình trạng mất việc làm.

Bloomberg đưa tin ông Rubin nêu khả năng thị trường chưa phản ánh đầy đủ các rủi ro tài chính và xã hội do đầu tư AI mở rộng trong cuộc phỏng vấn tại Diễn đàn Kinh tế Greenwich. Theo ông, nhà cung cấp có thể vay tiền dựa trên hợp đồng với doanh nghiệp AI; nếu một bên không thực hiện được nghĩa vụ, các khoản nợ và hợp đồng liên quan có thể gặp trục trặc.

Ông Rubin nói nguy cơ xảy ra tình trạng hỗn loạn như vậy “không gần bằng không”. Các hợp đồng chồng chéo giữa nhà cung cấp, khách hàng và nhà đầu tư trong hệ sinh thái AI, gồm cả các công ty bán dẫn và phần mềm. Ông cho rằng một số nhà cung cấp đã vay vốn dựa trên hợp đồng với các doanh nghiệp AI lớn.

Đầu tư AI mở rộng cũng có thể ảnh hưởng đến chi phí vay vốn. Bloomberg cho biết việc các công ty xây dựng trung tâm dữ liệu và phát triển phần mềm AI phát hành lượng lớn trái phiếu được xem là yếu tố đẩy chi phí vay toàn cầu lên cao. Lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm trong tuần này đã tăng lên mức cao nhất kể từ năm 2002.

Ông Rubin nhận định lo ngại của thị trường về tình hình tài khóa Mỹ đang gia tăng. “Những lo ngại về tình hình tài khóa bắt đầu tác động đến thị trường lần đầu tiên sau một thời gian dài”, ông nói.

Ông giải thích rằng nền tài khóa bất ổn có thể làm suy giảm niềm tin vào khả năng giải quyết vấn đề của chính phủ, đồng thời gây sức ép lên đầu tư, năng suất và thị trường chứng khoán. AI có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nhưng nguy cơ mất nhiều việc làm khiến công nghệ phát triển khó có thể tự giải quyết các vấn đề tài khóa.

Người lao động tri thức như luật sư, kế toán viên và nhân viên ngành truyền hình có thể đối mặt với nguy cơ bị thay thế. Ông Rubin cho rằng Mỹ còn thiếu các chương trình hiệu quả để hỗ trợ họ chuyển đổi nghề nghiệp.

Khả năng sinh lời của đầu tư AI cũng chưa được xác định. Một số doanh nghiệp có thể đạt kết quả lớn, nhưng nhiều công ty khác có thể hoạt động kém hiệu quả. Theo ông, hiện chưa thể biết liệu khoản đầu tư khổng lồ có mang lại lợi nhuận tương xứng hay không.

An toàn AI và biến đổi khí hậu là hai trong số những rủi ro lớn đối với nhân loại mà ông Rubin nêu ra. Ông cũng đặt vấn đề rằng nếu Mỹ tăng cường các biện pháp bảo đảm an toàn AI, nước này có thể tụt lại trong cuộc cạnh tranh với Trung Quốc.

Ông Rubin nhấn mạnh hệ thống chính trị cần có khả năng xử lý các thách thức dài hạn như tài khóa và công nghệ để Mỹ duy trì môi trường thuận lợi cho đầu tư. Theo ông, cần xem xét đồng thời tác động của đầu tư AI đến năng suất, rủi ro tài chính và quá trình chuyển đổi nghề nghiệp.

Tác động của AI đến việc làm cần được đánh giá bằng cách phân biệt giữa sa thải thực tế và tốc độ tuyển dụng chậm lại. Phân tích của Goldman Sachs cho biết số liệu AI làm giảm mức tăng việc làm hàng tháng tại Mỹ khác với số liệu thống kê trực tiếp về sa thải.